Dunyoning eng maxfiy besh harbiy bazasi

Baza o‘z hududida joylashgan Guantanamo qamoqxonasi sabab salbiy tomondan tanilgan. Amerikaliklar bu yerda 2002 yildan buyon umumiy hisobda sud va tergovsiz mingdan ortiq kishini saqlashgan. Bu yerdagi tartibga doir turli  mish-mishlar matbuotda tarqalgan. Terrorizmda gumon qilingan shaxslarni qiynashgan, uxlashga berishmagan, yarim och rejimda saqlashgan. Shu yo‘llar bilan ularning ayblovlarga iqror bo‘lishlariga erishishgan. 2009 yilda AQSh prezidenti Barak Obama qamoqxonani yopish to‘g‘risidagi farmonni imzolagan, biroq u bugungi kunda ham faoliyat yuritishda davom etmoqda. Xalqaro huquqni muhofaza qilish tashkilotlarining ma'lumotlariga ko‘ra, u yerda 40 ga yaqin mahbus saqlanmoqda.

Yulin

Xitoyning Xaynan oroli qirg‘oqlaridagi yirik Yulin harbiy-dengiz bazasi haqida nisbatan yaqinda xabar topildi. 2008 yilda Amerika razvedka xizmatlari Xitoy xalq-ozodlik armiyasi tog‘li hududda o‘zining yadro qurollantiruvchi kuchlarining dengiz komponentlari uchun ulkan obektni qurganidan guvohlik beruvchi suratlarni tarqatishdi. Sun'iy yo‘ldoshdan olingan tasvirlarga ko‘ra, Yulin bazasida qit'alararo ballistik raketalar joylashgan 20 tagacha suv osti qayiqlari sig‘adi. Yonida esa ikki aviatashuvchi zarba guruhlari joylashishi mumkin.

Maxfiy tarzda va qisqa muddatlarda barpo etilgan bu baza Xitoy mudofaa tizimi uchun juda muhim. G‘orlarda yashiringan suv osti raketa tashuvchilari o‘ta kuchli yadroviy zarbaga bardosh berib, sezdirmay dengizga chiqish va raqibga hujum qilishga tayyor. Bazaning chiqish joyi nechta ekani hanuz noaniq. Uning ichki qurilmasi haqida ham ma'lumot yo‘q. Eng asosiysi: Xitoyning yana bunday bazalari bor yoki yo‘qligi haqida hech qanday ma'lumot mavjud emas.

Mount Cheyenne

AQSh milliy xavfsizligining yuragi Kolorado-Springs shahri atrofidagi uch kilometrli  Shayyenn tog‘i va uning ostida yashirin NORAD (Shimoliy Amerika harbiy-kosmik mudofaasi qo‘shma qo‘mondonligi markazi)  yer osti kompleksi jamoa punkti hisoblanadi. Bu tuzilma Amerika va Kanada raketa hamda havo mudofaasini bir butun tizimga birlashtiradi. Yadro urushi ro‘y bergan taqdirda, mamlakatning siyosiy va harbiy rahbariyati harbiy kuchlarni aynan Shayyenn tog‘idagi bunkerdan boshqaradi.

Yer osti bazasining qurilishi 1961 yilda boshlangan. Shayyenn tog‘i tubida uch yil ichida sun'iy g‘orlar tizimi yaratilgan. Uch tunnel (uzunligi - 180 m, balandligi - 20 m, kengligi - 15 m) yana to‘rt tunnel (uzunligi - 100 m, balandligi - 17 m, kengligi - 10 m) bilan kesishib, o‘ziga xos panjarani hosil qiladi.

Bu kameralarda 15 metall kontruktsiya joylashtirilib, ulardan 12 tasi uch qavatli binolarni hosil qiladi, qolgani - 1-2 bosqichli. 9,5 metrli qalinlikdagi past uglerodli po‘lat qatlamlarning tashqi tomoni ichki po‘lat karkas bilan qo‘llab-quvvatlangan. Konstruktsiyalarning barchasi maxsus prujinalarga o‘rnatilgan bo‘lib, bu kompleksni zilzilalar va yadroviy zarba asoratlariga chidamli qiladi. Shayyenn tog‘idagi bunker hozirda ham faoliyat yuritadi.

Olavsvern

Norvegiyadagi Olavsvern dengiz bazasi sovuq urush yillarida Tromsyo shahri janubidan 15 kilometr masofada,  Ramforden va Balls fordlari qo‘shilgan nuqtada qurilgan. Konstruktiv jihatdan bu - to‘g‘ridan-to‘g‘ri dengizga olib chiquvchi quruq dok. Bazaning umumiy maydoni 25 ming kvadrat metrga yetadi, uning fortifikatsiyasi bilan Norvegiyaning NATO bo‘yicha ittifoqdoshlari shug‘ullanishgan. Sovuq urush yillarida kompleks asosan Shimoliy Muz okeanini nazorat qilgan Amerika submarinlari tomonidan foydalanilgan. Ularning vazifasi Sovet ittifoqining suv osti raketa tashuvchilarini kuzatishdan iborat bo‘lgan.

SSSR tarqalganidan keyin baza uzoq vaqt ishsiz qoldi va 2011 yilda uni sotuvga qo‘yishdi. Oxir-oqibat Olavsvernni ishbilarmon Gunnar Vilgelmsen sotib oldi va Rossiya ilmiy-tadqiqot kemalari bazasiga ijaraga berildi. U bugunga qadar ushbu maqomda qolmoqda.