Kpler таҳлилий компанияси маълумотларига кўра, санкциялар остидаги Эрон нефти импорти сўнгги ўн йилликда энг юқори кўрсаткичларга етган, чунки жаҳонда нефт нархи ўсиб бораётгани нархи арзонлаштирилган бу нефтни тобора жозибадор қилмоқда.
Эрон эса нефт экспортини тобора оширмоқда, чунки геосиёсий вазият нуқтайи назаридан шунга шароит етилган. Энг кўп нефт Хитойга етказиб берилмоқда. Пекин томонидан битум қоришмаси импортини назорат қилиш сусайтирилиши ҳам Эронга ўз нефтини шу маҳсулот номи остида маскировка қилиб етказиши, юкларнинг божхонадан тезроқ ўтказиши учун шароит ҳозирлаган, дейишмоқда бозорда иштирок этаётган трейдерлар.
Kpler’нинг баҳолашича, август ойида жаҳоннинг энг йирик нефт импортчиси ҳисобланувчи Хитой Эрондан кунига 1,5 млн баррел хом нефт харид қилмоқда. Бу йилнинг дастлабки 7 ойидаги кунлик ўртача 917 минг баррелга таққосланса, Kpler 2013 йилдан буён кузатиш олиб бораётган кўрсаткичлар ичидаги энг юқориси бўлади.
Июн ойи охирларидан буён эталон ҳисобланувчи Brent маркали нефт нархларининг бешдан бир қисмга ошиши катта қисмдаги нефтни харид қилувчи Хитойнинг Шандонг провинциясида жойлашган мустақил нефтни қайта ишлаш заводларида пасайтирилган нархларда нефт харид қилиш учун рағбат уйғотди.
Трейдерларга кўра, айни пайтда Эроннинг асосий иккита навли нефти Brent навли нефтга нисбатан баррелига 10 фоизлик чегирма билан етказилмоқда, бу Россия нефт навларининг нархидан ҳам пастроқ. Россиянинг Urals навли нефти июл ойида баррелига ўртача 64,37 доллар бўлган, августда унинг нархи 70 долларгача кўтарилди. Эрон нефтини эса Хитойга ташиш ҳам арзон.
«Белгилаб қўйилган нархлар қанча юқори бўлса, Шандонг нефтни қайта ишлаш заводлари учун Эрон нефтини излаб топишда риск ва даромад нисбати шунчалик яхши бўлаверади», — деган Kpler’нинг нефт бўйича катта таҳлилчиси Ҳумоюн Фалакшоҳий. Унинг сўзларига кўра, Хитой ҳукумат маълумотларида нефт кўпинча Малайзиядан етказилмоқда, дея таснифланади, шунингдек, баъзан у янада арзон Венесуэла нефти билан аралаштирилган бўлса аралашма битум қоришмаси сифатида ҳам кўрсатилиши мумкин.
Мустақил нефтни қайта ишловчилар, жаргонда «чойнаклар» ўз нефт импорти бўйича квотасини сарфлаб қўймаслик учун Эрон нефтини битум аралашмаси сифатида маскировка қилишмоқда.
