“Insoniy birodarlik uchun amalda ishlaydigan qonunlar kerak” - Saida Mirziyoyeva

Shayx Zoid nomidagi “Insoniy birodarlik” mukofotining hay’at a’zosi Saida Mirziyoyeva mukofotning Abu-Dabidagi forumida nutq so‘zladi. U insoniy birodarlikni mustahkamlashda ayollar yetakchiligining o‘rni kattaligi, yetakchi ayollar yetishib chiqishi uchun esa oilaviy zo‘ravonlikka yo‘l qo‘yib bo‘lmasligini aytdi. Bu esa, o‘z navbatida, amalda ishlaydigan qonunlar va xalqchil sudlar bo‘lishini taqozo qiladi.

3 fevral kuni BAA poytaxti Abu-Dabida insoniy birodarlik uchun Shayx Zoid mukofotining majlisi ish boshladi. Mukofot bugun, 4 fevral – Xalqaro inson birodarligi kunida tantanali tarzda o‘z egalariga topshiriladi.

Kechagi majlisda mukofotning hay’at azolari, global miqyosda obro‘ga ega arboblar va inflyuyenserlar ishtirok etdi. Bu yilgi forum jamiyatlarda barqarorlik va o‘zaro uyg‘unlikni o‘stirishda oilalar va ijtimoiy guruhlarning markaziy ahamiyati, ayollar yetakchiligi va gumanitar faollik masalalariga bag‘ishlandi.

Unda mukofot hay’ati a’zosi, O‘zbekiston prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva ham so‘zga chiqib, insoniy birodarlikni mustahkamlashda ayollar yetakchiligining o‘rni haqida so‘z yuritdi.

“Ushbu nufuzli Majlisning bir qismi bo‘lish men uchun ulkan sharafdir. Fursatdan foydalanib, qadr-qimmat, mas’uliyat va birgalikda yashashni qanday tanlashimiz xususida o‘zaro hurmat asosida ochiq muloqot qilishga maydon yaratgani uchun Birlashgan Arab Amirliklariga va insoniy birodarlik uchun Shayx Zoid mukofotiga samimiy minnatdorlik bildiraman.

Biz bugun bo‘linish, qo‘rquv va nizolar haqida ko‘p eshitamiz. Ishonch mo‘rtlashib ketdi, gaplashish qiyinlashdi. Bu o‘rinda insoniy birodarlik balandparvoz shior yoki mavhum g‘oya emas. Aslida bu amaliy tanlov: insonlarni toifa yoki yorliq sifatida emas, balki inson sifatida ko‘rish va bir-biriga nima bo‘layotgani haqida qayg‘urish demakdir.

Men ushbu maydonda xotin-qizlar yetakchiligi haqida siyosiy bayonot yoki zamonaviy trenddagi mavzu sifatida emas, balki mutlaqo real narsa sifatida gapirmoqchiman”, – dedi Mirziyeva.

Uning so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab ayollar uchun yetakchilik har qanday rasmiy lavozimlarni egallashdan ancha oldin – oilada, maktabda, shifoxonada, mahallada boshlanadi. Bunda mas’uliyat shaxsiy xarakterga ega bo‘lib, undagi tajriba qizg‘in bahslarda g‘alaba qozonishga emas, balki ko‘proq ehtimoliy zararning oldini olishga, tartibni saqlashga va kelajakda nima bo‘lishini oldindan ko‘ra bilishga qaratilgan fikrlash va yetakchilik uslubini shakllantiradi.

“Men buni bolaligimdan ko‘rib ulg‘ayganman. Otam har doim men va singlimni mustaqil bo‘lish yo‘lida rag‘batlantirar va qo‘llab-quvvatlardi. Onam xotirjam kuch va iliqlik bilan oilamizni birlashtirdi. Ulardan o‘rgangan eng katta sabog‘im shu bo‘ldiki, o‘zaro hurmat bilan yo‘g‘rilmagan rivojlanish uzoqqa cho‘zilmaydi. Kuchli jamiyatlar nafaqat qonunlarga, balki insonlar o‘rtasidagi o‘zaro ishonchga ham asoslanadi va ishonch ko‘pincha ayollar o‘rtasidagi munosabatlar va yetakchilik orqali mustahkamlanadi.

Jamoamda ko‘plab xotin-qizlar ishlaydi. Ular siyosatni ishlab chiqadi, muassasalarni boshqaradi va nafaqat sarlavhalarda, balki butun boshli siyosiy jarayonlarga bardosh bera oladigan mustahkam tizimlarni yaratadi. Dunyo ko‘pincha an’anaviy hokimiyat tuzilmalarining yutuqlarini olqishlaydi: texnologiyalar, rivojlanish va kengayish. Biroq aynan shu tuzilmalar urushlar va butun boshli shaharlarni yer yuzidan yo‘q qilib tashlashga qodir bo‘lgan qurollarni yaratishini esdan chiqaradi”, – deya qayd etdi hay’at a’zosi.

Saida Mirziyoyevaga ko‘ra, hozir insoniy navbatdagi burilish nuqtasi ostonasida turibdi: qonunlarimiz va institutlarimiz sun’iy intellektga moslashishga ulgurmasidan ular mehnat, ta’lim va hokimiyat tuzilmasini o‘zgartirmoqda. Mirziyoyeva bu o‘rinda qator savollarni o‘rtaga tashladi.

“Yangi dunyoni kim quradi? Xotin-qizlar ishtirokisiz yaratilgan iqtisodiyotni qabul qila olamizmi? Ularning fikrini inobatga olmasdan ishlab chiqilgan xavfsizlik siyosatiga rozi bo‘la olamizmi? Jamiyatning yarmini real ta’sir doirasidan chetda qoldiradigan “rivojlanish” bilan murosa qila olamizmi?

Agar shunday qilsak, biz an’anani tanlamayotgan bo‘lamiz. Biz beqarorlikni tanlayotgan bo‘lamiz”, – dedi u.

Mirziyoyevaga ko‘ra, O‘zbekiston boshqacha tanlov qilgan: ayollar hozirda parlamentdagi o‘rinlarning qariyb 40 foizini egallaydi. “Biz faqat vakillik organlarining o‘zi yetarli emasligini tan olamiz. Ijro hokimiyati ham yanada muvozanatli bo‘lishi kerak va bu muhim hamda doimiy milliy ustuvor vazifa bo‘lib qoladi”, – dedi u.

Administratsiya rahbari global miqyosda o‘zgarishlar haqida gapirarkan, tengsizlik va iqlim mas’uliyati haqida jonkuyarlik bilan so‘zlovchi Mia Amor Mottli va tahdidlar ostidagi qizlarning ta’limini himoya qilgan Zarqa Yaftali kabi yetakchilar faoliyatini e’tirof etdi.

“Yana bir haqiqat borki, uni ochiq aytishimiz kerak. Agar oilada zo‘ravonlikka yo‘l qo‘yilsa, birodarlik haqida gap bo‘lishi mumkin emas. Agar tahqirlash odatiy hol bo‘lsa, qadr-qimmat haqida gapirish befoyda. Agar himoya mavjud bo‘lmasa, tenglik haqida gapirish mumkinmi?

Xavfsizlik bo‘lmagan oiladagi tinchlik haqiqiy tinchlik emasligini, sukut jabrlanuvchini emas, zo‘ravonni himoya qilishini yetakchi ayollar ochiq aytishadi.

Birodarlikka ishonishini da’vo qiladigan davlat buni nafaqat nutqlar orqali, balki ishlaydigan va amalga oshiriladigan qonunlar, samarali va xalqchil sudlar va insonlarni izchil himoya qiladigan muassasalar orqali isbotlashi kerak”, – dedi Mirziyoyeva.

Saida Mirziyoyevaga ko‘ra, bu – “ayollar tabiatan yaxshiroq boshqaradi” degan da’vo emas. Gap amaliy voqelikni tan olish haqida bormoqda: tor doiradagi guruh tomonidan boshqariladigan tizimlar inson qadrini ko‘rmay qoladi.

“Ayollar ishtirok etganda, qarorlar siyosiy manfaatlarni emas, balki inson qadr-qimmatini hisobga olishga moyil bo‘ladi. Tezkor g‘alabalar emas, uzoq muddatli barqarorlik, abstraksiyalar emas, odamlar muhim.

Insoniy birodarlik aynan shunday quriladi: sokinlik va tom ma’noda, kimga ishonib, kimning ovozini eshitib, kimnidir hech qachon chetga surib qo‘ymaslik orqali shakllanadi.

Bu bir yilda bir marta gapiriladigan narsa emas. Bu har kuni amalda namoyon qilinadigan narsa. Va uni mustahkamlashda har birimizning o‘rnimiz bor”, – dedi u.

Eslatib o‘tamiz, Shayx Zayd nomidagi “Insoniy birodarlik” xalqaro mukofoti 2019 yilda BAA asoschisi Shayx Zayd bin Sulton Ol Nahayon sharafiga ta’sis etilgan. Mukofot har yili 4 fevral – Xalqaro inson birodarligi kunida topshiriladi. Laureatlarga 1 mln AQSh dollari miqdorida pul mukofoti beriladi.

Ushbu mukofot bilan insonlar o‘rtasidagi birodarlikni mustahkamlash, bag‘rikenglik, tinchlik, insonparvarlik va madaniyatlararo muloqotni targ‘ib qilishda alohida xizmat ko‘rsatgan shaxslar va tashkilotlar taqdirlanadi.