Сурхондарёда Александр Федин барпо этган боғ сақлаб қолинадиган бўлди

4 июн куни шоир ва журналист Фозил Фарҳод ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларида Сурхондарё вилояти Жарқўрғон тумани «Оқтепа» сув омбори яқинидаги ўрмонни барпо қилган Александр Фединни кўришга боргани, аммо ўрмон ундан олиб қўйилгани, ўзи вилоят руҳий касалликлар шифохонасида қолаётгани ҳақида хабар бериб, жамоатчиликни бу ҳолатга эътибор қаратишга чақирди.

Александр Федин 1959 йилда Тожикистонда туғилган, чақалоқлигида эса ота-онаси билан Сурхондарёга кўчиб келган. У Жарқўрғон туманида вояга етган, ўзбек тилида сўзлашади.

1986 йилда унинг қариндошлари Россияга қайтган, ўзи эса Жарқўрғонда қолган. 

Федин 1989 йилда Жарқўрғонда давлатдан 4 гектар ер олган. Қаттиқ ва ташландиқ жойга дарахт экиб, боғ қилган. Шундан кейин унга яна 80 гектар ер берилган.

Сурхондарё вилояти Экология бошқармаси маълумотларига кўра, бу ўрмонзорда 30 турга яқин жонивор, 500 турдан ортиқ дарахт мавжуд (шулардан 50 турдаги дарахт ва 12 турдаги ҳайвон «Қизил китоб»га киритилган). Бундан ташқари, Федин ўша ерда «Оқтепа» ов хўжалиги фаолиятини ҳам йўлга қўйганди.

2023 йилда Федин «Табиат ҳимоячиси» кўкрак нишони билан мукофотланган.

2025 йил августида эса президент Шавкат Мирзиёев фармонига мувофиқ, «Оқтепа» ов хўжалиги раҳбари сифатида «Дўстлик» ордени билан тақдирланган.

Фозил Фарҳоднинг ҳикоя қилишича, 2025 йил октябрида Федин ўз ўрмонидан чиқариб юборилган ва ҳудуд ҳарбийларга ўтиб кетган, у ерни ижарага олган шахс дам олишга келувчилардан тўлов ундира бошлаган.

Шундан кейин журналист Фединни кўриш учун Республика ихтисослаштирилган руҳий саломатлик илмий-амалий тиббиёт марказининг психиатрия хизмати бўйича Сурхондарё вилояти филиалига йўқлаб борган.

«Федин билан гаплашдим. Китобга қўлхат ёзиб бердим. Хурсанд бўлди. Қаровчиларга у ноёб одам, яхши қаранглар дедим. У руҳий касал эмас. Ўрмонидан кетказишгани унга таъсир қилган. Ҳозир дўхтирлар уни олиб кетинглар деяпти. Аммо у борадиган жой йўқ. Охирги пайтларда у овчи дўстларининг уйида яшаган», – дейди Фозил Фарҳод.

Александр Федин билан боғда бирга ишлаган Абраҳмат Алланазаровнинг Gazeta’га маълум қилишича, охирги вақтларда Федин Абраҳмат ва Ринат исмли яна бир овчининг уйида галма-гал яшаб келган.

«2025 йил хотини билан ажрашгани ва ўрмонни тортиб олишганидан кейин соғлиғида ўзгаришлар бўлгандек туйилди. Бироқ бу воқеалар унинг руҳий ҳолатига таъсир ўтказган деб аниқ айтолмайман», – дейди суҳбатдош.

Республика ихтисослаштирилган руҳий саломатлик илмий-амалий тиббиёт марказининг психиатрия хизмати бўйича Сурхондарё вилояти филиали маъмурияти «Кафтархона»да даволанаётгани айтилаётган Федин ҳақида маълумот берган.

Унга кўра, Жарқўрғон тумани Улуғбек МФЙда яшовчи Федин Александр Григоревич «уйқуси бузилгани, гап-сўзлари ўзгаргани, ўзига қарамай қўйгани, сабабсиз кўп жанжал қилгани, кўчаларда сабабсиз чиқиб кетиб, дайдиб (!) юргани» сабабли 2026 йил 8 январ куни Жарқўрғон тумани психиатрининг йўлланмаси ҳамда Жарқўрғон тумани ИИБнинг алоқа хатига асосан Термиздаги руҳий касалликлар шифохонасига олиб келинган.

«Текширув жараёнида мулоқотга кириши суст, саволларни тез англаб ололмайди. Гапирмоқчи бўлган гапини эслолмай, қараб тураверади. Кайфияти ўзгарувчан. Фикрлари мазмунан саёз, диққатини жамлаб ололмайди, хотираси пасайган. Вақтга нисбатан ориентикаси бузилган. Ҳаёти, оила аъзолари ҳақида кам маълумот беради, эслолмайди. Беморнинг руҳий холатига асосан ноаниқ этиологияли деменция ташхиси қўйилган ва 8 январдан 17 февралгача стационар шароитда ётиб даволанган», – дейилади шифохона маълумотномасида.

Тиббиёт маркази раҳбарига кўра, Александр Федин 2026 йил 8 апрел куни юқоридаги ҳолатлар қайта кузатилгани сабабли иккинчи маротаба шифохонага олиб келинган ва бугунги кунга қадар (5 июн) даво муолажалари олиб борилган.

Фозил Фарҳод эса «у руҳий касал эмаслиги, ўрмонини тортиб олишгани унга қаттиқ таъсир қилгани, хаёли бироз паришон бўлиб қолгани»ни айтади. Унинг сўзларига кўра, шифокорлар Фединнинг овчи дўстларига уни мурувват уйига юбориш тўғрироқ эканини таъкидлашган.

Бу мавзу ижтимоий тармоқларда кенг муҳокама қилингач, 6 июн куни бу масалага Президент администрацияси ҳамда унинг ҳузуридаги Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси томонидан эътибор қаратилди.

«Ҳозирги вақтда Александр Федин Термиз шаҳридаги тез тиббий ёрдам клиник шифохонасига жойлаштирилган ва зарур тиббий ёрдам кўрсатилмоқда. Уни муносиб яшаш шароитлари билан таъминлаш бўйича амалий ишлар олиб борилмоқда. Шу билан бирга, уни қўмита ҳузуридаги Ўрмон агентлиги тизимига ишга жойлаштириш чоралари кўрилади», – дейилади Экология қўмитаси берган хабарда.

Сурхондарё вилояти ҳокими Улуғбек Қосимов ҳам Фединни бориб кўрган.

Қўмита Федин томонидан яратилган боғни сақлаб қолиш ва ривожлантиришга доир ҳужжат тайёрланаётганини таъкидлаган. Шунга кўра, ҳудуд жамоатчилик учун очиқ экологик парк сифатида ташкил этилиб, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси тасарруфига ўтказилади.

Шунингдек, келгусида ҳудуд негизида жамоатчилик боғи ташкил этилиб, унинг ноёб табиий мероси сақланиши ва янада бойитилиши таъминланади, дейилади хабарда.