Анқарада НАТО саммити бошланди - Трамп Туркияга нисбатан санкцияларни бекор қилди

АҚШ президенти Доналд Трамп 7 июль куни НАТО саммитида иштирок этиш учун Туркия пойтахтига ташриф буюрди. Бу Америка президентининг кўп йиллик танаффусдан сўнг Туркияга амалга оширган илк расмий сафаридир.

Фото: AP/Francisco Seco

Аэропортда Трампни Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўған шахсан кутиб олди. Етакчилар икки томонлама музокаралар ўтказиш учун Бештепа Президентлик мажмуасига йўл олди.

Учрашув ва ундан кейинги баёнотлар чоғида Трамп АҚШ, Туркия ва НАТО ўртасидаги муносабатларни сезиларли даражада ўзгартириши мумкин бўлган бир қатор муҳим эълонларни қилди.

Трампнинг асосий баёнотлари

CAATSA санкцияларининг бекор қилиниши: АҚШ президенти Вашингтон Россиянинг С-400 тизимларини харид қилгани учун Туркияга қарши жорий этилган санкцияларни бекор қилишини айтди: «Биз санкцияларни бекор қилмоқчимиз. Ҳозир бунинг айни вақти».
Туркия учун F-35: Анқарага F-35 қирувчи самолётларини сотиш ва Туркияни тегишли дастурга қайтариш имконияти кўриб чиқилмоқда. Трамп бу «биз қабул қиладиган қарор» деди. Унинг сўзларига кўра, ушбу масала устида давлат котиби Марко Рубио, молия вазири Скотт Бессент ва мудофаа вазири Пит Ҳегсет иш олиб бормоқда. Шунингдек, Туркиянинг KAAN қирувчи самолёти учун F-110 двигателларини етказиб бериш масаласи ҳам муҳокама қилинмоқда.
Эрдўған билан муносабатлар: Трамп туркиялик ҳамкасби билан шахсий муносабатларини юқори баҳолаб, «орамизда иш берадиган яқинлик» борлигини таъкидлади. У Эрдўғанни «бутун дунёда ҳурматга сазовор» лидер деб атади ва Туркия унинг раҳбарлигида «жуда кучли» давлатга айланганини урғулади.

Анқарадаги НАТО саммити тафсилотлари

Саммит Бештепа Президентлик мажмуасида бўлиб ўтмоқда. Асосий эътибор иттифоқчиларнинг мудофаа харажатларини ошириш (мақсад — 2035 йилгача ЯИМ 5 фоизига етказиш), қурол-яроғни биргаликда ишлаб чиқариш, Украинани қўллаб-қувватлаш ва трансатлантик алоқаларни мустаҳкамлашга қаратилган.

Трамп анъанавий равишда европалик иттифоқчиларни мудофаага етарлича ҳисса қўшмаётганликда ва содиқликнинг паст даражасида (хусусан, Эрон атрофидаги сўнгги воқеалар мисолида) танқид қилиб келади. У АҚШ альянсдаги ҳамкорларидан кўпроқ натижа кутишини таъкидлади.

Туркия учун Трампнинг ташрифи узоқ муддатли санкция чекловларини олиб ташлаш, НАТО альянсидаги мавқеини мустаҳкамлаш ҳамда мудофаа ва авиация соҳасидаги лойиҳаларни илгари суриш учун муҳим имкониятдир. Таҳлилчилар ушбу учрашувни икки томонлама муносабатлар ва минтақавий барқарорлик учун тарихий воқеа деб атамоқда. Трампнинг Украина президенти Володимир Зеленский билан учрашуви каби бошқа музокаралар ҳам кутилмоқда. Саммит 8 июль куни якунланади.