Özbekistonda davlat xizmatini qanday qilib kreativ taşkil qiliş mumkin? - Otabek Hasanov bilan intervyu
|23:23 / 22.12.202111 4249 min
Davlat xizmatini rivojlantiriş agentligi direktorining birinçi örinbosari Otabek Hasanov «Toşkent yoşlar forumi – 2021» tadbirlarida iştirok etdi va tadbir yakunida Kun.uz muxbirining savollariga javob berdi.
— Özbekistonda bugun ham davlat xizmatining jozibador emasligi oğir muammolardan. Unga deyarli köp holatda OTMlarni 3 bahoga bitirganlar boradi. Yaxşi bahoga öqigan, kuçli kadrlar yo xususiy sektorga ketadi, yo çet elga. Yoki magistraturadagi öqişini davom ettiradi.
Sizningça, muammo yuqori rahbariyatda qançalik tuşunilyapti?
— Davlat xizmatining jozibador emasligiga sabablardan biri – işga kirişdagi qiyinçiliklar edi. Prezident ötgan yili bizga davlat taşkilotlarida meritokratiya tizimini yaratiş böyiça topşiriq bergandi.
Bilasiz, avvallari işga kiriş uçun da’vogarlar önlab hujjatlarni qölida kötarib yurardi. Ammo mana şunda ham da’vogarda ha yoki yöq javobiga kafolat bölmasdi. Hozir esa şunçaki «vacancy.argos.uz» saytiga kirasiz va körasizki, bir vaqtning özida 11 ming 347 ta turli vakant joylarga 329 ming kişi hujjat topşirgan. Bunda heç qanday ortiqça hujjatbozlik yöq. Nomzodlar testdan, suhbatdan ötyapti va işga kiryapti.
Lekin aytganingizdek, endi davlat xizmatiga salohiyatli kadrlarni olib keliş kerak. Çunki ular qança aqlli bölsa, xalqqa şunça foyda. Biz şuning uçun ham kelajak liderlari klubini oçdik. Qaçon bizga «3» «4» baholilar kelişini kutib ötirmadik. Biz ularni öqityapmiz, rahbarlikka tayyorlayapmiz. Tasavvur qiling, ular keyingi yillarda davlat xizmatiga kirib keladi, keyingi yillarda yana şunça kadrni tayyorlab olamiz.
Biz oliy ta’lim yoki xalq ta’limi aybdor deya kadr kutib ötirganimiz yöq. Özimiz bordik yoşlar oldiga.
— Biz davlat xizmatida işlayotgan istalgan kişi bilan gaplaşsak, u davlat taşkilotlarida kreativlik yöqligi va böğiq muhit haqida gapiradi. Sizningça, bu tabiiy holatmi yoki har qanday işni ham kreativ tarzda amalga oşiriş tizimi bormi qandaydir?
Balki, bu öşa tizim rahbarining kamçiligidir.
— Hozir kreativ innovatsiyalar juda muhim. Töğri, avval iş jarayonida yoşlar fikri eşitilmasdi, hozir esa eşitilyapti. Bir misol: biz öz taşkilotimizga «vacancy.argos.uz» sayti kerakligini aytdik va bu qabul qilindi. Yoki KPI tizimini aytdik va bu ham qabul qilindi.
Mavzuga oid
Fikrimça, bunda hammasi şaxsga va taşkilotdagi muhitga boğliq.
Davlat xizmatini rivojlantiriş agentligi direktorining birinçi örinbosari Otabek Hasanov
— Bugun ayni şu muhit böğiq-da. Balki, şuning uçun ham davlat xizmatiga kreativlar kelişni xohlamaydi.
— Demak, siz böğiq deyotgan muhitdagi rahbarlarning özi ham böğilib qolgan. Ular özlari pastdagilarni şu muhitga tuşirayotgan bölişi mumkin. Agar taşkilotdagi birinçi rahbar xodimlarini qöllab-quvvatlasa, ularni söndirmasa, u taşkilotda kreativ muhit paydo böladi.
Bir misol: AKT vazirligiga boring, men bilaman u yerda Şerzod aka bilan (Şerzod Şermatov — tahr) qanday kreativ yoşlar işlayotganini. Yoki Moliya vazirligiga boring. Vazir Işmetov ham doim yoşlarni qöllab-quvvatlaydi.
Agar birinçi rahbar kreativni xohlasa, öşa narsa tizimda ham böladi, agar rahbar xohlamasa, bölmaydi. Bu yerda şaxsga ham köp narsa boğliq.
Şaxsan men davlat xizmatida yurgan kişi sifatida aytamanki, bugun muhit kreativlikka ruxsat beryapti. Innovatsiyaga va fikrlarni eşitişga ruxsat beryapti. Faqat xodim buni jamiyatga, öşa xizmatga kerakligini isbotlab bersin.
— Siz bir neça bor «argos» tizimi haqida gapirdingiz. Lekin biz bugun şu tizim orqali işga kirgan yoki kirolmagan kadrlar bilan gaplaşganimizda, ular işga kirişda yakuniy qarorlar baribir içki suhbatlarda hal bölib ketayotgani haqida gapiradi.
— Bir narsani tuşuning, bu tizim işga kirişni osonlaştirmadi, bu faqat işga kiriş jarayonini osonlaştirdi. Buning farqi bor. Nomzodlar avvallari işga kiriş uçun hujjatlarini taşib yurardi. Tasavvur qiling, 11 ming vakant lavozimga 328 ming kişi hujjat topşirgan. Bitta iş örniga 24-25 kişi töğri kelyapti. Bu jarayonda işga kirgan bir kişi rozi, qolgan 23 ta kadrda esa e’tirozlar bölişi tabiiy holat.
Bu orqali hamma işga kiradi degani emas. Bu – zörlar işga kirsin degani.
Avval köpçilik testdan norozi bölayotgandi, hozir testni ham markazlaşgan holda ötkazyapmiz. Ikkinçisi, suhbat. Töğri, ba’zida suhbat qilayotganlarning özida salohiyat yetmaydi. Şuning uçun endi suhbat qiladiganlarning özini ham öqitmoqçimiz. Ularga savol beriş madaniyatigaça örgatiladi. Çunki savol bilan kadrning içidagi bilimi olib çiqiladi.
Biz ikkinçi çorakda suhbat komissiyasidagilarning özini öqitib, ularga sertifikatlar bermoqçimiz. Agar uning ustidan 3 marta e’tiroz tuşsa, biz bu sertifikatni undan olib qöyamiz. U suhbatda boşqa qatnaşmaydi.
— Özbekistonda davlat taşkilotlarida mehnat qonunçiligiga amal qiliş masalasi, rosti, juda yomon bahoga loyiq. Birgina iş vaqtiga, xodimlarning dam oliş vaqtiga amal qiliş masalasini olaylik. Bugun ham taşkilotlarda xodimlar kuniga 12-14 soatlab işlaydi, şanba-yakşanba kunlari kunlari esa turli xil selektor, majlislar tinmaydi. Bu böyiça har qança gapirilmasin, ahvol yaxşilikka özgarayotgani yöq.
Xöş, davlat taşkilotlarida mehnat qonunçiligiga hurmatni qanday tartibga keltiriş mumkin?
— Yöq, özgaryapti. Faqat qayerdadir sekinroq, qayerdadir tezroq. Hozir «Davlat fuqarolik xizmati töğrisida»gi qonun Oliy Majlisda muhokama qilinyapti. U muhokamadan ötsa, bu jarayonning huquqiy asoslari ham yaratiladi.
Ikkinçidan, bilasizmi, xodimlarga “soat 18:00 dan keyin çiqib ket”, deyişdan osoni yöq. Lekin xalq bizdan natijadorlik ham kutyapti. Xöş, davlat taşkilotidagi kadr kun davomida nima bilan şuğullandi? U davlatga nima foyda olib keldi? Axir u soliq tölovçilarning soliqlariga ötiribdi-ku.
Biz ularga tezroq KPI tizimini joriy qilişimiz kerak.
Masalan, men korxonada boş mutaxassis, siz esa yetakçi mutaxassissiz. Bu tizim böyiça men ham, siz ham nima iş qilişimizni aniq bilişimiz kerak. Agar kunlik iş hajmini yuqori bajarib qöysangiz, marhamat, vaqtida çiqib ketavering. Lekin bajarolmasangiz, işda qolgan vaqtingizda işlatgan elektringizga pul tölab bölsa ham, vazifangizni bajarişingiz kerak. Çunki siz vazifangizni bajarişga ulgurmayapsiz.
Biz bu masalaga faqat mehnat qonunçiligiga qarab emas, tizimli yondaşişimiz kerak.
Biz ham bosqiçma-bosqiç mana şu tizimga ötyapmiz. Bugun 12 soatlab emas, aql bilan, vatanparvarlik va şijoat bilan qisqa vaqt işlaydigan davr keldi.
— Birinçidan, prezident bundan buyon majlis va yiğilişlarni tugatiş böyiça topşiriq bergan. Prezident va boş vazir majlislari strategik ahamiyatga ega, buni tuşunamiz. Lekin pastdagi yiğiliş va majlislar bölmasligi kerak. Buning örniga ular joylarda suhbat tarzida ötkaziladi.
Yana bir holat – masalan, tuman hokimlari xodimlarni kim aybdor deya söroq qilyapti. Bu majlisga kirmaydi. U masalani yeçimiga kiradi. Buning ham farqini biliş kerak. Majlis mono böladi va unda faqat bir kişi gapiradi.
Biz şu majlislar böyiça ham bir tizim öylayapmiz. Unga köra, joylardagi majlislar onlayn tarzda nazorat qilinadi. Bu rejali bölişi kerak. Biz bu böyiça ham malaka kurslarini işlab çiqişimiz kerak.
Hozir birdaniga bu yomon va bu yaxşi deyiş qiyin. Avval joylardagi rahbarlarni öqitaylik, ularga tuşuntiraylik va imkoniyat beraylik. Ular tuşunişi kerakki, majlisga ketgan vaqtida ham köp işga ulguriş mumkin yoki köp işga ulgurmay qoliş.
Ular biron-bir masalani majlissiz hal bölmasligini isbotlab bersa, marhamat, keyin majlis qiliş kerak. Biz buning hisobini yuritamiz va ayta olamanki, bu yilgi majlislar ötgan yilgiga nisbatan ança kamaydi. Lekin aytganingizdek, yöq bölmadi. Bu yöq bölmaydi. Majlislar hamma davrda bölgan. Biz bugun uning formati va interaktivligini özgartirişimiz kerak.
Ilyos Safarov suhbatlaşdi.
Tasvirçi va montaj ustasi – Abduqodir Tölqinov.
