Darsliklar, baholaş va öqituvçi omili – xalqaro ekspertlar Özbekiston maktablarida ta'lim sifatini oşiriş haqida

Puxta könikmalar: Bolalar va ösmirlarga savodxonlik va hisoblaş mahorati juda zarur bölib, bu kelgusida ularga öqiş, samarali mehnat va fuqarolik faolligi uçun asosdir.

Texnik va kasbiy könikmalar: bu işga oid könikmalar esa, masalan, duradgorlik, dasturlaş, buxgalteriya yoki muhandislik kabi yoki bir neçta kasblar bilan boğliq bölişi mumkin.

Universal qobiliyatlar esa yoşlarga çaqqon, moslaşuvçan öquvçi va fuqaro bölişlariga yordam beradi.

Universal könikmalar insonga kelgusida muammolarni hal qiliş, jamoaviylik, muzokaralar qiliş, özini özi boşqariş, xayrixohlik va muloqot qobiliyatlarini şakllantiradi. Biz bolalarda mana şu jihatlarni köproq şakllantirişimiz kerak.

Jon Tulli, xalq ta'limi vaziri maslahatçisi, xalqaro ekspert:

— Ta'lim sifatini oşiriş uçun quyidagi uçta jihatga e'tibor qaratiş kerak:

Birinçidan, sifatli dars jadvali. Yaxşi dars jadvali yaxşi ta'lim bera olişga asos böladi.

Ikkinçidan, öqituvçilarning malakasi va ularning dars ötişga bölgan xohişining yuqori ekani. Insonlarga ularning malakasi bilan baho berişga örganib qolganmiz. Şuning bilan birga, öqituvçilarda öz faoliyati davomida yangi-yangi narsalarni örganişga va yangi guruh bolalariga dars ötişga bölgan xohiş ham yuqori bölişi kerak. Butun mamlakat öqituvçilarining sifatli va sifatsiz ta'lim haqidagi qaraşlari ham bir xil bölişi kerak.

Uçinçidan, ota-onalar bolalarini ta'lim olişga kuçli rağbatlantirişi kerak.

Metyu Goldi-Skot, ta'lim sohasida xalqaro ekspert:

— Men Özbekistonda yangi milliy öquv dasturini işlab çiqiş böyiça özbekistonlik mutaxassislardan iborat juda katta jamoa bilan işlayapman. Biz hozir xalqaro tajribada kuzatilgan samarali va samarasiz pedagogik amaliyotlarni örganib çiqyapmiz.

Samarali öquv tizimining eng muhim jihatlaridan biri baholaş hisoblanadi. Biz şu tizimni tubdan işlangan va takomillaşgan tizimini işlab çiqyapmiz. Avvaldan bir sirni oçişim mumkin, biz taklif qilayotgan baholaş tizimi hozirgidan köra katta farq qiladi.

Mariya Toro-Trokonis, pedagogika fanlari doktori, onlayn ta'lim sohasida strateg:

Özbekistonning YUNISEF bilan yaqin hamkorlikda işlayotgani bu ta'lim tizimida yangi davrni boşlab bermoqda. Men şu tizimga hissamni qöşayotganimdan juda xursandman.

Mardon Yusupov, Angliyadagi Kedberi kolleji matematika öqituvçisi, Britaniya pedagogik kengaşi a'zosi:

— Angliyada ta'lim sifatini ta'minlaşning eng asosiy omili, fikrimça, umumdavlat rasmiy imtihonlaridir. Barça maktablar, kollejlarda bitiruvçilardan rasmiy imtihonlar olinadi va bu imtihonlarni maktab yo kollej öqituvçilari emas, balki imtihon oluvçi alohida taşkilotlar tomonidan olinadi. Kollej va maktablar bu jarayonga umuman aralaşmaydi.

Aynan şu mustaqil taşkilotlar olgan imtihonlar natijalariga qarab bolaning haqqoniy bilimiga, öqituvçilarga, maktab va kollejlarga baho beriladi.

Şuhrat Sattorov, Respublika ta'lim markazi rahbari:

— Xalqaro ekspertlar bildirgan fikrlarga asoslanadigan bölsak, Özbekistondagi umumiy örta ta'limdagi eng katta kamçilik darsliklarda va unga yondaşuvda kuzatilmoqda. Ya'ni metodologiya xato işlamoqda. Darsliklarimiz matnlarga, faktlarga va dalillarga asoslanib qolgan. Ular öquvçilarda amaliy könikmalarni şakllantirişga emas, ma'lumotlarni yodlab qolişga qaratilmagan. Tabiiyki, öquvçilar ham bunga moslaşib qolgan. Ularda malaka şakllanmayapti.

Ekspertlar bugun ta'lim tizimimizning sahnasida asosiy qahramon öqituvçilar bölib qolayotganini aytişmoqda. Ya'ni faqat öqituvçi gapiryapti. 11 yil faqat öqituvçini tinglagan bolada esa könikma şakllanmayapti. U ertaga mustaqil hayotga çiqqandan keyin ham kimnidir tinglaşga ehtiyoj sezadi. Unda mustaqil fikr bildiriş könikmasi şakllanmayapti.

Biz aynan mana şu jihatlarni özgartiriş, tizimni yangilaş ustida işlayapmiz.

 Umumiy örta ta'lim tizimini rivojlantiriş masalalariga bağişlagan birinçi onlayn konferensiya yakunida Milliy öquv dasturi doirasida maktablarda ötiladigan fanlar tizimini qayta körib çiqiş, kelgusida ham fanlar va mavzular kesimida konferensiyalar ötkaziş, ta'lim markazi qoşida xalqaro ekspertlardan iborat jamoatçilik kengaşi tuziş kabi masalalar yuzasidan kelişib olindi.