2010 yil kuz oylarida Lyu Sya oxirgi marta turmush o‘rtog‘i, muxolifatchi Lyu Syaoboga Nobel mukofotini qo‘lga kiritganini aytish uchun shimoliy Xitoydagi qamoqxonaga borgandi. Shundan so‘ng u 8 yil uy qamog‘iga mahkum etildi.
Xitoy hukumati mamlakatdan chiqishga ruxsat berdi. 8 yil davom etgan tutqunlik 57 yoshli shoirani kamgap va kashandaga aylantirdi. Lyu Sya Berlinga uchish uchun Xelsinki (Finlyandiya) aeroportiga uchib kelganida, OAV xodimlari kutib turishardi. Lyu Sya baxtiyorligidan qo‘llarini ko‘tarib fotokameraga qarab jilmaydi. Bir necha soatdan keyin u Berlindagi Tegel aeroportidan avtomobilda ketgan.
Jinoyatchilikda ayblanmagan Lyu Syaning ozod etilishi g‘arbiy hukumat va faollarning ko‘p yillik tashviqotlari natijasidir va Lyu erining bir yillik vafoti marosimidan bir necha kun oldin yorug‘ dunyo yuzini ko‘rdi. Lyu Tsyabaoga nisbatan qo‘llanilgan 11 yillik qamoq jazosi va rafiqasini boshqalarga ta'sir o‘tkazmaslik uchun qo‘llanilgan hukm avtoritar hukumatning qat'iy choralari edi.
Lyu Syaning akasi quvonchini yashirolmadi: “Singlim yangi hayot boshlash uchun Yevropaga yo‘l oldi. Unga ko‘maklashgan, dalda bo‘lgan barchaga minnatdorchiligimizni bildiramiz. Endi Lyu baxtli va tinch hayot kechiradi”.
Lyu Sya Germaniyaga yetib borganida bosh vazir Li Ketsyan u yerga rasmiy tashrifni amalga oshirdi. Ushbu davlat xizmatchisi Lyuni ozod etishga o‘z hissasini qo‘shdi.
Germaniya kansleri Angela Merkel may oyida Xitoyga tashrifi chog‘ida xitoylik rasmiylar bilan Lyu Sya masalasini muhokama qilgan, deya xabar berishdi hodisa bilan tanish shaxslar.
Lyuning yaqin do‘stlari Gao Yu (Pekinda faxriy jurnalist) va Ye Du taxallusi bilan tanilgan Vu Yangveylarning aytishicha, Lyu Sya kecha ertalab Finnair’da parvozni amalga oshirdi.
“Lyu Sya ko‘p yillar hayotdan uzilib yashadi. Ozodlik qalbidagi yaralarga malham bo‘la oladi, deb umid qilaman”, deya izoh berdi Guanjouning janubiy shahridan qo‘ng‘iroq qilgan Vu. Xitoy Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Xua Chuningning axborot berishicha, Lyu davolanish uchun Germaniyaga ketgan. U mahoratli rassom va shoira bo‘lgan va 20 yil oldin turmush o‘rtog‘i ortidan siyosatga kirib kelgan. 2009 yilda hukumat Lyu Syabaoga 11 yillik qamoq jazosi tayinladi, chunki u siyosiy-iqtisodiy liberalizatsiyaga chorlovchi 8 Ustav manifestini yozishga yordam bergan. 2010 yil 8 oktabrda Nobel mukofotiga loyiq deb topildi. Rafiqasi oxirgi marta turmush o‘rtog‘ini qamoqda ko‘rib qaytganidan so‘ng Pekinda telefon qo‘ng‘irog‘i va internet tarmog‘idan uzib qo‘yilgan 5 qavatli turar joyda uy qamog‘iga mahkum etilgandi. Avvaliga jazo muddati qisqa bo‘lishi kutilgandi. Lyu Associated Press’ga bergan intervyusida: “Butun umr shu taxlitda davom etmasligiga ishonaman”, degan fikrlarni aytgan. Ammo kunlar oy, yillarga ulanib ketdi. Lyuning eshigi tagida qo‘riqchilar kun-u tun turishardi. Ular o‘sha yerga yig‘ilgan ko‘ngillilar, aktivist, jurnalist va diplomatlarni haydash bilan ovora edilar. Do‘stlari uning ahvoli kundan-kunga yomonlashib borayotganligini aytishardi.
