Urush davrida o‘zbekistonlik askarga boshpana bergan britaniyalik oila taqdirlandi

Buyuk Britaniya fuqarolari – marhum Jon va Fillis Emili Le Breton O‘zbekistonning «Do‘stlik» ordeni bilan mukofotlandi. Tegishli farmon prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan 1 may kuni imzolandi.

Foto: Jersey Heritage

«Ikkinchi jahon urushi davrida, g‘oyat tahlikali vaziyatda, o‘z hayotini jiddiy xavf-xatarga qo‘yib bo‘lsa-da, Jyersi orolidagi fashistlar konslageridan qochib chiqishga muvaffaq bo‘lgan o‘zbekistonlik askar Boqijon Akramovga o‘z uyidan joy berib, uning hayotini asrab qolgani hamda ulkan jasorat va insonparvarlik fazilatlarini namoyon etgani, dunyo xalqlari o‘rtasida tinchlik, do‘stlik va birodarlik g‘oyalarini targ‘ib etishda alohida o‘rnak ko‘rsatgani uchun Buyuk Britaniya fuqarolari – marhum Jon va Fillis Emili Le Breton O‘zbekiston Respublikasining «Do‘stlik» ordeni bilan mukofotlansin», deyiladi farmonda.

Jon va Fillis Emili Le Breton – Buyuk Britaniyaning Jyersi orolida yashagan er-xotin, Ikkinchi Jahon urushi davridagi nemislar istilosi paytida qochoq harbiy asir Tomni (asl ismi Boqijon Akramov) yashirib, boshpana bergani bilan tanilgan.

Asosiy faktlar:

Oila Jyersi orolidagi Sent-Meri qishlog‘ida yashagan. Ular o‘z hayotini xavf ostiga qo‘yib, nemislar tomonidan orolga majburiy ishchi (qul) sifatida olib kelingan sobiq sovet askari va o‘qituvchisi Tomni yashirgan. U tutqunlar lageridan qochib, ularning uyidan boshpana topgan.

Oila Tom ehtimoliy tintuv paytida tezda yashirinishi uchun uyda yashirin lyuk va pana joylar qurgan. Qochqin oilaning bir a’zosiga aylandi: bolalar bilan o‘ynadi, ularga ertak o‘qib berdi va kundalik yuritdi. Er-xotinning qizi Dulsi keyinchalik uni «sevimli amakim» deb eslagan. 1945 yilda Jyersi oroli ozod qilinganidan so‘ng, Tom Gernsi oroliga (Normandiya orollari) ko‘chib o‘tdi va oila bilan aloqa uzildi.

1945 yil may oyida Normandiya orollari ozod etilgandan so‘ng, Tom Britaniya hukumati tomonidan boshqa asirlar qatori Sovet Ittifoqiga qaytarildi. Ketish oldidan u Le Bretonlar oilasi bilan aloqada bo‘lishga va’da bergan edi. Ammo shundan keyin oila u haqda boshqa hech narsa eshitmadi. Tomning (Boqijon Akramov) keyingi taqdiri haqida ma’lumot yo‘q. 2022 yilda oila uni izlab topishga urinib ko‘rdi.

Jon va Fillis Emili Le Breton allaqachon vafot etgan. Ularning nabirasi Kerolin Horn 2022 yilda (52 yoshida) oila tarixini jurnalistlarga (BBC, Daily Mail, The Times va boshqalar) faol ravishda gapirib berdi va Tomning kundaligi nusxalari va boshqa materiallarni topshirdi.