Трамп Россия нефт компанияларига санкция киритиши Москванинг нефтдан даромадига босим ўтказади – Reuters

АҚШ президенти Доналд Трамп Украина уруши борасида Москвага нисбатан сиёсатини кескин ўзгартириб, Россиянинг энг йирик икки нефт компаниясига санкциялар жорий қилди. Бу эса жаҳон бозорида нефт нархларининг деярли 5 фоизга ошишига ва Ҳиндистоннинг Россиядан импорт ҳажмини камайтиришни кўриб чиқишига сабаб бўлди. Бу ҳақда Reuters агентлиги хабар бермоқда.

Санкциялар Роснефт ва Лукойл компанияларига қаратилган. Улар биргаликда жаҳон нефт ишлаб чиқаришининг 5 фоиздан ортиғини ташкил этади. Бу Трамп учун кескин бурилиш бўлди — у атиги бир ҳафта олдин Россия президенти Владимир Путин билан Будапештда Украина урушини тўхтатиш бўйича саммит ўтказишни режалаштираётганини айтганди.

Гарчи қисқа муддатда бу Россия иқтисодиётига кучли зарба бўлмаса-да, бу қадам Трампнинг Россия молиясини сиқиш ва Кремлни тинчлик келишувига мажбур қилиш ниятини яққол кўрсатади.

Савдо манбаларининг Reuters’га айтишича, бу санкциялар ортидан Хитойнинг давлатга қарашли нефт гигантлари вақтинча Россия нефтини харид қилишни тўхтатган. Россия денгиз йўли орқали нефт экспортининг энг катта харидори бўлган Ҳиндистон эса импорт ҳажмини кескин камайтиришга тайёрланмоқда.

Россиянинг икки энг йирик мижозидан талабнинг пасайиши Москва нефт даромадларига босим ўтказади, дунёнинг асосий импортчилари эса муқобил манбаларни излашга мажбур бўлади — бу эса глобал нархларнинг ошишига олиб келади.

Трамп ўзининг навбатдаги сиёсий бурилишида чоршанба куни шундай деди: “Путин билан режалаштирилган саммит бекор қилинди, чунки у кутилган натижа бермайди”. У, шунингдек, Путин билан бўлган “кўп яхши суҳбатлари” ҳеч қандай амалий натижа бермаганидан шикоят қилди.

“Биз президент Путин билан учрашувни бекор қилдик — бу менга тўғри келмагандек туюлди. Биз керакли натижага эриша олмасдик деб ўйладим. Шу боис бекор қилдим, аммо келажакда албатта учрашамиз”, — деди Трамп Оқ уйда журналистларга.

Россия эса АҚШ санкцияларини самарасиз деб атади.

Учрашув бекор қилинган пайтда Брюсселда Европа Иттифоқи раҳбарлари ва Украина президенти Владимир Зеленский Украина учун молиялаштириш масаласини муҳокама қилди, музлатилган Россия активларини Киевга 140 миллиард евролик (163 миллиард доллар) кредит сифатида бериш ташаббуси кўтарилди. Москва эса, агар бу активлар мусодара қилинса, “оғриқли жавоб” беришини айтди.

Россия даромадини қисқартириш мақсадида Европа Иттифоқи ҳам янги, 19-пакет санкцияларни маъқуллади. Улар Россия суюлтирилган табиий газининг импортини тақиқлашни ўз ичига олади.

Европа Иттифоқи 2022 йилдан бери Россияга боғлиқлигини тахминан 90 фоизга камайтирган бўлса-да, жорий йилнинг дастлабки саккиз ойида ҳали ҳам 11 миллиард евродан ортиқ Россия энергия маҳсулотларини импорт қилган.

Европа Иттифоқи, шунингдек, учта Хитой компаниясини Россиянинг санкциялар рўйхатига қўшиб, улар Россия хом нефтининг муҳим харидорлари эканлигини ва Москвага "катта" даромад келтираётганини айтди.

АҚШ молия вазири Скотт Бессент нефт санкцияларини ошкор қилар экан, Вашингтон Иккинчи жаҳон урушидан бери Европадаги энг йирик қуруқлик урушига айланган Россияни молиялаштириш қобилиятини мақсад қилганини ва бундан кейин ҳам чора кўришга тайёрлигини айтди.

Ҳозирда йилига 21 фоизга камайган Россиянинг нефт ва газ даромади бюджетининг чорак қисмини ташкил этади ва Москванинг Украинадаги уруши учун тўртинчи йил бўлган энг муҳим пул манбаи ҳисобланади.

Бироқ Москванинг асосий даромад манбаи экспортга эмас, ишлаб чиқаришга солиқ солишдан келиб чиқади, бу эса санкцияларнинг давлат молиясига бевосита таъсирини юмшатиши мумкин.

Россия Ташқи ишлар вазирлигини қўллаб-қувватлаган Мария Захарова Москвада бундай чекловларга нисбатан “кучли иммунитет” яратилганини айтди.