1. − Xudo xayringizni bersin, bir xamirlik un olib keling, rözamizni qizlar bilan nonsiz, yarim kosadan sut içib tutdik. Iftorlikka non qilay, un topib keling!
− Tutgan rözangni menga minnat qilma! Tutgan bölsang, özing uçun tutibsan. Siz röza emassiz, demoqçisan-da?
− Heç ham unday demoqçi emasman, dadasi, bir kun insof bersa, rözani ham tutarsiz, namozni ham öqirsiz, el qatori masjidga ham çiqarsiz, − dedi işga boriş uçun kitob-daftarlari solingan sumkasini qöliga olgan Muqaddas. – Işdan kelgunimça un olib kelsangiz, non yopardim, biror xamir ovqat ham qilardim. Qizlar nonsiz röza tutişayapti, çarçab qolişmasin, deyman-da.
− Özingiz röza oyida tuğilganingiz uçun ismingizi Röziboy qöyişgan-u, bu oyning hurmatini qilmaysiz-da, dadasi, − dedi Muqaddas eşikdan çiqar ekan. – Oltmişgaça kim bor, kim yöq. Oltmişdan oşasan degan hujjatingiz bormi yoki?
− Sen gapga öqigansan, bor, işingga jöna, boşimni oğritib yubording! – dedi Röziboy yuziga körpani tortib. – Men piça mizğib olay, boşim oğriyapti.
− Ramazon demay, röza demay, tong otgunça ulfatlar bilan aroqxörlik qilgan odamning boşi tarsillab yorilib ketmaganiga men hayron, − dedi Muqaddas darvozaga qarab yurarkan.
Röziboy uning sözlarini eşitmaslik uçun körpaga burkanib oldi.
2.Muqaddas maktabdan kelib, eng avval erini suriştirdi:
− Farangiz, dadang kelmadimi?
− Peşingaça uxladilar, − javob berdi Farangiz. – Söng turib, yeyişga bir nima topolmay, sökinib çiqib ketdilar.
− Iftorlikka nima qilamiz, aya? – söradi Mehrangiz. – Uyda heç nima yöq.
− Bilaman, sen ham yuragimni ezma, − dedi Muqaddas. – Şu bugun oyligimizni berişar, degandim, afsus, keyingi haftada ham oylik bölmas emiş. Nima qilsak ekan?
− Toğamdan yordam sörasak-çi, aya? – dedi Farangiz.
− Uyat, qizim, toğang bölsa ham bir beradi, ikki beradi, uning ham bir etak bolasi bor, − dedi Muqaddas. – Şusiz ham ikki-uç marta pul sörab bordilaring. Endi uyalaman. Dadang kelsin-çi, tayinlagandim, un olib kelar. Olib kelsa, non ham yopamiz, biror ovqat ham qilarmiz.
Tuşdan keyin öqiydigan Sarvara çopib hovliga kirdi:
− Dadam kelayaptilar, − dedi hovliqib. – Ammo gandiraklab kelayaptilar.
Gandiraklab kelgani ham mayli, içkariga kirib, köziga köringan çelak bormi, toğora bormi, daranglatib, tepib keldi, Röziboy.
− Ha, nima? – hiqqilladi Röziboy. – Nega közingni olaytirasan? Ha, içdim. Jöralar qöymadi, içdim-da.
− Uyalmaysizmi? – dedi Muqaddas. – Axir bugun eng uluğ keça – Laylatul qadr. Odamlar bu tunni yil davomida intiq kutadi. Tayyorlanadi. Sizning ahvolingizni qarang!
− Öşa tillo laylagingni özing uşlab olaver! – közini yirib qaradi Röziboy. – Men tillongdan ham, laylagingdan ham bezorman!
− Ha, sizga aroq bölsa, aroqxör jöralaringiz bölsa, bölgani, − dedi Muqaddas. – Bir xamirlik un söragan edim, noinsof?
− Unga pul yöq, − dedi öz xonasiga yöl olgan Röziboy.
− Aroqqa pul bor-u, unga pul topilmaydi-ya? – ötirib qoldi Muqaddas. – Yer yutsin öşa aroqni! Yergina yutsin öşa aroq sotadigan dökonni! Yer yutmasa rozi emasman, öşa aroqni işlab çiqarganni-yu, uni sotganni ham!
Muqaddas qizlariga nima deyişni bilmay, hademay, iftorlik çoğida nima yedirişni bilmay, ilojsizlikdan, xorlikdan izillab yiğlab yubordi.
− Ayajon, yiğlamang! – uni quçoqlab oldi Farangiz. – Bu kunlar ham ötib ketar.
− Qaçon? Qaçon ötib ketadi, qizim? – battar uvvos tortdi Muqaddas. – Ötib ketar, ötib ketar, deb qirqqa kirdim, qizim. Bu dadangga insof berar, insof berar, deb şu piyonista bilan ön sakkiz yillik umrimni xazon qildim. Bu nima ahvol? Şunday uluğ keçada, hammangiz intiq kutgan keçada uyimizda bir burda non bölmasa? Bir söm pul bölmasa.
− Ayajon, menda pul bor, − dedi Sarvara. – Mana, maktabdan kelayotganimda toğam berdilar. Beş ming söm.
− Menda ham ming söm bor, − dedi Farangiz çöntagini kavlab.
− Menda beş yuz söm bor, − dedi ayasiga pul uzatgan Mehrangiz.
− Eh-he, boy bölib ketibmiz-ku? – ayançli tabassum qildi Muqaddas. – Bozorni köçirib kelsak böladi bu pulga. Anora senda ham pul bordir?
− I'-i', − dedi hali boğçaga boradigan Anora. – Dadam menga pul beymadila.
3.Muqaddas hammasi bölib ön ming sömga bormaydigan “xazina”sini mahkam çangallab, bozor aylandi. Ikkita nonning özi uç ming söm böldi. Qolgan pulga beşoviga beşta “Rolton” olmoqçi ham böldi. “Rolton” ölgur bir marta yeyişga yetadi, sabzavot olsam, ikki-uç marta ovqat qilaman”, deb öylab, sabzavotlar sotiladigan peştaxtalarga qarab burildi.
− Sabzi, piyozlarning ham maydasining narxini aytaveraymi? – dedi sotuvçi çimirilib.
Muqaddas özining ahvolidan özining xörligi keldi.
− Kerak emas! – nari ketdi Muqaddas.
Bir neça sabzovot sotuvçilardan narx-navoni suriştirib, bozordagi eng mayda kartoşka, piyoz, sabzilardan ikki kilodan sotib oldi. Qarasa, beş yuz söm ortib ham qolibdi. Anoraga bitta muzqaymoq ham oldi.
4.− Ana, bugun qanday kun ekanini bilasizlar-ku? – dedi hovliga kirib kelgan Muqaddas. – Bugun hamma narsaga baraka ingan. Sizlar yiğib bergan pulda ham baraka bor ekan, qaranglar, şu-unça narsa olib keldim. Anoraga muzqaymoq ham oldim.
− Uy-yye! – deb yubordi Anora.
− Ma, maza qilib yeb ol! – muzqaymoqni qizçasiga uzatdi Muqaddas. – Bizlar endi iftorlikkaça sabr qilamiz.
Muqaddas qölidagi sabzovot solingan sumkani Farangizga tutqazdi.
− Qizim, Mehrangiz ikkalangiz kartoşka, sabzilarni yuvib, artinglar, göştsiz bölsa ham özim sizlarga bi-ir şörva qilib beray.
Qizlar sabzavotlarni yuvib, artişdi. Muqaddas qozon osdi.
Iftorlik dasturxoni kamtarona bölsa-da, Muqaddas bilan qizlarining kayfiyatlari yaxşi edi. Ular bugungi iftorlik lahzalarini neça kundan beri intiq kutişardi. Muqaddas qizlariga “Qadr keçasi” nima niyatlaring bölsa, aytinglar, hammasi ijobat böladi”, deb örgatgani uçun qizlari bor niyatlarini iftorlik çoği aytamiz, deb tayyorlanib yurişardi.
Nihoyat, iftorlik payti ham yetib keldi. Bir piyola suvni oldiga qöygan Muqaddas qöllarini duoga oçdi:
− Allohim, mayli, öğil bermading, endi qizlarimning baxtini ber! Yaxşi joylardan iymon, insofli kuyovlarni ato et! Iloyo, qizlarimni mendek xor qilib qöyma! Ular xorlikni körmasin!
− Iloyo, ayajonimning umrini uzun qil! – duo qildi Farangiz. – Dadamizga insof ber!
− Iloyo, xonadonimizga baraka ber, − duo qildi Mehrangiz. – Totuvlikni ber!
− Iloyo, ayajonimning ham pullari köp bölib ketsin! – bu Sarvaraning duosi edi.
− Sen ham duo qil! – dedi Farangiz Anoraga.
− Moyojna köp bösin! – dedi Anora.
− Hammamizga yetsin, de, − kuldi Muqaddas.
Iftorlik qilişdi. Muqaddas Farangiz va Mehrangiz bilan birga şom namozini öqib, uzoq duo qildi. Yiğlab-yiğlab duo qildi. Söng örnidan turib, közlarini artdi-da, Farangizga ögirildi.
− Bor, dadangni ham uyğotib çiq, ovqatni suzamiz!
Muqaddas hammaga ovqat suzdi. Röziboy ham pişillab çiqib, dasturxon atrofiga ötirdi. Kosani qoşiq bilan bir-ikki kavlab körib, aftini jiyirdi.
− Göşti yöq-ku? Şuyam şörvami endi?
Röziboy qoşiqni zarda bilan dasturxonga taşladi-da, örnidan turib, yana köçaga çiqib ketdi.
5.Muqaddas qizlari bilan birga xufton namozini ham öqidi. Sarvara bilan Anorani örniga yotqizib, ular uxlagaç, yana joynamozini töşadi. Ikki rakaat nafl namoz öqidi. Ikki tarafga salom berib, qarasa, Farangiz bilan Mehrangiz ham uning ortida joynamoz ustida ötirişibdi.
− Özingga şukur, şunday aqlli qizlarni berib qöyganingga ham şukur! – piçirladi Muqaddas.
“Tafsiri hilol” kitobini olib kelib, biror soatça kitob öqidi. Qizlari diqqat bilan quloq solişdi.
− Agar uyqularing kelsa, sizlar yotib uxlanglar, − dedi Muqaddas qizlariga. – Bilasizlar, men bu keça uxlamayman. Bu keça sir-sinoatlarga töla keça. Bugun uxlamay, ibodat qilib çiqqan, kitob öqib, duo qilib çiqqan bandasiga Alloh barça tilaganlarini beradi. “Bu keçada sizlar sörab, çarçab ketasizlar, ammo men berib, çarçamayman”, der ekan. Mening Özidan söraydiganlarim bor.
− Ayajon, bizlarning ham söraydiganlarimiz bor, − dedi Farangiz. – Bu keça biz ham sizning yoningizda uxlamasdan tong ottiramiz. Zora, oilamizga yaxşi kunlar kelsa.
− Aylanay özimning aqlli qizlarimdan, − qizlarining boşini siypaladi Muqaddas. – kelinglar, bölmasa, birgalaşib, duo qilamiz!
− Faqat yiğlamasdan duo qiling-da, ayajon, − dedi Mehrangiz. – Yiğlasangiz, bizlar ham xafa bölib qolamiz.
− Yöq, bu keça yiğlamayman, − dedi Muqaddas. – Bu keça sizlarning haqingizga duo qilaman.
Muqaddas duoga qöl oçdi. Unga qizlari ham qöşildi.
− Allohim, Farangiz qizim bu yil universitetga kirmoqçi, omadini ber! Özimdek sidqidildan xalqqa xizmat qiladigan öqituvçi bölsin! Mehrangiz litseyga kiradi. Uning ham öqişlariga omad ber! Litseyda yaxşi öqib, kelajakda u ham oliy öquv yurtiga öqişga kirsin! U ham elimizga, yurtimizga nafi tegadigan inson bölsin! Allohim, Sarvara qizim ham maktabda a'loçi. Uning ham öqişlariga omad ber! U ham opalarining ortidan borib, maktabni a'lo baholarga bitirib, yaxşi inson bölsin! Allohim, Anora qizimni öz panohingda saqla, soğ-salomat katta bölişini nasib et! Allohim, bolalarimning dadasiga ham insof ber! Içişni taşlab, boşqalardek, namoz-niyozni örgansin! Özingga ibodat qilişni örgansin! Içmasa, qölida guldek hunari bor, bilmadim, qaysi gördan orttirdi bu aroqxör ulfatlarni? Özing xöjayinimni yomonlardan yiroq qil! Yaxşilarga yondaştirgin!
6.Tun yarmidan oqqanda kitob öqib, ibratli hikoyalarni bir-biriga sözlab ötirgan ona-bolalarning tinçini hovlida nimningdir daranglatib tepilgan ovozi buzdi.
− Dadang keldi, şekilli, men çiqib qarayman, − dedi Muqaddas. – Sizlar öz işlaringiz bilan maşğul bölinglar, çalğimanglar. Farangiz sen “Qadr” surasini singlingga yana bir marta öqib berib, ma'nolarini tuşuntirib ber. Men ungaça dadangni örniga yotqizib kelaman.
Muqaddas şoşib hovliga çiqdi. Eşik oldida çayqalib turgan erini körib, kayfiyati buzildi.
− Voy-voy-yey, nima baloni içib keldingiz, dadasi, hidiga toqat qilib bölmaydi-ku? – dedi Muqaddas kaftini silkitarkan, burni oldidan badböy hidni bölib.
− Sening işing bölmasin! – dedi Röziboy ğöldirab. – Samandar qölbola vino qilgan ekan, şuni içdik.
− Qadr keçasi-ya, dadasi, Qadr keçasi, − erini suyab, içkariga boşladi Muqaddas. – Butun dunyoda musulmonlar bu tunni bedor bölib, ibodat bilan, duo bilan ötkazişayapti. Sizning yurişingizni qarang?
− Biz ham uxlaganimiz yöq-ku? – pixilladi Röziboy. – Vino tugab qolmasa, biz ham ertalabgaça ötirardik.
− Siz bilan gaplaşib odam baraka topmaydi, − dedi Muqaddas Röziboyni örniga yotqizib. – Ertalabgaça içib çiqqandan köra, uxlaganingiz ham yaxşi, gunohingiz kamroq böladi. Yotib uxlang!
− Bu yoqqa kel! – Röziboy Muqaddasning köylagi etagidan tortdi. – Istasang, uxlamay çiqişimiz mumkin.
− Bas qiling! – dedi Muqaddas qahr bilan. – Qizlar Qur'on öqib ötirişibdi. Siz öz qizlaringizdan örnak olsangiz yaxşi bölardi.
− Bor, bor, ibodat qil! – pişqirdi Röziboy. – Özingga bitta öğil ham söra!
Muqaddas bir nimalar demoqçi bölib, biroz tikilib turdi-yu, “Odamning har balo bölgani yaxşi”, deb xonadan çiqib ketdi.
7.Bomdodni öqiganlaridan söng, bugun yakşanba bölganidan biroz uxlab oliş uçun yotgan Muqaddas çoşgohgaça uxlab qolibdi. Turib, yuz-qölini yuvib, qizlarini axtardi. Ularning ovozi oşxonadan kelayotganini sezib, şu yoqqa qarab yurdi.
Oşxonaga kirib, hayratdan oğzi oçilib qoldi. Farangiz va Mehrangiz qiymalagiçdan göşt çiqarib, çuçvara bukişar, Sarvara sarxil mevalarni kattakon idişga teriş bilan band edi. Burçakda bir qop katta-katta kartoşka, bir qop tilloday tovlanib turgan piyoz, bir qop sabzi, bir neça qutilarda sarxil mevalar, törtta beş litrlik idişda kungaboqar yoği turardi. Stol ustida beş kiloça keladigan lahm göşt yotardi.
Muqaddas sovutgiçni oçib, dod deb yuborişiga ozgina qoldi. U sovutgiçlari oxirgi marta qaçon hozirgidek töla bölganini unutib ham yuborgan edi. Sovutgiç tokçalarida saryoğ, pişloqlar, tuxumlar, şirinliklar, har xil idişdagi şarbatlar, salqin içimliklar terilib turardi. Bitta tokçasi esa töla muzqaymoq edi...
− Birontang tuşuntirib bersang-çi! – dedi stulga ötirib qolgan Muqaddas. – Hozir mening esim oğib qoladi.
Farangiz bitta xatni olib, Muqaddasning qöliga tutqazdi.
− Ayajon, keçasi bilan qilgan duolaringiz ijobat böldi, − dedi Farangiz. − Bitta kattakon yuk maşinada bu narsalarni olib kelgan amakilarning özlari bularni oşxonamizga joylaştirib ketişdi. Bitta yelimxaltaning içida köp pul bilan şu xat ham bor ekan.
− Ayniqsa, Anoraning duosi mustajob bölibdi-da, − dedi Muqaddas ma'yus bölib va xatni oçib, öqiy boşladi: − “Assalomu alaykum, ustoz. Men sizning ilk öqitgan şogirdlaringizdan biriman. Siz bergan ta'lim-tarbiyangizning şarofati bilan bugun katta bir korxonaning rahbariman. Keça “Qadr keçasi” bölgani uçun bir yillik zakotimni öz yaqinlarimdan kimgadir beriş uçun kelgan edim. Bozorga kirib, tasodifan sizni körib qoldim. Qanday bozorlik qilayotganingizni körib, yuragim ezilib ketdi. Ustoz, meni keçiring! Men sizning ahvolingizdan xabardor bölmaganim uçun keçiring! Ammo sizni körganim yaxşi böldi. Zakotimni kimga berişni Alloh menga körsatdi. Uşbu narsalarni bir şogirdingizning zakoti örnida qabul qiling! Ötinaman, vaqtida sizdan xabar olmagan şogirdingizni keçiring!”
Muqaddasning yuzlarini köz yoşlari yuvib tuşardi.
− Özingga şukur, Allohim, özingga şukur! – piçirladi Muqaddas. – Mening öğlim yöq emas. Mening öğillarim köp. Juda ham köp!
Tamom.
P.S: Uşbu hikoya Qadriyat.uz sayti tomonidan e'lon qilingan "Eng ibratli hikoyalar" tanloviga yuborilgan. Muallif: Karimberdi Töramurodov.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
