Sarlavhadagi savolga javob izlashdan oldin nega zamonaviy texnologiyalar va beqiyos tadqiqotlar davrida olimlar hanuz bu virusga qarshi samarali dori vositasi yarata olishmayotganini tahlil qilib ko‘raylik:
1. 16-18 oy – yangi virusni to‘la o‘rganib olish, uning ma'lum qismlariga halokatli ta'sir qiladigan elementlarni yaratish uchun chindan ham yetarli emas. Bu sabab fanni xijolatli vaziyatdan qutqarib turibdi, deb aytish mumkin.
2. Bu boradagi tadqiqotlar juda qimmat, qaysidir olim yoki olimlar guruhi o‘zicha uni moliyalashtira olmaydi. Davlatlar budjeti esa oldindan rejalashtiriladi. Moliyaviy tomoni hal bo‘lishi masalaning yechimini anglatmaydi. Aksincha, dastlabki qadamlar qo‘yilishining bir belgisi, xolos.
3. JSST mana shunday vaziyatda jilovni qo‘lga olishi kerak bo‘lgan tashkilot sifatida qaralishi o‘zini oqlamadi. Bu tashkilot tavsiyalar berish bilan cheklanib qolgandek taassurot qoldirdi.
4. Dunyo olimlari yagona frontga birikishmadi, insoniyatni ojiz qoldirgan virusga qarshi kurashda hamjihatlik emas, liderlikka intilish kuzatildi. Bu ayniqsa, vaksina tayyorlashda yaqqol namoyon bo‘ldi.
5. Vaksinatsiyaga haddan ziyod umid bildirildi. Holbuki, bu kasallikka qarshi kurashda bir uslub bo‘lib, virusning o‘zini halok qiluvchi kuchli dorilar ikkinchi darajaga tushib qoldi.
Virusning shtammlariga qaytamiz. Ko‘pchilik koronavirusning bir nechtagina shtammi bor, deb o‘ylaydi. Aslida ular juda ko‘p, minglab. Ayni paytda olimlar bir necha ming shtammni aniqlashga muvaffaq bo‘lgan. Yaxshiki, bu shtammlarning hammasi ham keng tarqalmagan. Ana shulardan keng tarqalganlari bir nechta.
Alfa
Dastlabki bir yil insoniyat bu kasallikni hech qanday shtammsiz, yagona virus sifatida bilib keldi. Ammo 2020 yilning dekabrida Alfa-shtamm – SARS-CoV-2 rasman qayd etildi va o‘rganila boshlandi. Bu shtamm dastlab oktyabr oyida Buyuk Britaniyada aniqlangani bois «britancha shtamm» nomini oldi. O‘lim ko‘rsatkichi bu shtammda nisbatan yuqoriligi qayd etildi va vahimaning yangi to‘lqini boshlandi. O‘zbekistonda bu shtamm dastlab 2021 yilning 23 yanvar kuni BAAdan Toshkentga oila a'zolari bilan qaytgan 10 yoshli qizda aniqlangan.
