Ilon Mask firibgarmi yoki buyuk ixtiroçi: Hyperloop qanday işlaydi?

Maskning ğoyasini amalga oşiriş uçun muhandislar qanday rejalarni taklif qilişmoqda? Ularning aksariyati bir neçta sabablarga köra muvaffaqiyatsizdir. Misol uçun, ular Hyperloop’ni kuçli parraklar bilan jihozlaşni taklif qilişdi, ular pnevmopoçtadagi kabi harakatlanişda yordam berişi kerak. Maskning ta'kidlaşiça, garçi bunday yirik parraklarni tayyorlaş mumkin bölsada, bu qulay emas, çunki 563 kilometrlik qismda havo oqimidagi bunday tezkor harakatda quvur içida qarşilik katta böladi va kerakli tezlikka yetişa olmaydi.

Bundan taşqari, maglevning harakatida işlatiladigan elektromagnitli ilgaklarga ega vakuumli quvurlar ham çiqarib taşlandi. Gap şundaki, quvurlarda ideal vakuumni hosil qiliş juda qiyin böladi, ayniqsa, ularga kuniga minglab olib yuriş uskunalari kirib çiqsa. Şuningdek, alyuminiyli quvurlar yorilişi yoki oqişi mumkin, demak işdan çiqişi ham ehtimolga yaqin.

«Yuzlab kilometr masofadagi quvurda bitta kiçik yoriq yuzaga kelsa, butun tizim işlamay qoladi», - deya yozgan Mask.

Yana bir texnik muammo şundaki, qurilmalar quvur orqali havo bilan harakatlanadi. Maskning aytişiça, agar quvur va qurilma devorlari juda yaqin bölsa, «kapsula özini şprits kabi tutadi». Boşqaça qilib aytganda, harakatlanuvçi qurilma tizimdagi barça havo oqimini itaradi, ammo uni ötkazmaydi. Natijada, bob juda sekin harakat qiladi yoki muhandislar yanada kattaroq quvurni qurişi kerak böladi.

Ilon Mask uslubidagi yeçim

Muammolar röyxati tuganmas bölib körinadi. Biroq ixtiroçi Mask, Tesla va SpaceX’dan muhandislarni jalb qildi. Ular ikkita quvurni (biri şimolga, boşqasi janubga) kötariş va şu orqali içkaridagi havo bosimini kamaytirişni taklif qilişdi.

Nazariya juda oddiy: reaktiv samolyotlar ança ziçligi kam bölgan katta balandliklarda parvoz qiladilar, hamda qarşilik kamayadi. Mask jamoasi tizimdagi havo bosimi Marsning ingiçka atmosferasi bosimidan olti baravarga kam bölişi lozimligi haqidagi fikrga kelişdi, bu tezlaşayotgan harakatlanuvçi qurilmalar qarşiligini sezilarli darajada kamaytiradi. Bundan taşqari, Hyperloop’ni AQŞdagi I-5 ştatlar örtasidagi magistralda joylaştiriş xarajatlarni kamaytiradi, çunki yönaliş böylab yaşaydigan odamlardan yer sotib oliş kerak bölmaydi.

Şuningdek, ular bobni tizim yuragiga aylantirişdi, endi quvur texnologik jihatdan biroz oddiyroq böldi. Reja şundan iboratki, harakatlanuvçi qurilmani metall çanğilar bilan loyihalaştiriş, hamda şu orqali çanğilardagi kiçik teşiklardan kiruvçi havo yostiqçalari böylab yurişdir. Kontseptsiya havo xokkeyi öyiniga öxşaş, biroq bu yerda havo bobning quvur böylab yuqori tezlikda harakatlanişi hisobidan töplanadi, qurilmaning oldingi qismidagi öta kuçli elektr kompressorlar havoni orqaga siqib ötkazadi. Çanğilardagi magnitlar elektrmagnit impuls bilan juftlikda bizga poyezdlarda taniş bölgan birinçi silkinişni beradi. Şundan keyin tezlikni his qiliş yöqoladi.

Quvvatni magnitlar va ötkazgiçlardan oluvçi çiziqli induksion dvigatellar quvur böylab turli nuqtalarga joylaştiriladi va qurilmani barqaror harakat bilan ta'minlaydi. Quvur böylab favqulodda çiqiş joylari ham örnatiladi. Quvurlarning özida esa quyoş panellari böladi.

Qayerga ketayotganingizni köring

Mask qurilmalar qulay va xavfsiz bölişini va'da qilmoqda. Ular Hyperloop’da bittalab harakat qiladi, har 30 soniyada bir marta jönab ketadi va bir-biridan örtaça 37 kilometr masofada harakatlanadi. Yölovçilar quvurning har bir oxirgi nuqtasida hamda quvur böylab maxsus joylar orqali kirib çiqişlari mumkin. Har bir yölovçi qurilma 28 kişini siğdiradi, ular ikki qatorda 14 kişidan joylaşadi, şu bilan birga, bir tomonda bagaj bölagi böladi. Katta konteynerlar avtomobilni ham özida olib yurişi mumkin. Yölovçilar bir tomonga çipta uçun 20 dollar tölaydi.

Bagajdan qutulganidan söng, yölovçilar örindiqlarga ötirişlari, xavfsizlik kamarini taqişlari va 35 daqiqa davomida yaqin şaxsiy ekrandan foydalanişlari kerak böladi. Hatto hojatxonaga ham bora olmaydilar – u yöq. Kabinka juda kiçik bölgani uçun, bunday körinişda sayohat qiliş klaustrofobiyadan aziyat çekuvçi odamlarga mos kelmaydi.

Hyperloop işlaydimi? Hozirça heç kim bilmaydi. Sinov hududlari allaqaçon qurilib, tajribadan ötkazilmoqda. Mask buni mumkin deb hisoblaydi, odamlar unga işonişmoqda. 581 km. tezlikka yetişi mumkin bölgan maxsus poyezdlar – maglevlar yaratuvçilaridan biri bölgan Jim Pauell’ning The Verge’ga aytişiça, Mask barça tizimni quvurga joylaştirmoqçi bölib, töğri iş qilmoqda. Uning sözlariga köra, oçiq tizimda juda köp işqalaniş böladi. Işqalaniş esa hattoki germetik muhrlangan Hyperloop quvurida ham muammo keltirib çiqarişi mumkin.

Bundan taşqari, töğri çiziqda Hyperloop quvurini quriş yaxşiroqdir. Pauellning aytişiça, agar yöl juda egri-bugri bölsa, yölovçilarning köngli aynişi mumkin.

Köpçilik Hyperloop’ni yaratişda yuzaga kelgan texnik muammolarni hal qiliş mumkinligiga işonişsada, ba'zilar narx haqida sörayapti. 6 milliard dollar - bu kabi kattalikdagi loyiha uçun juda kiçik narxdir. Şu bilan birga, Mask öz pullarini sarflaşni istamayapti hamda boşqalar uning örniga inqilob yasaşiga umid qilmoqda. Balki, siz ham omadingizni sinab körarsiz?