«Pul sarfi nazoratidan direktor lavozimini tasdiqlaşgaça». Maktabdagi kuzatuv kengaşlari qanday vakolatlarga ega?
|18:02 / 27.06.201912 0529 min
Foto: DepositphotosFoto: Depositphotos
Maktablarda noqonuniy pul yiğimlarining amalga oşirilmasligi, maktab uçun davlat budjetidan ajratilgan mablağning samarali sarflanişi, maktab rahbriyatining ish unumdorligi kuzatuv kengaşlari tomonidan nazorat qilinadi. Özgarişlar umumta'lim maskanlarida sifat körsatkiçlarining kötarilişiga xizmat qilişi kutilmoqda. Bu xususida Maʼrifat naşri maqolasida bayon qilinadi.
2018 yil 5 sentabrdagi «Xalq ta'limini boşqariş tizimini takomillaştiriş böyiça qöşimça çora-tadbirlar töğrisida» gi Prezident farmoniga muvofiq, umumta'lim muassasalarida korporativ boşqaruv va jamoatçilik nazoratini kuçaytiriş maqsadida ota-onalar, sobiq bitiruvçilar, homiylar va boşqa jamoatçilik vakillaridan iborat kuzatuv kengaşlari taşkil etilgan edi. Bu kuzatuv kengaşlarining vakolatlari va vazifalari nimadan iborat? Maqola şu savollarga batafsil javob beradi.
— Kengaşning maqsadi ta'lim jarayoni va maktab moliyaviy-xöjalik faoliyatining şaffofligini ta'minlaş, öquvçilarning sifatli ta'lim olişi, ularga tegişli şart-şaroit yaratiş hamda ta'lim-tarbiya jarayonini qöllab-quvvatlaşdan iborat Vazirlik tasarrufidagi barça umumiy örta ta'lim muassasalari uçun tatbiq etiladigan kengaşlar yuridik şaxs hisoblanmaydi va davlat röyxatidan ötkazilmaydi, ─ deyiladi maqolada fikrlari keltirilgan Xalq ta'limi vazirligining umumiy örta ta'lim muassasalari faoliyatini muvofiqlaştiriş boşqarmasi boşliği Erkin Murodov.
Kengaş qay tartibda taşkil etiladi?
Maqolada keltirilişiça, kengaşni taşkil etiş bir neça bosqiçda amalga oşiriladi. Dastlab har bir sinfda ota-onalar yiğilişi ötkaziladi. Unda ta'lim muassasalarida kuzatuv kengaşi tuziş qonun-qoidalari tuşuntirilib, maktabning umumiy yiğilişida iştirok etiş uçun kamida bir nafar vakil saylab olinadi. Mazkur vakillarga yiğiliş qarori bilan maktabning umumiy yiğilişida sinf ota-onalarining manfaatlarini ifoda etiş, muhokamalarda faol qatnaşiş va qaror qabul qiliş davomida ovoz beriş vakolatlari topşiriladi. Agar ota-onalar orasida vakillikka munosib nomzod topilmasa, a'zolikka tavsiya etilmasligi ham mumkin.
Şundan söng maktabning umumiy ota-onalar yiğilişi ötkaziladi va unda kengaş haqidagi nizom, uning maqsadi, vakolatlari taniştirilib, kengaş tarkibiga tavsiya etilgan nomzodlar körib çiqiladi hamda oçiq ovoz beriş yöli bilan saylanadi. Kengaş 7 nafardan kam bölmagan, ammo çeklanmagan toq sondan iborat tarkibda tuziladi. Uning tarkibiga öquvçilarning ota-onalari orasidan kamida 2 nafar, sobiq bitiruvçilar orasidan 2 nafar va nafaqadagi sobiq pedagoglar orasidan 1 nafar hamda homiylar orasidan 2 nafar a'zo kiritiladi.
Maktab direktori yoki örinbosarlari, şuningdek, ularning yaqin qarindoşlari kengaş a'zosi sifatida saylanişiga yöl qöyilmaydi. Uç yil muddatga saylanadigan tarkib har öquv yili boşida qayta körib çiqilişi mumkin. Mazkur kengaşning birinçi yiğilişi tuman/şahar xalq ta'limi bölimlari tomonidan taşkil etiladi. Unda a'zolar orasidan oçiq ovoz beriş orqali kengaş raisi va kotibi saylab olinadi.
Mavzuga oid
Saylangan rais kengaş yiğilişlarini çaqiriş, ötkaziş va unga boşçilik qiliş, çiqarilayotgan qaror, tavsiyanoma va bayonnomalarni imzolaş, ularni töğri va töliq rasmiylaştiriş uçun mas'ul hisoblanadi. Şuningdek, kengaş yiğilişi ötkazilişidan kamida 10 kun oldin a'zolarni xabardor qiliş ham raisning zimmasida. Kuzatuv kengaşi yiğilişlari kamida uç oyda bir marta ötkazilişi şart.
Kengaş faoliyatiga tuman/şahar xalq ta'limi bölimi aralaşmaydi va kengaş unga hisobdor emas. Maktab direktori kengaş işini taşkil qiliş, xususan, hujjatlarni rasmiylaştiriş va saqlaş uçun zarur bölgan xona, ta'lim muassasasi faoliyati bilan boğliq ma'lumotlar hamda kanselyariya jihozlari bilan ta'minlaş uçun mas'ul hisoblanadi.
Kengaş vakolatlari nimalardan iborat?
Kuzatuv kengaşi umumta'lim maktabi direktori lavozimiga nomzod tanlaş (saylaş)da iştirok etadi. Endilikda maktab direktorligiga nomzodlar kuzatuv kengaşi tomonidan körib çiqiladi va tasdiqlanadi. Bu bir neça bosqiçda amalga oşiriladi.
1-bosqiç: tuman (şahar) xalq ta'limi bölimi yoki hududiy boşqarma tomonidan vakant bölgan umumta'lim maktabi direktori lavozimi böyiça vazirlikning ish.uzedu.uz saytiga e'lon beriladi.
2-bosqiç: tuman (şahar) XTB e'lon böyiça murojaat etgan nomzodlar orasidan hududiy boşqarma orqali umumta'lim maktabi direktori lavozimi uçun ta'lim muassasasidagi kuzatuv kengaşiga kamida uç nafar nomzod tavsiya etadi.
3-bosqiç: tavsiya etilgan nomzodlar kuzatuv kengaşi a'zolari tomonidan örganilib, eng munosibi oçiq ovoz beriş yöli bilan direktor lavozimiga saylanadi.
4-bosqiç: kuzatuv kengaşi tomonidan saylangan nomzodning lavozimga tayinlanişi töğrisidagi tuman (şahar) XTBning rasmiy xati va kengaşning barça a'zolari imzosi bilan tasdiqlangan bayonnoma hududiy xalq ta'limi boşqarmasiga yuboriladi.
5-bosqiç: hududiy xalq ta'limi boşqarmasi boşliği tomonidan kengaş bayonnomasi asosida saylangan xodimning maktab direktori lavozimiga tayinlanişi haqida buyruq çiqariladi va mehnat şartnomasi imzolanadi.
Kengaş a'zolari tomonidan nomzodga qarşi ovoz berilgan taqdirda, uni direktorlik lavozimiga tayinlaşni rad etiş haqida nomzodni tavsiya etgan Xalq ta'limi vazirligi yoki uning hududiy boşqarmalariga ma'lum qilinadi.
Şuningdek, kengaş maktabda ijtimoiy-ma'naviy muhitning buzilişi, ta'lim sifatining pasayib ketişi, tizimli muammolar yuzaga kelişi, pedagoglar bilan ma'muriyat örtasida yoki ota-onalar bilan ma'muriyat örtasida nizoli holatlar kelib çiqqan taqdirda, maktab direktorini lavozimidan ozod etiş böyiça hududiy boşqarmalarga taklif kiritadi.
Şu bilan bir qatorda, kengaş ta'lim muassasasining moliyaviy hisobotlari, homiylik va xayriya mablağlarining kirim qilinişi hamda sarflanişi haqidagi ma'lumotlar bilan tanişiş vakolatiga ega. Bu jarayon ham bir neça bosqiçda amalga oşiriladi:
1-bosqiç: kengaş raisi ta'lim muassasasining tegişli davrdagi moliyaviy faoliyati böyiça maktab direktoridan yoki tuman (şahar) XTBdan tegişli moliyaviy hujjatlar — xarajatlar smetasi, şartnomalar, tölov varaqalarini sörab oladi.
2-bosqiç: kengaş a'zolari budjetdan taşqari mablağlar böyiça daromadlar va xarajatlar smetasini körib çiqib, maktab rahbariga öz takliflarini beradi hamda taqdim etilgan moliyaviy hujjatlarni örganib, rejalar, sarf-xarajatlarning maqsadli amalga oşirilganini tahlil etadi.
Şuningdek, pullik xizmatlar narxlari va uşbu narxlarning şakllanişiga asos bölgan barça hisob-kitob (kalkulyatsiya)larni hamda tuşgan mablağlarning xarajatlar turi böyiça ish haqi va undan ajratma uçun tölovlarga, maşğulotlarni taşkil etiş uçun moddiy-texnik bazani mustahkamlaşga, maktabning rahbar va pedagog xodimlarini moddiy rağbatlantirişga, kommunal tölovlarga maqsadli sarflanişini örganib çiqib, maktab rahbariga öz takliflarini bildiradi.
3-bosqiç: kengaş yiğilişida (çorakda bir marotaba) maktabning moliyaviy faoliyati yuzasidan maktab direktorining hisobotlarini tinglab boradi.
4-bosqiç: kengaş a'zolari maktabning umumiy ota-onalar yiğilişida maktabning moliyaviy faoliyati, budjetdan taşqari topilgan va homiylik mablağlarining maqsadli sarflanişi haqida axborot berib boradi.
5-bosqiç: kengaş a'zolari qöşimça kirim manbalarini topiş, budjetdan taşqari tuşumlarni köpaytiriş, homiylik mablağlarini jalb etiş, moliyaviy faoliyatning şaffofligini ta'minlaş yuzasidan maktab direktoriga tavsiyalar berib boradi.
6-bosqiç: maktabning moliyaviy faoliyatida noqonuniy xatti-harakatlar, mablağlarning maqsadsiz sarflanişi yoki noqonuniy özlaştirilişi, noqonuniy pul yiğiş kabi holatlar aniqlangan taqdirda, Xalq ta'limi vazirligining audit xizmati va boşqa huquqni muhofaza qiluvçi idoralarni xabardor qiladi.
Noqonuniy pul yiğimiga yöl qöyilmasligi nazorat qilinadi
Kengaş ta'lim muassasasi direktori va direktor örinbosarlarining boşqaruv faoliyati, ta'lim-tarbiya jarayonining sifatli taşkil etilişi kuzatadi. Öquvçilar va ularning ota-onalaridan noqonuniy pul yiğimlari undirilmasligi böyiça jamoatçilik nazoratini örnatadi. Ta'lim muassasasida öquvçilar va ularning ota-onalaridan turli sabablar bilan kengaş a'zolari, ta'lim muassasasi rahbari va boşqa xodimlar tomonidan pul mablağlarini yiğiş qat'iyan taqiqlanadi.
Kengaş a'zolarining nizomda belgilanmagan vakolatlarga ega bölişiga, maktab direktorining qonunda belgilangan vakolatlariga aralaşişiga yöl qöyilmaydi. Kengaş öz vakolati doirasiga kirmaydigan işlarga aralaşsa, vazifalarini töliq ta'minlay olmasa, Xalq ta'limi vazirligi yoki uning hududiy boşqarmalari tomonidan tarqatib yuboriladi va yangi tarkib qayta şakllantiriladi.
Xuddi şuningdek, kengaş faoliyatiga ta'lim muassasasi rahbari, hududiy boşqarmalar, mahalliy hokimliklar va boşqa taşkilotlarning aralaşuviga yöl qöyilmaydi. Kengaş raisi, kotibi va a'zolari jamoatçilik asosida amalga oşiradigan kengaşdagi faoliyati yuzasidan intizomiy javobgarlikka tortilişi mumkin emas.
