Конгода Эбола вирусидан вафот этганлар сони 131 нафарга етди

Конго Демократик Республикасида Эбола безгагидан вафот этганлар сони камида 131 кишини ташкил этмоқда. Маҳаллий расмийларга кўра, яна 513 киши вирусга чалингани гумонланмоқда. Бир кун олдин ҳам қурбонлар сони 80 нафар, касалланганлар сони 300 нафар атрофида баҳоланаётганди.

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти вакили касаллик дастлаб тахмин қилинганидан тезроқ тарқалиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирди.

ЖССТ вакили бўлган доктор Анна Ансия BBC билан суҳбатда ўрганиш ишлари давомида касаллик тарқалган янгидан янги ҳудудлар маълум бўлаётганини айтган.

Лондондаги MRC Глобал юқумли касалликлар таҳлил маркази томонидан ўтказилган ва душанба куни эълон қилинган моделлаштириш шуни кўрсатдики, рўйхатга олинган ҳолатлар сони асл вазиятни акс эттирмайди ва касалланиш ҳолатлари сони аллақачон 1000 дан ошганини истисно қилиб бўлмайди.

Тадқиқот шуни кўрсатадики, ҳозирги эпидемия «ҳозиргача аниқланганидан каттароқ» ва унинг «ҳақиқий кўлами ноаниқлигича қолмоқда».

Лаборатория томонидан тасдиқланган илк касалланиш ҳолати 24 апрел куни Конго ДР пойтахти Киншаса шаҳрида аниқланганди, ушбу шаҳар эпидемия ўчоғи бўлган шарқий Итури провинциясидан тахминан 1000 километр узоқликда жойлашган. 

Шунга кўра, касаллик илк бемор аниқлангунича бир неча ҳафта давомида тарқалган бўлиши мумкин.

Ҳозирги эпидемияни келтириб чиқарган штаммга қарши вакцина мавжуд эмас, аммо ЖССТ ҳимояланиш учун бошқа дорилардан фойдаланиш имкониятини ўрганмоқда.

Касалланганлар орасида — америкалик шифокор ҳам бор

Касалланганлардан бири – Конгода ишловчи америкалик шифокор. Бу ҳақда АҚШ Касалликларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази (CDC) хабар берди, ташкилот билан ҳамкорлик қиладиган Serge христиан миссионерлик гуруҳи эса унинг исмини Питер Стаффордлигини маълум қилди. CBS News телеканали маълумотига кўра, шифокор даволаниш учун Германияга юборилади.

Эболага чалинганларни даволаш билан шуғулланган гуруҳдаги яна икки шифокор, жумладан Питер Стаффорднинг рафиқаси бўлган доктор Ребекка Стаффордда касаллик аломатлари аниқланмаган, аммо улар карантинга олинган.

CBS News манбага таяниб хабар беришича, камида олти нафар америкалик касалликни юқтириш хавфи остида қолган, аммо ҳозирча улардан бирортаси вирусга чалинган-чалинмагани аниқ эмас.

Тиббиёт мавзусига ихтисослашган STAT сайти манбаларга таяниб, АҚШ ҳукумати Конго Демократик Республикасидан америкаликларнинг кичик гуруҳини карантин учун хавфсиз жойга олиб боришни ташкил этишга ҳаракат қилаётгани ва гуруҳ Германиядаги Америка ҳарбий базасига етказилган бўлиши мумкинлигини ҳақида ёзмоқда.

CDC Америка аҳолиси учун хавф паст даражада қолаётгани, аммо касаллик мамлакатга кириб келишининг олдини олиш учун бир қатор чоралар кўрилишини таъкидлаган.

Америка паспортига эга бўлмаган, Конго, Уганда ёки Жанубий Суданда 21 кун бўлган саёҳатчиларнинг мамлакатга кириши чекланади. CDC йўловчиларнинг контактларини кузатиш ва хавфли ҳудудлардан келганларни мониторинг қилиш имкониятига эга бўлиш учун авиакомпаниялар билан ҳамкорлик қилади.

16 май куни Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти эпидемияни халқаро кўламдаги фавқулодда ҳолат деб эълон қилди. Ҳозирги эпидемияни Бундибужио вируси келтириб чиқарган – у нисбатан кам ўрганилган ва унга қарши тасдиқланган вакцина ва дорилар мавжуд эмас. Касалланганлар орасида ўлим даражаси 30 фоизгача етади.

ЖССТ фавқулодда ҳолат эълон қилишидан мақсад – донор ташкилотлар ва давлатларни фаол ҳаракатга келтиришдир. Ташкилот мезонларига кўра, бундай қарор вазият жиддийлиги, касаллик глобал миқёсда тарқалиши хавфи мавжудлиги ва мувофиқлаштирилган халқаро чора-тадбирларни талаб қилишини кўрсатади.

Эбола безгаги – Эбола вируси келтириб чиқарадиган оғир ва кўпинча ўлим билан якуналадиган касаллик. Бу вирус юқумли бўлиб, одамнинг қусуғи, қон ёки сперма каби тана суюқликлари орқали юқиши мумкин.

Касалланиш ҳолатларининг деярли барчаси Конго Демократик Республикасида, аксарияти Итури провинциясида қайд этилган. АҚШ Касалликларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази маълумотларига кўра, Угандада касалликка чалиниш билан боғлиқ икки ҳолат аниқланган, беморлардан бири вафот этган. Конго Демократик Республикаси расмийлари эса касаллик географияси мамлакат ичида ҳам кенгайиб бораётганини таъкидламоқда.

Касалланиш ҳолатлари янги ҳудудларда, жумладан, Итури провинциясидаги Някунде, Шимолий Кивудаги Бутембо ва Гома шаҳрида аниқланган. Конго ҳукумати одамларни унинг тезкор гуруҳлари эҳтимолий инфекция ҳолатларини кузатиш ва текшириш учун барча саъй-ҳаракатларини амалга ошираётганига ва ваҳимага ўрин йўқлигига ишонтиришга ҳаракат қилмоқда – аммо аҳоли орасида хавотир ортиб бормоқда.

Африка Касалликларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази раҳбари Жан Касея BBC билан суҳбатда вакциналар ва самарали дори-дармонлар йўқлигида одамлар соғлиқни сақлаш чораларига, жумладан, касалликдан вафот этганларни дафн этиш бўйича тавсияларга риоя қилишлари кераклигини таъкидлайди.

«Биз одамлар дафн маросимларида касаллик юқтириб олишини истамаймиз», – дейди у.

Ўн йилдан кўпроқ вақт олдин, Эбола эпидемиясининг дастлабки босқичларида, дафн маросимларида яқинларининг жасадларини ювиш анъанаси кўплаб одамлар касалликка чалинишига сабаб бўлган. Безгакдан вафот этганларнинг жасади вирус тарқатишда давом этади.

2014-2016 йилларда Ғарбий Африкада Эбола безгаги тарқалиши қитъадан ташқарига чиқиб, 11 мингдан ортиқ одам ҳаётига зомин бўлганди. Ўшанда АҚШ, Буюк Британия ва Италияда ҳам касалланиш ҳолатлари рўйхатга олинган.

ЖССТ ҳозирги эпидемия ҳам бошланғич босқичда кўринганидан анча каттароқ бўлиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда: ташкилот касаллик ҳолатларини қанчалик кўп текширса, касаллик тарқалганига анча бўлганига шунчалик кўп далил топмоқда. ЖССТ Конгога қўшни давлатларни тайёргарликни оширишга, Конго ва Угандани эса вирус тарқалишининг олдини олиш учун трансчегаравий скрининг ўтказишга чақирмоқда.

Қўшни Руанда «эҳтиёт чораси» сифатида Конго Демократик Республикаси билан чегарасида скринингни кучайтиришини, Нигерия эса «вазиятни диққат билан кузатиб бораётгани»ни маълум қилди.