Ukraina qurolli kuchlari uchun snaryadlar yetkazib berishni va’da qilgan Yevroittifoq davlatlari ishlab chiqarish hajmini oshirishda katta qiyinchiliklarga uchramoqda. Urushdan oldingi davrdagidan ikki barobar ko‘p miqdorda o‘q-dori ishlab chiqarish uchun ularga portlovchi moddalar va porox yetishmayapti. Financial Times nashri bunday muhim tarkibiy qismlarni ishlab chiqarishni tezda oshirish imkonsiz ekani haqida yozdi. Shu tariqa, Ukraina armiyasiga bir necha oyga yetkazishi uchun millionlab snaryadlar yetkazib berish rejasi xavf ostida qolmoqda. Ayni paytda, Yevropa davlatlarining o‘q-dorilar yetkazib berish bo‘yicha allaqachon olgan majburiyatlari ham Kiyevni qoniqtirmaydi: Ukraina mudofaa vazirligi yevropalik hamkorlarga ukrain qo‘shinlari mamlakatning barcha hududlarini muvaffaqiyat bilan ozod etishi uchun har oyda 600 minggacha snaryad talab etilishi, amalda esa ular faqat 120 ming snaryadga ega bo‘lishi mumkinligini aytgan.
Ukraina ham, Rossiya ham «snaryad taqchilligi»dan aziyat chekmoqda
G‘arb razvedkasi va ekspertlari Rossiya armiyasi snaryadlar yetishmovchiligiga uchrayotgani (yoki tez orada taqchillik boshlanishi) haqida o‘tgan yil kuzidayoq ma’lum qila boshlagandi. RF qurolli kuchlari o‘tgan yil yozida Donbassda amalga oshirilgan yurish davomida juda ko‘p o‘q-dorilarni sarflab yubordi: armiya urush boshidan buyon shaxsiy tarkibda uchralgan katta yo‘qotishlar o‘rnini to‘ldirishga ulgurmagani sababli ukrain pozitsiyalarini kam sonli kuchlar bilan ham egallash umidida artilleriya zarbalariga zo‘r berdi. Bu esa zaxiralar tezda tugashiga olib keldi. Yozda RF qurolli kuchlari kuniga 30 ming snaryad otgan bo‘lsa, qishda bu miqdor 10 minggacha kamaydi
Rossiyada snaryadlar ishlab chiqarish o‘sib bormoqda, ammo aynan qanday sur’atda ekani — noma’lum. Urushga qadar, ekspertlar baholariga ko‘ra, mamlakatda kuniga o‘rtacha ikki ming snaryad ishlab chiqarilgan, shunday ekan, tanqislikni bartaraf etish uchun (o‘q-dorilarning katta iste’moliga asoslangan taktika saqlab qolingan holda) ishlab chiqarish hajmini ikki barobar oshirish talab etiladi, agar bir necha barobar bo‘lmasa.
Ukraina uchun, aftidan, vaziyat yanada yomonroq. Ukraina qurolli kuchlari hamon sovetlar davriga mansub yuzlab qurollar bilan jang qilmoqda. NATO snaryadlari ularga mos kelmaydi, Yevropadagi sovet kalibrlari zaxiralarining katta qismi esa Kiyevga o‘tgan yiliyoq berib bo‘lingan. NATO ishlab chiqargan qurollar yetkazib berilishi vaziyatni vaqtincha yaxshiladi: alyansning ko‘plab mamlakatlarida snaryadlar zaxiralari tezda tugab qoldi; hozirgi ko‘lamdagi ishlab chiqarish esa yuzaga kelgan yetishmovchilikni, ayniqsa Ukraina qurolli kuchlarining o‘sib borayotgan talabini qoplash uchun yetarli emas. G‘arb raqibga zarba berishning asosiy vositasi sifatida artilleriyaga tayanib urush qilishga tayyorlanmagandi; alyans doktrinasi bunda birinchi navbatda aviatsiyadan foydalanishni ko‘zda tutadi.
