Bir necha yilki Shahrisabz shahri YuNeSKOning Butunjahon madaniy merosi ro‘yxatida qolishi masalasi savol ostida turibdi. Yaqindagina YuNeSKO vakillari shaharda bo‘lib, tarixiy yodgorliklar holatini o‘rganib ketishdi.
2019 yil Ozarboyjon poytaxti Boku shahrida o‘tkazilgan YuNeSKO Butunjahon merosi qo‘mitasining 43-sessiyasida ham mazkur masala tanqidiy ko‘rib chiqilib, Shahrisabz «yo‘q bo‘lish xavfi ostida qolgan obektlar» ro‘yxatida qoldirilgan edi.
Bu muammoning yuzaga kelishi 2016 yilda mazkur tarixiy shaharda YuNeSKO bilan o‘zaro kelishilmay keng miqyosda qurilish ishlari olib borilgani bilan bog‘liq.
2019 yilda YuNeSKO tomonidan Shahrisabz tarixiy majmuasini saqlab qolish uchun bir qator tavsiyalar va ikki yil muddat berilgan. Yaqinda ana shu muddat o‘z nihoyasiga yetadi va shaharning YuNeSKO Butunjahon madaniy merosi tarkibida qolish-qolmasligi hal bo‘ladi.
Xo‘sh, shahar qanday qilib nufuzli tashkilot ro‘yxatidan chiqish darajasiga kelib qoldi? Endi Butunjahon madaniy merosi ro‘yxatida qolish uchun qanday aniq ishlar qilinyapti? Kun.uz muxbiri ayni vaqtda Samarqandda bo‘lib turgan Qurilish vaziri Botir Zokirovga shu savollar bilan murojaat etdi.
«Shahrisabzdagi qurilishlarda o‘zim ham qatnashganman. Bitta katta muammolarning biri shu. U yerda bo‘lgan asosiy muammo – loyihalar o‘z vaqtida YuNeSKO bilan kelishilmagani. Loyihaga taklif ishlanadi, keyin uni YuNeSKO tizimidagi tashkilotlar ekspertiza qiladi. Shundan so‘ng loyihalarni qaytadan ishlashga yordam beradi... Bu ishlarga ikki yil vaqt ketadi.
Misol uchun, biz hozir Xiva shahrida ishlayapmiz, taqdimot ham qilishimiz mumkin. Unda taklif ishlanadi, arxeologik ekspertiza olinadi, juda ko‘p tartiblari bor. Bularning bari amalga oshirilgach, YuNeSKO ruxsatidan keyin ish boshlanadi. Shu sababdan Xivada ikki yildan buyon ishlayapmiz.
Shahrisabzda esa, qo‘pol qilib aytganda, o‘sha vaqtda bizda bu tajriba bo‘lmagan. Madaniyat vazirligi tomonidan qilinadigan hujjatlar ham o‘z vaqtida ishlanmagan. Shu sababdan ana shu muammo kelib chiqqan.
O‘ylaymanki, Shahrisabz YuNeSKO ro‘yxatidan chiqib ketmaydi», – dedi vazir.
