Kun.uz saytiga turli tuman mazmundagi murojaatlar, taklif va fikr-mulohazalar kelib turadi. Doniyor Karimov ismli mushtariy yo‘llagan taklif bir qarashda o‘rinsiz tuyiladi. Ammo yuzaga kelayotgan vaziyat, jahon tajribasi o‘rganilganda bu fikrda ham jon borligi ayon bo‘ladi.

«Sizlardan poytaxtda ertalab va kechki payt avtotransportlar tirbandligi oldini olish maqsadida berilgan taklifni o‘rganishni hamda O‘zbekiston Respublikasi IIVga yetkazishingizni so‘rayman.

Oldin ham bu mavzuda iltimos qilgandim, lekin e'tiborsiz qoldi. Taklifim shuki, haftaning 5 kuni, ya'ni dushanba-juma kunlari, ertalab soat 07:00-09:00 oralig‘ida va kechki soat 18:00dan soat 20:00gacha Toshkent shahri ichida yuk mashinalari harakati taqiqlab qo‘yilsa maqsadga muvofiq bo‘lardi. Masala naqadar murakkabligiga ishonch hosil qilish uchun ertalab Ohangaron shossesidan poytaxtga kirishdagi «Rohat» aylanasida juda ko‘p yuk mashinalar harakatlanayotganiga, tirbandlik nihoyatda ortib ketishiga guvoh bo‘lasiz. Sizlardan iltimos, shu mavzuni o‘rganib chiqsangiz».

Bu taklif o‘rinsiz va ilojsizdek tuyuladi. Sababi oddiy, Toshkent ulkan shahar, qon tomiridek yo‘llar orqali muntazam ta'minot yo‘lga qo‘yilgan, yuk mashinalar oziq-ovqat, kundalik ehtiyoj mahsulotlarini uzluksiz yetkazib berib turishi kerak. Qolaversa, poytaxt ulkan qurilish maydoniga aylanib qolgan – qurilish  bir daqiqa ham tinmaydigan jarayon, ayniqsa taklifda bildirilgan cheklov vaqtida ayni ish qizg‘in bo‘ladi.

Ammo tanganing ikkinchi tomoni ham bor. Toshkent shahrida avtomobil qatnovi nafaqat yildan yilga, balki oydan-oyga tig‘izlashib bormoqda. Aslida boshqa viloyatlar markazlarida ham shunday muammo bor, lekin hozircha mavzuni faqat poytaxt misolida o‘rganib turamiz.

Aslida shaharlardagi tirbandlik butun dunyodagi yirik shaharlar muammosi va ularning har biri bu masalani o‘zicha yechishga harakat qilishadi.

Keling, bir qator davlatlar, yirik shaharlar tajribasi bilan tanishib chiqamiz:

* Fransiya, Parij. Bu davlat hukumati, shahar rahbariyatining aholini jamoat transportidan foydalanishga o‘rgatish uchun qilgan otashin chorlovlari foyda bermagach, masalani keskin usulda yechishga harakat qilishgan. Ya'ni, shahar yo‘llarining yarmidan ko‘pi jamoat transportiga ajratilgan, qolgan tor qismigina xususiy avtomobillarga qolgan;

* Buyuk Britaniya, London. Bu qadimiy shaharda hamisha yer tanqisligi muammo bo‘lib kelgan. Uning yo‘llari ham eski, tor va harakatlanish noqulay. Shahar ma'muriyati oddiy va oson usulni yo‘lga qo‘ygan – shahar markaziga avtomobilda kirdingizmi, tamom, pul to‘laysiz. Hatto shu hududda yashaydiganlarga ham ma'lum miqdorda pul to‘lashi shart. Albatta, maxsus texnikadan tashqari ayrim toifa shaxslarning bepul harakatlanish huquqi saqlanib qolgan – masalan qirolichaning;