Hindistonning Chattisgarh shtati Ambikapur shahrida ochilgan “Chiqindi kafe” (Garbage cafe)da odamlar ovqat uchun pul to‘lamaydi. Xo‘randalarga yegulik ular olib kelgan plastik chiqindi evaziga taqdim etiladi.

Kafe qoidasi juda oddiy: 1 kilogramm plastik chiqindi yig‘ib topshirgan odam

  • guruch;
  • ikki xil sabzavot;
  • karri (turfa xil ziravorlar aralashmasi qo‘shilgan ovqat);
  • dal (yasmiq, no‘xat, loviyadan tayyorlangan quyuq sho‘rva yoki pyurega o‘xshaydi, odatda sarimsoq, zanjabil, pomidor qo‘shib pishiriladi);
  • roti (bug‘doy unidan tayyorlanadi, tandir yoki tovada yog‘siz qovurib pishiriladi);
  • salat va tuzlamadan iborat to‘liq tushlik oladi.

Yarim kilogramm plastik chiqindiga esa nonushta mahsulotlari beriladi.

“Ilgari yig‘gan axlatlarimni 10 rupiya (taxminan, ming so‘m)ga sotardim, bu meni umuman qoniqtirmasdi. Mazkur tizim orqali esa oilamni to‘ydira olyapman, chiqindilarni yig‘ishga ham umuman og‘rinmayapman”, - deydi shtatda istiqomat qiluvchi ayollardan biri Rashmi Mondal.

2019 yilda ishga tushgan ushbu kafe Ambikapur shahar hokimiyati tomonidan moliyalashtiriladi. G‘oya orqali shaharda to‘planib qolgan plastik chiqindilarni kamaytirish hamda uysiz va kam ta’minlanganlarni issiq ovqat bilan ta’minlash masalasi bir vaqtning o‘zida hal qilinadi.

Tahlillarga ko‘ra, kafe ochilgandan beri qariyb 23 tonna plastik yig‘ib berilgan. 2019 yilda shaharda yiliga 5,4 tonna plastik poligonga yuborilgan bo‘lsa, 2024 yilda bu ko‘rsatkich 2 tonnagacha tushgan.

Ambikapur hozirga kelib Hindistonning toza shaharlaridan biriga aylangan. Hududning 16 gektarlik chiqindi poligoni yopilib, uning o‘rniga park barpo etilgan va “nol chiqindi” tizimi yo‘lga qo‘yilgan.

“Chiqindi kafe” tajribasidan tashqari, ayni vaqtda shaharda 480 nafar ayol har kuni eshikma-eshik yurib axlat yig‘adi va oyiga 8-10 ming rupiy maosh oladi.

Hududda 20 ta chiqindi ajratish markazi bor. Bu markazlarda chiqindilar 60 turga bo‘linib, saralanadi. Yig‘ilgan plastiklar esa qayta ishlanib, yo‘llar qurilishi yoki mahsulotlarni qayta ishlovchi korxonalarga sotiladi. Nam chiqindilar kompost qilinadi, qayta ishlanmaydigan chiqindilarning ozroq qismi sement zavodlariga yoqilg‘i sifatida yuboriladi.