«Mahalliy organlar boş reja yeçimlaridan çetga çiqişmoqda» - Quriliş vaziri örinbosari bilan suhbat

Boş rejalar hududlarning kompleks rivojlanişini belgilab beradigan hujjat. Unda ijtimoiy-iqtisodiy, infratuzilma obektlarining qurilişi va boşqa jihatlar inobatga olinişi kerak. Şuning uçun bu hujjat şoşilmasdan, ilğor xorijiy tajribalarni inobatga olgan holda işlab çiqilişi kerak.

Boş reja işlab çiqilganidan söng keyingi bosqiçda batafsil rejalaştiriş loyihasi yaratiladi. U hududlardagi keng jamoatçilik bilan bamaslahat işlab çiqiladi va şundan sönggina tasdiqlanadi.

— Quriliş sohasida işlovçi kadrlar borasida qandaydir yetişmovçiliklar bormi?

— Tasarrufimizda quriliş sohasi uçun malakali kadrlar tayyorlovçi ikkita oliygoh — Toşkent arxitektura-quriliş instituti va Samarqand davlat arxitektura-quriliş instituti bor. Şu bilan bir qatorda 14ta kasb-hunar kolleji faoliyat körsatmoqda. Sifatli kadrlar tayyorlaş borasida oliy ta'lim muassasalarida tizimli ravişda iş olib borilmoqda. Xorijiy davlatlar bilan aloqalar yölga qöyilgan.

Ayni kundagi vazifalarimizdan biri kadrlarning saviyasini kötariş, zamonaviy fikrlaydigan, mablağlar işlatilişi samaradorligini ta'minlaydigan, energiya resurslari tejamkorligini ta'minlaydigan kadrlar yetiştirişdan iborat.

Şuningdek, quriliş sohasida faoliyat yuritayotgan, pudratçi taşkilotlardagi işçilarning malakasini oşiriş masalasi ham bor. Eskidan «Har bir şogird albatta usta körişi kerak», degan naql bor. U beton qoriş böladimi, ğişt teriş böladimi. Şu sababli yil oxirigaça kasb-hunar kollejlari bazasida qisqa muddatli kurslarda ikki mingdan ortiq mutaxassislarning malakasini oşiriş vazifasini belgilab olganmiz.

— Aholi soni mustaqillik yillarida 1,5 barobarga köpaydi. Yer resurslari çeklangan. Aholini turar joy bilan ta'minlaş masalalarida nega ilğor xorij davlatlarining zamonaviy quriliş uslublaridan foydalanilmayapti, osmonöpar binolar qurilmayapti?

— Prezident tomonidan olib borilayotgan siyosatning asosiy negizlaridan biri yer resurslariga juda katta mas'uliyat va tejamkorlik nuqtai nazari bilan qarab, ulardan intensiv foydalaniş belgilangan. Bugungi kunda viloyatlarda 5-7 qavatli uy joylar va boşqa obektlar qurilmoqda. Viloyat markazlarida 12–16 qavatli energiya tejamkor monolit uylarni quriş işlari boşlab yuborilgan. Biz yuqoriga ösayapmiz. Har bir hududning muhandislik-geologik xususiyatlari, seysmik holati, iqlim şaroitlaridan kelib çiqib, loyihaviy yeçimlar qabul qilinib, har tomonlama zamonaviy talablarga javob beradigan uy-joylar qurilmoqda.

— BAAda bölganimizda quriliş işlari qanday olib borilişiga guvoh böldik. Avval obekt hududiga asfalt yöl yotqizilib, boşqa kommunikatsiya tarmoqlari tortilib, söngra quriliş işlari boşlanar ekan. Bizda quriliş işlarini olib boriş ketma-ketligi bormi, yöq bölsa xorijning ijobiy tajribasidan foydalaniş fursati yetmadimi?

— Bu sohada Amerika oçiş kerak emas. Tasdiqlangan hujjatlar bor. Faqat taşkilotlar va buyurtmaçilar tomonidan joylarda qabul qilingan hujjatlar va qoidalar ijrosiga rioya qiliş yetarli darajada emas. Har bir obekt qurilişidan avval Qurilişni taşkil etiş loyihasi tuziladi. Unda quriliş muddatlari va boşqa jihatlari belgilab olinadi. Ana şu hujjat asosida quriliş boş rejasi işlab çiqiladi. Quriliş boş rejasida vaqtinçalik yöl, vaqtinçalik suv, energiya kommunikatsiya tarmoqlari, quriliş kranining örnatiliş nuqtasi va yuriş yöli, quriliş materiallari qaysi joyga töplanişi, işçi-xizmatçilarning yuriş va dam oliş nuqtalari kabi jihatlar tasvirlanadi.

Bizda ham bunday hujjatlar va qoidalar bor, unga rioya qiliş kerak, xolos. Umuman, bizda quriliş madaniyatini oşiriş kerak. Bu narsaga e'tibor bermaydigan bölsak, dunyoqaraşimiz özgarmaydi.

— Quriliş sohasiga yot bölgan puldor odamlar ham şaharlarda turar joy massivlari örtasida köpqavatli uy-joylar quriş bilan şuğullanmoqda. Ular quriliş işlarini olib boriş uçun litsenziyani qanday qölga kiritişgan? Vazirlik ularga litsenziyani beradimi?

— Joylarda amalga oşirilayotgan quriliş işlarining barçasi mavjud şaharsozlik hujjatlari doirasida bölişi şart. Lekin bugungi kunda mahalliy organlar boş reja yeçimlaridan uzoqlaşib, bu masalaga e'tiborsizlik bilan qarab, şunday qarorlar qabul qilayotgani bor gap. Bunga albatta çek qöyiş kerak. Lisenziya masalasiga keladigan bölsak, pudrat taşkilotlari reyestri bor edi. Lekin u yöq bölib ketdi. Hozir biz topşiriqqa asosan, sohada quriliş işlarini litsenziyalaş böyiça qaror loyihasini tayyorlaganmiz. Loyihaga köra, litsenziya berişda quriliş işlarini olib borayotgan taşkilotlarning moddiy-texnika bazasi, taşkiliy tuzilmasi, malakali kadrlariga e'tibor qaratiladi.

Şuhrat ŞOKIRJONOV suhbatlaşdi.
Tasvirçi: Muhammadjon ĞANIYeV.