Agar insoniyat tomonidan qazib olingan barça oltin (taxminan 216 000 tonna) yagona quymaga aylantirilsa, u balandligi atigi 22 metr bölgan — taxminan yetti qavatli binoga teng — kub şaklini olgan bölar edi.
Taqqoslaş uçun, jahon miqyosida aniqlangan va iqtisodiy jihatdan samarali deb baholangan oltin zaxiralari taxminan 64 000 tonnani taşkil qiladi, bu esa balandligi 15 metr bölgan kubga töğri keladi.
Uşbu infografika Butunjahon oltin kengaşi va AQŞ Geologik xizmati (USGS) ma’lumotlariga, şuningdek Britaniya ensiklopediyasidan olingan tarixiy kontekstga tayanadi va bu qimmatbaho metall zaxiralarining umumiy manzarasini namoyiş etadi.
Ma’lum barça zaxiralarning deyarli uçdan ikki qismi allaqaçon yerosti konlaridan qazib olingan. Yangi konlar kamroq topilayotgani va qazib oliş qiymati ösib borayotgani sabab, asosiy e’tibor asta-sekin ikkilamçi xomaşyoni qayta işlaş va qazib oliş texnologiyalarini takomillaştirişga siljiyapti.
Insoniyat tarixi davomida qazib olingan oltinning uçdan ikki qismi 1950 yildan keyin — texnologik taraqqiyot va sanoat talablari tufayli — qölga kiritildi. Uruşdan keyingi davr yirik karerlar va samarali affinaj usullarining paydo bölişi bilan ajralib turadi. Bugun rudada metall miqdori pasayib borayotgani sabab qazib oliş sur’atlari sekinlaşmoqda, ammo aylanmadagi jami oltin hajmi har yili sekin-asta köpayib bormoqda.
Qazib olingan barça oltinning taxminan 45 foizi zargarlik buyumlari körinişida, 22 foizi esa quymalar va tangalar körinişida mavjud. Markaziy banklar taxminan 17 foiziga egalik qiladi — oltinni inflatsiya va geosiyosiy noaniqlikka qarşi strategik zaxira sifatida uşlab turadi. Oltin texnologik va boşqa sanoat tarmoqlarida — elektronikadan to aerokosmik komponentlarigaça — qöllanadi.
2025 yilda oltin narxi tarixda ilk bor bir unsiya uçun 4000 AQŞ dollariga yetdi. Bu investorlar dollarning kuçsizlanişi, geosiyosiy özgaruvçanlik va iqtisodiy noaniqlik şaroitida xavfsiz vosita izlagani bilan izohlanadi.
Iqtisodiy jihatdan samarali deb baholangan yerosti zaxiralari taxminan 64 000 tonna bölsa-da, bu qolgan barça metallni qamrab olmaydi.
Dunyoda hali oçilmagan konlar mavjud va oltin narxlarining ösişi bilan kiçikroq ruda konlarini işlab çiqariş ham iqtisodiy jihatdan maqbul bölib boradi. Yuqori narxlar qidiruv kompaniyalarini geologiya-qidiruv işlarini faollaştirişga rağbatlantiradi, bu esa, oxir-oqibat, yangiliklarga olib kelişi mumkin.
