Mis zaxiralari qaysi davlatlarda to‘plangan? Jahon reytingi

Mis zamonaviy iqtisodiyotning asosiy metallaridan biri hisoblanadi. U qurilishdan tortib elektromobillar va qayta tiklanuvchi energetika tizimlarigacha bo‘lgan ko‘plab sohalarda qo‘llanadi. Talab ortib borayotgan bir paytda uning zaxiralari aynan qaysi hududlarda jamlangani tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda.

AQSh Geologiya xizmati ma’lumotlariga asoslangan yangi infografika dunyodagi mis zaxiralarining mamlakatlar bo‘yicha taqsimotini ko‘rsatib, ushbu resurslar qanchalik yuqori darajada to‘planganini yaqqol namoyon etadi.

Kelgusi o‘n yilliklarda misga bo‘lgan talab keskin oshishi kutilmoqda. Bunga elektrlashtirish jarayonlari, sun’iy intellekt infratuzilmasining rivojlanishi va elektr tarmoqlarining kengayishi sabab bo‘ladi. Shu sharoitda resurslar geografiyasi strategik ahamiyat kasb etmoqda.

Mis zaxiralari bo‘yicha mutlaq yetakchi — Chili. Mamlakatda taxminan 180 million tonna mis zaxirasi mavjud. Bu ko‘rsatkich keyingi o‘rindagi Avstraliya zaxiralaridan qariyb ikki barobar ko‘p bo‘lib, talab tez o‘sib borayotgan sharoitda Chiliga jahon bozorida katta ta’sir kuchini beradi.

Chili hissasiga dunyodagi barcha mis zaxiralarining taxminan 18 foizi to‘g‘ri keladi. Bu esa mamlakatning yirik ishlab chiqaruvchi sifatidagi mavqeini yanada mustahkamlaydi.

Ayniqsa, Atakama cho‘lidagi yirik konlar Chilini mis yetkazib berish bo‘yicha global zanjirlarning markaziy bo‘g‘iniga aylantirgan. Peru ham salmoqli zaxiralarga ega bo‘lsa-da, u Avstraliya kabi Chilidan keyingi “ikkinchi eshelon” davlatlari qatoriga kiradi.

Mis zaxiralari dunyo bo‘yicha juda notekis taqsimlangan. Beshta davlat — Chili, Avstraliya, Peru, Kongo Demokratik Respublikasi va Rossiya ma’lum bo‘lgan jahon mis resurslarining yarmidan ko‘pini nazorat qiladi.

Avstraliyada taxminan 100 million tonna mis zaxirasi bor. Peru, Kongo Demokratik Respublikasi va Rossiyada esa bu ko‘rsatkich 80–85 million tonna atrofida. Umuman olganda, yetakchi davlatlar ro‘yxatini Lotin Amerikasi mamlakatlari, shuningdek, resurslarga boy Afrika va Yevrosiyo mintaqalari shakllantiradi.

Insoniyat tarix davomida 700 million tonnadan ortiq mis qazib olgan. Biroq razvedka qilingan zaxiralarda hali qariyb 1 milliard tonna mis mavjud. Bu qolgan resurslar ko‘lamini ham, ularni o‘zlashtirish qanchalik murakkab ekanini ham ko‘rsatadi.

Ushbu zaxiralarning katta qismi chuqurroq qatlamlarda yoki qazib olish qiyin bo‘lgan hududlarda joylashgan. Bu esa qazib olishni qimmatroq va texnologik jihatdan murakkabroq qiladi. Energetika va elektrlashtirish sohalarida talab tez o‘sib borayotgan bir paytda taklif va kelajak ehtiyojlari o‘rtasidagi tafovut jahon iqtisodiyoti uchun asosiy muammolardan biriga aylanishi mumkin.