Foto: Qöqon-1912 klubi matbuot xizmatiFoto: Qöqon-1912 klubi matbuot xizmati
Ötgan mavsumning 5-turida «Qöqon-1912» öz maydonida Samarqandning «Dinamo» jamoasi ustidan 2:1 hisobida ğalaba qozongandi. Öşanda mezbonlar boş murabbiyi Nö'mon Hasanovning matbuot anjumanidagi bir fikri e'tiborimni tortgan. «Men şogirdlarimning öyinga bölgan munosabatidan xavotirga tuşdim, raqibni mensimaslik holatlari bölişidan qörqib turgandim, xayriyat unday bölmadi», - degandi Hasanov.
Qiziği, öşanda «Dinamo» qatorasiga öyinlarda ğalaba qozongan, hatto Toşkentda «Paxtakor»ni yutgan, turnir jadvalida «Qöqon»dan oldinda turgandi. Qarang, murabbiy öz oldiga vazifalarni vaziyatdan yoki jadvaldan emas, öz imkoniyatidan kelib çiqib qöymoqda. Şogirdlaridan xavotir olyaptimi, demak öşa şogirdlar ham öz darajalarini baland ekanini bilişadi, murabbiy avvalroq buni singdirib bölgan. Demak, Nö'mon Hasanov Qöqonda kattaroq jamoa tuzmoqçi, deb xulosaga kelgandim.
Birinçi davrani 2-örinda yakunlagan qöqonliklar ikkinçi davrani böş ötkazişdi. Endi esa, bir qator yangi transferlar bilan yangi mavsumga kirib keldi. «Qöqon 1912» 4 öyindan ikki ğalaba va ikki mağlubiyat bilan 6-poğonani egallab turibdi.
TRANSFeRLAR
«Qöqon» uşbu mavsum oldidan özagini saqlab qolgan va faqat pozitsiyalarni kuçaytiriş böyiça iş olib borgan kam sonli superliga jamoalaridan biridir. Deyarli barça yetakçilar saqlanib qoliş bilan birga, har bir transfer belgilangan reja asosida bajarilganini köriş mumkin. Mana şu yerda, murabbiyga bir neça mavsum imkoniyat beriş jamoaning keyingi qadamlarni taşlaşida xato qilmasligini kafolatlaydi. Çunki, bir yarim yildan buyon Qöqonda murabbiylik qilib kelayotgan Hasanov jamoani qanday körmoqçi ekanini allaqaçon aniqlab, mavjud muammolarni belgilab olgan.
Ötgan mavsumdagi asosiy muammo darvozabon pozitsiyasi edi – bu çiziqda Qöqonda uç darvozabon doimiy ravişda almaşib qöriqlaşdi va ularning birortasi ham barqarorlik körsata olmadi. «Neftçi»dan taklif etilgan Yusupov hozirça işonçni oqlayapti deyiş mumkin.
Himoya markazida ham töliq yangilaniş röy berdi. Dastlabki turlarda Miliç-Komilov juftligi muntazam ravişda tandem sifatida harakat qilişyapti. Bu transferlar öz navbatida öng qanot himoyasidagi muammoni ham yopdi: ötgan mavsumda Jalil Kimsanov u qadar işonçli körinmagan, Hasanov natijada uç himoyaçi bilan variantlarni ham sinab körgan edi. Endi esa, Murod Xolmuhamedov öng qanotda töp surmoqda.
Suhrob Berdiyev tufayli ötgan yili çap qanot hujumi kuçli köringandi, bu safar serbiyalik legioner Spremo, hamda Muhammadanas Hasanov (örinbosarlar tarkibidan jalb etildi) kabi futbolçilar qanotlardagi muvozanatni tiklaşsa kerak.
Mavzuga oid
Jamoani tark etgan Filip Rayyevats (bu haqida keyinroq) örnini Bahodir Pardayev va Igor Taran kabi yangi futbolçilar bosişga harakat qilib köradilar.
SXeMA
Hasanov ötgan mavsumda sinab körgan 3-5-2 dan butunlay voz keçgan körinadi. Merzlyakov çap qanotda lateral rolini bajarib berişi mumkin, ammo öng qanotda bu pozitsiya muammoligiça qolgan bölardi. Jamşid Hasanov ham, Muhammadanas Hasanov ham himoyalanişda u qadar kuçli emaslar, Xolmuhamedov esa, butun qanotni bir özi yopişi qiyin.
Umuman ikki yangi markaziy yarimhimoyaçi sotib olinganidan ham biliş mumkinki, Hasanov pastdagi sxemada körinib turganidek, 4 himoyaçi bilan öynaydi. Ötgan mavsumda himoyada ham öynagan Gojkoviç esa, tayanç yarimhimoyasida töp surmoqda. Agar futbolçilar orasidagi boğlamlar köngildagidek şakllansa, menimça, qöyida rasmdagi tarkibni optimal deb belgilab oliş mumkin böladi.
Va asosiysi har bir çiziqda Nö'mon Hasanov uçun zaxira variantlar bor. Gojkoviç örnini Bahodir Akramov ham töldira oladi. Nosir Otaqöziyev Taranning örnida ham, Röziyevning örnida ham öynay oladi. Öz navbatida Bahodir Pardayev markaziy hujumçi sifatida yoki ötgan mavsum boşlaridagi kabi çap qanotda öynaşi mumkin.
Haqiqiy qanot hujumçilari tört nafar – Berdiyev, Spremo, M. Hasanov va J. Hasanov. Muammo şundaki ularning keyingi uç nafari öng qanotga ixtisoslaşgan, çapda esa Berdiyev bilan raqobat qiliş qiyin. Balki kelajakdagi rotatsiyalarni öylab, murabbiy «Navbahor» bilan öyinda M.Hasanovni çap qanotda ham sinab kördi.
TAKTIKA
Uçinçi yilga kelib, Nö'mon Hasanovning aynan qanday jamoa qurmoqçi bölayotganini payqaş mumkin. Ötgan yili baribir köproq futbolçilarning individual ustunliklariga urğu berilgan bölsa, bu safar Hasanovning çizgilarini köriş osonroq bölmoqda.
«Qöqon 1912» töp nazoratiga asoslangan, köproq mayda va örta masofaga töp uzatiş orqali pozitsion hujumlar uyuştiriş va kombinatsion futbolga urğu bermoqda. Buni 4 turdagi statistika ham körsatib turibdi: Qöqon jamoasi bu öyinlarning barçasida töpni nazorat qiliş foizi böyiça ham, paslar va aniq paslar soni böyiça ham raqibidan ustunlik qildi.
Umuman Superligada aynan mana şu yönalişga urğu berayotgan jamoalar köp emas. Faqat (balki) «Lokomotiv», qisman «Paxtakor»ni körsatiş mumkin. Demak qöqonliklar maşaqqatli, lekin töğri yöldan borişmoqda, ya'ni jamoa poydevori va özagi mustahkam şakllanmoqda. Nö'mon Hasanov asosan «Paxtakor»dagi işlari bilan taniş bölsa-da, ilk murabbiylik qaraşlarini aynan Vadim Abramov bilan birga şakllantirganini seziş qiyin emas.
Bundan taşqari, öyin uslubidan taşqari, jamoa öyinida aniq «fişka»lar ham bölişi kerakki, bu orqali raqibga qiyinçilik tuğdiriş va vaziyatlar yaratiş imkoni böladi. Jamoa öyiniga yaxşilab e'tibor qaratilsa, buni körsa böladi.
Jamoaning hujum boşlaşida qanot himoyaçilarning, xususan Xolmuhamedovning örni katta. Bir qator qisqa paslardan söng futbolçilar asosan qanot himoyaçisi yordamida oldinga harakatlanişni boşlaşadi, bu paytda, muhimi, qanot hujumçisi ham markazga ötmaydi va öşa qanotda son jihatidan ustunlik qilişga harakat qiladi. Bu nima uçun kerak?
Raqibning qanot himoyaçisi Xolmuhamedovga peşvoz çiqa olmaydi, çunki qanotda yana bir futbolçi bor, uni taşlab ketiş mumkin emas. Natijada raqibning markazdagi uç futbolçisidan biri Xolmuhamedovning oldini tösişga majbur böladi, bu pallada esa, Gojkoviç va Siddiqovdan biri qanotga yaqinlaşiş orqali, öziga xos uçburçak yaratadi. Bu paytda Miliç va Komilovlarning ham ança yuqorida joylaşişlari «Qöqon»ga raqib jarima maydoni yaqinida töpni nazorat qiliş imkoniyatini oşiradi. Qöyidagi suratga e'tibor bering:
«Navbahor» darvozasiga kiritilgan gol ham, aynan qanot hujumçisining imkon qadar çiziq böylab harakat qilgani va natijada Xolmuhamedovning yuqoridagi rasmdagi kabi, oçiq qolgani natijasiga yuzaga kelgandi.
Bunday uçburçaklar qöqonliklar tomonidan maydonning har bir nuqtasida paydo qilinişi mumkin. Siddiqov, Röziyev, Berdiyev, Spremo kabi futbolçilarning qisqa pastda va driblingda usta ekanliklari ularning imkoniyatini yanada oşiradi.
Markazdagi bunday uçliklar raqibning köp futbolçilarini markazga jamlaydi va qanotlarda böşliqlar vujudga keltiradi.
Bunday uslub faqat «Navbahor» uçun tanlanmagandi. E'tiboringizga endi «Qizilqum»ga qarşi öyindagi şunga öxşaş holatlarga qarataman.
STANDARTLAR
Standart vaziyatlar, ayniqsa, Murod Xolmuhamedov ijrosidagi har qanday masofadan va nuqtadan amalga oşirilayotgan uzatmalari himoyaçilar uçun haqiqiy muammoga sabab bölmoqda. Ötgan mavsumda ham bu «Qöqon»ning asosiy qurollaridan biri bölgan va urilgan gollarning 48 foizi standart vaziyatlardan söng yuzaga kelgandi.
MUAMMOLAR
1) Siddiqov - Röziyev dilemmasi.
Javohir Siddiqov jamoa safiga kelib qöşilmasdan oldin, 2016 yilgi mavsumda Quvondiq Röziyev Siddiqovning bugungi işini bajarardi. Himoya va hujumni boğlaş, driblinglar yordamida oldingi çiziqda son jihatidan ustunlik qiliş aynan Röziyev zimmasiga yuklatilgandi.
Ötgan mavsumning ikkinçi yarmida Röziyev Qöqonga qaytdi va endi Hasanov bu ikki iqtidorli va öxşaş futbolçilarga tarkibdan joy topib beriş kerak. Hozirça, yarim yildan ortiq vaqt mobaynida bunday sxema öylab topilmadi va ikki futbolçi birgalikda maydonda bölganlarida ulardan birining öyinida pasayiş sezilmoqda. Yo Siddiqov kuçli öynab, Röziyev soyada qolyapti, Röziyevning öyini qavuşib, jamoa unga öynay boşlaganda esa, Siddiqov e'tibordan çetda qolmoqda. Ulardan «Xavi - Inesta» juftligini yasaş hozirça Hasanovning eng katta orzusi bölsa kerak.
Dastlabki turlarda, Siddiqov biroz oldinroqda harakat qildi va orqaroqda harakat qilib hujumlarni boşlaş Röziyevga topşirilgandi. Ammo Röziyevning öyini köngildagidek çiqmadi va «Navbahor» bilan öyinda Siddiqov eski pozitsiyasiga qaytarildi.
Aslida öşa öyinlardagi eksperiment Siddiqovning öyinini ham çeklagan edi. Sababi, Javohir ança jussasi kiçik va jismoniy körsatkiçlari uning asosiy ustunligi emas. Uni raqib jarima maydoniga yaqin joyda öynatişdan foyda kam böladi. Çunki raqib darvozasiga yaqinlaşgan sari bosim ortib, himoyaçilarning qarşiligi kuçayib boradi. Javohir esa, bunday vaziyatlarda töp uçun kuraşişi qiyin. U köproq oçiq xududlarda töpni egallaşi va tezlik olib, reydlar uyuştirişi,hujumlarni boşlaşi kerak. E'tibor bergan bölsangiz, terma jamoa safida Marokaşga qarşi öyinda ham 1-taymda raqib agressivroq harakat qilganida Siddiqovning öyini çiqmadi. Ikkinçi taymda terma jamoamiz köproq töp bilan muomala qila boşlagaç, va asosiysi Siddiqov sal orqaroqqa ötkazilgaç, töp bilan köproq muomala qila boşladi.
Quvondiq Röziyev esa, şerigiga qaraganda baquvvatroq, korpus bilan yaxşi öynaydi va yaxşi zarbaga ega. Menimça, Hasanov uni köproq oldingi çiziqda sinab körişi kerak.
Balki tayanç yarimhimoyaçi Bahodir Akramov qaytgaç, Siddiqov-Röziyev juftligi markazdagi rombning yuqori uçlari bölib harakat qilişar? Köramiz.
2) Filip Rayyevats
Rayyevatsning jamoaga qaytmaganini murabbiy futbolçining kasalligi bilan boğlagandi. Ammo Filip baribir Özbekistonga qaytdi va hozir turnir peşqadami «Bunyodkor»da juda yaxşi öyin körsatmoqda. «Qöqon» tarkibiga esa aynan u kabi futbolçi yetişmayapti.
Ötgan mavsumning katta qismida serbiyalik hujumçi köp gol urmagan, ammo aynan uning faolligi natijasi ölaroq Berdiyev va Otaqöziyevlar sermahsul öyin körsatişgandi. Tarkibda Rayyevatsning borligi «Qöqon 1912» ning uslubiga rang-baranglik olib kirardi va asosiysi tezkor qarşi hujumlarning samaradorligini oşirardi.
Har qanday töpga kuraşadigan Rayyevats töpni egallab istalgan masofaga qadar olib borar yoki jamoadoşlari kelgunça saqlab turardi. Rayyevatsning yöqligi tufayli jamoa asosiy qurollaridan biri – tezkorlikdan ayrilib qolgandek.
Igor Taran balki oçilib ketar, ammo u baribir köproq qisqa masofalarda kombinatsion futbolga mos. Nosir Otaqöziyev yoşi ötib bormoqda va u butun öyin bu tempda öynay olmaydi. U yuqori qavatlarda ğolib çiqişi mumkin, ammo bir özi himoyaga bosim ötkaza olmaydi, u töpni egallaganda yonida şerigi albatta bölişi kerak.
Oldingi çiziqda faqat Bahodir Pardayev qisman Rayyevatsning örnini bosişi mumkin, ammo u ham hozirça yuqori sport formasida emasligi pand bermoqda.
3) Hujumlarni yakunlaş
Yaxşi sport formasidagi hujumçining yöqligi jamoa öyinini ijobiy natijaga aylantirişda pand bermoqda. Bir qaraganda hammasi yaxşidek, töp yaxşi nazorat qilinyapti, kombinatsiyalar, boğlamlar qoniqarli darajada işlamoqda – lekin hujumning yakuniy bosqiçida aniq reja közga taşlanmayapti. Oqibatda, hujumlar kuraş maydoniga Xolmuhamedovning yoki Merzlyakovning uzatmasi bilan nihoyasiga yetmoqda.
«Qöqon 1912» 4 turda atigi 3 gol (faqat ikki jamoada kamroq körsatkiç) urdi. Bu ötgan yilgi şu davrdan deyarli ikki barobar kam. Undan ham köproq, gollar qanday urilganiga e'tibor bering: bir gol penaltidan, bir gol raqibning himoyadagi xatosidan söng, yana bir gol esa, raqib tomonidan öz darvozasiga urildi. 3 goldan 2 tasida raqib bir öyinçi kam bölib qolgan pallada sodir bölgan.
E'TIBOR BeRIŞ LOZIM
«Qöqon 1912» ning asosiy formasi bilişimça, oç havorang, ikkinçi libosi esa oq. Aslida, menimça, ikkinçi forma töqroq rangda bölişi kerak edi. Misol uçun «Navbahor»ga qarşi öyinda mehmonlar oq rangli kiyimda harakat qilişdi. Qöqon jamoasi esa oç havo rangli libosda öynadi. Töğri, hozirda oq-qora televizorlar vaqti ötgandir, lekin baribir, bu jihatni salbiy baholagan bölardim.
XULOSA
Albatta, bu fikrlar köproq ötgan mavsum va uşbu mavsumdagi dastlabki 4 öyindan keyin çiqarilgan xulosalardir. Tan oliş kerak, 4 tur bugungi jamoaga töliq baho beriş uçun yetarli emas. Birinçidan, qöqonliklar 4 öyindan 3 tasini safarda ötkazdilar. Ikkinçidan esa, hali jamoa «Paxtakor», «Nasaf», «Lokomotiv» yoki «Bunyodkor» kabi kuçli jamoalar bilan uçraşmadi. Hasanov şogirdlari bu raqiblarga qarşi ham mana şunday kombinatsion va xotirjam öyin körsata olişadimi? Bu juda murakkab savol. Çunki individual mahoratga emas, sistemaga tayaniladigan jamoalarga nisbatan qarşilik saviyasi va yuklamalar oşsa, boğlamlar işlamay qolişi va jamoa soçilib ketişi ham mumkin.
Umumiy holatda esa, jamoa körsatayotgan öyin sifati, ijroçilar mahorati va tarkibning uç yildan buyon şakllanib kelayotganini e'tiborga olsak, nazarimda, top-4 dan taşqari, qöqonliklar «Buxoro» va «Navbahor» bilan birga kuçli oltilik uçun kuraşişsa kerak.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi