Уруш даврида ўзбекистонлик аскарга бошпана берган британиялик оила тақдирланди

Буюк Британия фуқаролари – марҳум Жон ва Филлис Эмили Ле Бретон Ўзбекистоннинг «Дўстлик» ордени билан мукофотланди. Тегишли фармон президент Шавкат Мирзиёев томонидан 1 май куни имзоланди.

Фото: Jersey Heritage

«Иккинчи жаҳон уруши даврида, ғоят таҳликали вазиятда, ўз ҳаётини жиддий хавф-хатарга қўйиб бўлса-да, Жерси оролидаги фашистлар концлагеридан қочиб чиқишга муваффақ бўлган ўзбекистонлик аскар Боқижон Акрамовга ўз уйидан жой бериб, унинг ҳаётини асраб қолгани ҳамда улкан жасорат ва инсонпарварлик фазилатларини намоён этгани, дунё халқлари ўртасида тинчлик, дўстлик ва биродарлик ғояларини тарғиб этишда алоҳида ўрнак кўрсатгани учун Буюк Британия фуқаролари – марҳум Жон ва Филлис Эмили Ле Бретон Ўзбекистон Республикасининг «Дўстлик» ордени билан мукофотлансин», дейилади фармонда.

Жон ва Филлис Эмили Ле Бретон – Буюк Британиянинг Жерси оролида яшаган эр-хотин, Иккинчи Жаҳон уруши давридаги немислар истилоси пайтида қочоқ ҳарбий асир Томни (асл исми Боқижон Акрамов) яшириб, бошпана бергани билан танилган.

Асосий фактлар:

Оила Жерси оролидаги Сент-Мэри қишлоғида яшаган. Улар ўз ҳаётини хавф остига қўйиб, немислар томонидан оролга мажбурий ишчи (қул) сифатида олиб келинган собиқ совет аскари ва ўқитувчиси Томни яширган. У тутқунлар лагеридан қочиб, уларнинг уйидан бошпана топган.

Оила Том эҳтимолий тинтув пайтида тезда яшириниши учун уйда яширин люк ва пана жойлар қурган. Қочқин оиланинг бир аъзосига айланди: болалар билан ўйнади, уларга эртак ўқиб берди ва кундалик юритди. Эр-хотиннинг қизи Дулси кейинчалик уни «севимли амаким» деб эслаган. 1945 йилда Жерси ороли озод қилинганидан сўнг, Том Гернси оролига (Нормандия ороллари) кўчиб ўтди ва оила билан алоқа узилди.

1945 йил май ойида Нормандия ороллари озод этилгандан сўнг, Том Британия ҳукумати томонидан бошқа асирлар қатори Совет Иттифоқига қайтарилди. Кетиш олдидан у Ле Бретонлар оиласи билан алоқада бўлишга ваъда берган эди. Аммо шундан кейин оила у ҳақда бошқа ҳеч нарса эшитмади. Томнинг (Боқижон Акрамов) кейинги тақдири ҳақида маълумот йўқ. 2022 йилда оила уни излаб топишга уриниб кўрди.

Жон ва Филлис Эмили Ле Бретон аллақачон вафот этган. Уларнинг набираси Кэролин Ҳорн 2022 йилда (52 ёшида) оила тарихини журналистларга (BBC, Daily Mail, The Times ва бошқалар) фаол равишда гапириб берди ва Томнинг кундалиги нусхалари ва бошқа материалларни топширди.