HAMAS yetakchisi Ismoil Haniya o‘ldirilgandan so‘ng Eronning Jamkaron masjidi gumbaziga “qizil qasos bayrog‘i” ko‘tarilgan edi. Shundan buyon global hamjamiyat nigohi Eronning Isroilga javob berishini kutyapti.
Eron va Isroil ziddiyati fonida esa AQSh Yaqin Sharqqa qo‘shimcha kuchlar yubordi. Yaqin Sharqda so‘nggi kunlarda yuz berayotgan hodisalar siyosiy dinamikaga qanday ta’sir qilganini siyosatshunoslar Anvar Yo‘ldashev va Kamoliddin Rabbimov bilan “Geosiyosat”da muhokama qilamiz.
Chorshanba kuni Jiddada Islom hamkorlik tashkiloti davlatlari tashqi ishlar vazirlarining favqulodda yig‘ilishi bo‘lib o‘tishi kerak edi, bu uchrashuvlar qanday yakunlandi? (musulmon davlatlar Eronning javob zarbasi qonuniyligini tan oladimi?)
Anvar Yo‘ldashev:
Eronning Isroilga javobi nega kechikyapti, bu Tehronning xalqaro sahnada yolg‘izlanib qolishidan xavotirlanishmi?
Anvar Yo‘ldashev: Eron tashqi ishlar vaziri vazifasini bajaruvchi Ali Bagiriy shunday ta’kidladiki, Eron Yaqin Sharqdagi vaziyatni keskinlashtirishni xohlamaydi, ammo nega o‘z hududiga bo‘layotgan tahdidni qaytarmasligi kerak. Bu gapni “Hizbulloh” rahbari ham ma’qulladi. Bu yerda qayta hujum bo‘lishi aniq yoki aniq emasligi asosiy o‘rinda emas, asosiysi Eron o‘z davlati hududini himoya qilishga intilishida, aslida.
Kamoliddin Rabbimov: Bu yerda Eronning maqsadi musulmon dunyosida Ismoil Haniyaning o‘ldirilishini bir xil qabul qilish. Yakdil geosiyosiy va siyosiy pozitsiyani ishlab chiqishni taklif qildi va bunga erishdi ham. Hattoki Saudiya Arabistoni ham Eron tomonga o‘tdi. Agar kelajakda Isroilga hujum bo‘ladigan bo‘lsa, Eron boshqa davlatlarga biz o‘zimizni himoya qildik, chunki bizning suverenitetimiz buzilgan edi. Biz bunga javob berdik degan pozitsiyani qo‘llashni maqsad qilgan. Shuningdek, Eronda yangi prezident saylangan va bu prezidentning asosiy maqsadi Eron munosabatlarini G‘arb bilan muvofiqlashtirish edi. Agar Eron bu yerda hujumni amalga oshirmasa, kuchsiz davlat maqomiga chiqib qolishi mumkin. Ammo kuchli to‘qnashuvni amalga oshirsa, o‘z davlati hududi ham urush maydoniga aylanishi mumkin. Ammo buni Eron xohlamaydi. Rossiya prezidentining Humayniyga telefon qilib, fuqarolik infrastrukturalariga jiddiy ziyon yetkazmaslik kerak degan gaplarida ham shu ma’no yotibdi. Eron bu orqali o‘z pozitsiyasini bildirib qo‘ymoqchi.
