Urgutda EIZga yaqin uylar buzilişi mumkin. Hokimlik hududda nima rejalaştirilganidan bexabar

Darhaqiqat, köpgina şahar-tumanlarda bölgani kabi Urgutda ham sönggi yillarda erkin sanoat zonasi taşkil qilindi. Sanoat hududi aynan aholisi taşvişga tuşib qolgan Mergança mahallasi bilan tutaşib ketgan. Vaholanki, Mergança ham aslida tuman markazidan nari borsa uç-tört kilometr masofada joylaşgan. Faraz qiling, yon-atrofda şunçaki yakkam-dukkam, özboşimçalik bilan qurib taşlangan aholi yaşaş punkti emas, tiğiz holda yaşab kelayotgan fuqarolarning uyi bor. Sanoat hududi esa tobora markazga kirib bormoqda.

Umuman, sanoat hududini aholi yaşaş punktiga bunça yaqin hududga joylaştirişdan qanday mantiq bor edi? Eng qiziği, sanoat zonasining odamlarga zarari hisobga olinmay, ellik-oltmiş yillar davomida yaşab kelayotgan aholi endi bu yerda ortiqça bölib qolmoqda... Vaholanki, korxonalardan yon-atrofga tarqalayotgan turli gazlar nainki ekologiyani, balki fuqarolarni ham zararlayotgani haqida hozirça heç kim öylab körgan emas.

Aholiga tarqatilgan ogohlantiriş xati yuzasidan tuman hokimligining munosabatini oldik.

«Mergança massivida 144 gektar yerda sanoat hududimiz bor. Haqiqatdan ham, sanoat hududining yuqori qismida fuqarolarning uyi joylaşgan. U uylar erkin iqtisodiy zona hududiga kirmaydi. Öşa 144 gektar yerimiz tölgandan söng, Sariqtepa hududida yangi zavodlarni quryapmiz. Sanoat zona markaz tomonga qarab kengaytirilmaydi», - dedi tuman hokimining örinbosari, investitsiyalar va taşqi savdo bölimi boşliği Tölqin Mahmatmurotov.

Tölqin Mahmatmurotovning aytişiça, erkin iqtisodiy zonalarni tanlaş tuman hokimligining vakolatiga kirmaydi. Bu iş bilan erkin iqtisodiy zona direksiyasi şuğullanadi.

Vazirlar Mahkamasining «Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini taşkil etiş çora-tadbirlari töğrisida»gi qaroriga asosan «Urgut» erkin iqtisodiy zonasi direksiyasi» davlat unitar korxonasi tezkor boşqaruv uçun öziga berilgan davlat mulki bölgan mulk bazasida davlat unitar korxonasi şaklida taşkil etilgan tijorat taşkiloti hisoblanadi. U öziga biriktirilgan mulkka nisbatan, qonunda belgilangan doirada, öz faoliyati maqsadlariga, mulkdor topşiriqlariga muvofiq egalik qiliş, foydalaniş va tasarruf etiş huquqini amalga oşiradi, deb körsatilgan.

Ya'ni, erkin iqtisodiy zona direksiyasi özi istagan joyni özi uçun ajratib ololmaydi. Davlat tomonidan ajratib berilgan hududdan foydalanadi.

Masala şundaki, hokim örinbosari markaz tomon siljimaydi, deb ta'kidlagan sanoat zonasining özi markazga juda yaqin joylaşgan. Kamiga, yana öşa yerda yaşab turgan aholining uyi buzilişi mumkinligi töğrisida ogohlantiriş xati berilyapti. Tölqin Mahmatmurotovning ogohlantiriş xatidan xabari yöqmi yoki quriliş bölimi şunçaki, aholi bilan «hazillaşgan»mi?

Tuman hokimligi quriliş bölimi boş mutaxassisi Faxriddin Aşurov 20 ta xonadonga ogohlantiriş xati berilganini ma'lum qildi.

«Haqiqatan ham qöşimça quriliş qilmasliklarini sörab ogohlantiriş xati berdik. Ammo aholining hoziroq köçib ketişi haqida gap bormayapti.Bu jarayon qonunçilikda belgilangan tartibda amalga oşiriladi. Ya'ni, kelgusida fuqarolar ham rozi bölsa, kompensatsiyasi tölab berilgan holda uy-joydan çiqariladi», - deydi Faxriddin Aşurov.

Boş mutaxassisning qöşimça qilişiça, 20 ta xöjalikka ogohlantiriş xati berilgan va ular hozirça uydan çiqarilmaydi. Ammo kelgusida bu uylarning buzilişi yoki buzilmasligi, hududda qanday reja maqsad qilinayotgani haqida ma'lumotga ega emasligini bildirdi. Viloyat hokimining topşiriğiga asosan uylar xatlovdan ötkazilgan va ogohlantiriş xati berilgan.

Qiziq, tuman hokimining örinbosari aholi yaşayotgan hudud sanoat zonasiga kirmaydi, deb turgan paytda tuman quriliş bölimi 20 ta oilaga «uyingiz erkin iqtisodiy zonaga yaqin bölgani uçun buziladi», deb xat berib çiqyapti. Hududda qanday loyiha közda tutilayotgani haqida esa hozirça heç kimda fikr, tasavvur yöq.

Şu örinda bitta fakt: ötgan yili BMT bergan ma'lumotga köra, sayyoramizda havoning ifloslanişi oqibatida yetti million kişi vafot etgan. Vafot etganlarning köpçiligi saraton, nafas oliş yöllari yoki yurak kasalliklariga çalingan. Bolalarda köp hollarda astma, surunkali öpka kasalliklari, ösişning sekinlaşişi, semiriş va aqliy zaiflik paydo bölişi ehtimoli köproq ekan.

Biz esa sanoat zonalarni taşkil qilayotganda bu omillar haqida umuman öylab köryapmizmi-yöqmi, degan savol paydo bölmoqda. Urgut tumani misolida aytadigan bölsak, hududning zararlanişi mutlaqo hisobga olinmagan, degan xulosaga keliş mumkin.

Yana bir gap: Mergançadagi 20 ta oilaning uyi bir-ikki yil içida buzildi, ham deylik. Kompensatsiya ham tölab berilar, aholi rozi qilinar. Bu qança mablağni taşkil qiladi va öşa miqdordagi summani nimalarga sarflaş mumkin? Urgutda sanoat zona taşkil qiliş uçun oçiqroq hudud yöqmi yoki? Umuman olganda, bitta uyni buziş va quriş maşaqqatini esa hammamiz körib turibmiz.

Anvar MUSTAFOQULOV,
Kun.uz muxbiri.
Tasvirçi: Faxriddin HOTAMOV.