Mamlakatimizning o‘zida ham suv manbalari bir tekis joylashmagan. Ba’zi hududlarda suv yetarli, mo‘l-ko‘l bo‘lsa, ayrim viloyatlarimizga ichimlik toza va shirin suv yuzlab chaqirim uzoqdan mashinalarda tashib keltiriladi.
Quyidagi jadvalda hududlar kesimida respublikamiz aholisining ichimlik suv bilan ta’minlanganlik darajasi aks etgan:
Suv resurslari taqchilligi muammosi bo‘y ko‘rsatmoqda
Ayrim tadqiqotlarga qaraganda, global iqlim o‘zgarishi natijasida so‘nggi 50–60 yil davomida Markaziy Osiyodagi yuksak tog‘liklardagi muzliklar maydoni taxminan 30 foizga qisqargan. Prognozlarga ko‘ra, 2050 yilga borib chuchuk suv tanqisligi mintaqada yalpi ichki mahsulotning 11 foizga pasayishiga olib kelishi mumkin.
Global iqlim o‘zgarishi, O‘zbekistonda aholi soni o‘sib borayotgani, iqtisodiyotning turli tarmoqlari kuzatilayotgan jadal rivojlanish va ulardagi suvga bo‘lgan talab o‘sishi tufayli suv resurslari taqchilligi yildan yilga ortib bormoqda. O‘zbekistonda mavjud chuchuk suv hajmi qisqarishi tufayli suv tanqisligi va qurg‘oqchilik xavfi sezilarli darajada oshmoqda.
Fuqarolar tashabbusni o‘z qo‘liga olishi kerak
Toza ichimlik suv bilan ta’minlanganlik — aholi turmush darajasining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biridir. Binobarin, markazlashgan ichimlik suvning asosiy iste’molchisi sifatida aholi uzatilayotgan suvni tejash jarayonida faolroq rol o‘ynashi kerak.
Biroq hozirgi vaqtda bizda suvni tejab ishlatish masalasiga deyarli e’tibor qilinmaydi. Bunday mas’uliyatsiz munosabat sovetlarning rejalashtirilgan iqtisodiyoti, ya’ni iste’molchilarni suvdan tejamkor va oqilona foydalanishga undovchi biror bir chora ko‘rilmagan bir davrda shakllangan. Chunki u paytlarda suv ta’minoti xarajatlarining asosiy qismi davlat budjeti hisobidan subsidiyalangan.
Iste’molchilarning suvdan nooqilona foydalanishi, bir tomondan, suvdan foydalanish va to‘lov madaniyati pastligi, ikkinchi tomondan, aholida suvni tejashga rag‘batlantirishning o‘zi yo‘qligi bilan bog‘liq.
Shu boisdan bugungi kunda suv tariflarini shakllantirishda bozor munosabatlariga o‘tish muammosi juda dolzarbdir.
Bozor — suvni tejashga turtki beruvchi eng kuchli motivatsiya
