Tabiiy gaz va elektr ta'minoti borasida odamlar nima deydi?

“Iltimos, şahrisabzliklarni çiroq masalasini boşqa yozmanglar. Sizlar maqola yozgan kundan boşlab, sutkasiga 20-10 daqiqa elektr berişyapti. Telefon apparatlarini ham quvvatlab bölmayapti. Iltimos boşqa yozmangizlar.  Umuman şu 20 daqiqani ham bermay qöyişadi. Ikkinçi Şaxrisabzni elektr masalasini yozmanglar. Mana şu maqola çiqqanidan beri oldingidan ming marta yomonlaşdi holat”, deb yozadi Rustam ismli fuqaro.

“Assalomu alaykum, hurmatli KUN.uz sayti jamoasi. 2017 yilning 18 yanvar kuni sahifalaringizda e'lon qilingan “Samarqandni "zulmat"dan kim qutqaradi?” deb nomlangan maqolangizni öqib uşbu maktubni taqdim etişni lozim topdim. Samarqandlik hurmatli jurnalist birodarimiz T. Raxmatullayev xaqli muammoni olib çiqqanlariga ming bor raxmat aytaman. Ammo birodarimiz ön kunlik elektr energiyasidagi uziliş muammolarini dolzarbligini aytibdilar-u, Samarqand viloyati tumanlarida, mana, bir neça yillardirki elektr energiyasi va tabiiy gazning uzluksiz yöqligi muammosi bilan ham qiziqib körmabdilar. Şunça yillar davomida kuni bilan elektr energiyasiz yoki uyida gaz yöqligi sababli yeyişga non topolmasa ham bor bisotiga kömir yoki ötinni falon sömga sotib olayotgan, qurbi yetmaganligi sababli sovuqda bir amallab kunini ming azob bilan: "ertaga gaz yoinki elektr bölib qolar, ertaga xammasi yaxşi bölar balkim", deb ötkazayotgan, xali suyagi qotmagan gödaklar-u qarilik gaşti bilan umr keçirayotgan tumanlar aholisi nima qilsin, qayerga boş urişsin, kimga dodini aytişsin? Töğri, hozirda hammasi avvalgidan ança yaxşi tomonga özgarayapti. Aholi dardi bilan hisob- kitob kiladigan, aholi nolasini tinglaydigan adolatparvar yurtboşimizni bizga Yaratganning uzi in'om etdi. Ming şukrlar bölsin! Yurtboşimiz iltifotlari bilan endi hammasi özgaça böladi, barça rahbarlar xalk bilan xisob-kitob qiladi”, deb öz fikrlarini maktub orqali izhor etgan Husanbek Hamidov.

“Çiroqsiz qolayotgan şahrisabzliklar yoxud ikki qöldan çiqqan qars” va “Örtaga taşlangan tanga: Şahrisabzning çiroq masalasi uning qaysi tomonida?” deb nomlangan tahliliy maqolani öqib çiqib, oçiğini aytsam ajablanmadim. Sababi bu muammo butun mamlakatga taalluqli. Aniq va lönda gapirganda “Biz elektr energiyasi” böyiça hozirça mustaqil emasmiz va buni hamma tuşunadi. Menimça, bu masalaga yondaşiş notöği bölmoqda. Maqolada keltirilga misol va röjular aslida belgilangan jadval asosidagi elektr ta'minoti böyiça bölmoqda. Şunday çekka joylar borki (masalan, men yaşaydigan qişloq) 24 soat mobaynida 2 yoki 3 soat “çiroq” yonadi. Viloyat hamda tuman XETK boraverib, ularning va'dalari-yu yuzsizliklarini köraverib, odamning diydasi qotib ketadi. Bu masalaning eng yomoni, eng alam qiladigan tomoni hammasi qiş mavsumida boşlanadi. Nega? Yoki qişgi mavsumda odamlardan foyda yöqligidanmi? Ikkinçi tomoni esa undan xam dahşat: “Aholini elektr energiyasidan bölgan qarzdorligi”. Töğri, qarzdorlik bor, lekin “Nega qarz?”, degani heç kim yöq. Şunday tumanlar bor-ki, birorta işlab çiqariş korxonasi yoki taşkilot yöq, lekin yuz minglab aholisi bor. Ular erta bahordan to keç kuzgaça tinim bilmay işlaydi. Işlab topgani 500-600 boğlam ğözapoyasi, 5-6 litr ösimlik moyi va yana allanimalar. Şunday bölgandan keyin qarz böladi-da. Aholi bandligi bilan şuğullanuvçi taşkilotlarga murojaat qilsangiz “Bizning tumanda bor-yöği 5 yoki 7 foiz işsiz”, deb bong uradi. Aslida-çi, nari borsa 10 foiz iş bilan band. Mayli, çiroqlarimizni öçirişsin, lekin insof bilan-da, kelişilgan va tasdiqlangan jadval asosida amalga oşirilsa, menimça heç kim norozi bölmaydi. Çeklov tartibi va qoidalari “Iste'molçi” va “Ta'minotçi” bilan özaro tuzilgan şartnomaning “6. TARAFLARNING JAVOBGARLIGI VA FORS-MAJOR” bandida bu töğrisida batafsil belgilab qöyilgan. Afsuski TXETK xodim va mutasaddilari bu band mazmuni nimalarni anglatişini umuman bilmaydilar, hatto öqib ham çiqişmagan. Bahor. Andijon viloyati, Marhamat tumani”.

“Salom hurmatli Kun.uz tahririyati. «Samarqandni zulmatdan kim qutqaradi?», degan maqolani öqib, odamning ensasi qotadi, töğrisi. Şaxsan men Andijon viloyati, Paxtaobod tumanidanman. Turmuş örtoğim Samarqand viloyatidan, u yerda çiroq bir soatlarça öçadi, xolos. Men u yerda yaqinda bir xaftadan ziyodroq bölib qaytdim. Axir şu fojia bölsa, andijonliklar ya'ni paxtaobodliklar nima ham deyişi mumkin? Çunki bizda etalab 6:00 dan 10:00 gaça oqşomda esa ba'zan 19:00dan 21:00gaça (insof bersa) yöqsa undan ham kamroq tok berişadi. Qönğiroq qilsangiz, ayibni viloyatga tönkaşadi. Eng yomoni elektr qaçon yonadi-yu qaçon öçadi, aniq bilmaysiz, bu ham navbatçining insofiga boğliq. Bir gap gapirsangiz qarzdorlik köp emiş, lekin 5000 söm qarz bölsangiz darrov uzib ketişadi, bilmadim nima qiliş kerak. Qarzi bor odam bölsa, sanoqli bordir, lekin öşa nonkörlarni deb butun aholi zulmatda qolişi kerakmi?”, deb yozadi Mavlonbek ismli fuqaro.

Qudrat degan fuqaro quyidagi mazmundagi qisqa murojaatini yöllagan: “Nafaqat Şahrisabz balki Çiroqçining Çiyalida ham 3 sutkadan buyon elektr yöq. Axir bu yerning 70 ming aholisi bor”.

Uşbu maktublar Özbekistonning turli hududlaridan kelgan. Fuqarolar öz muammolarini, ya'ni yaşaş manzillaridagi elektr ta'minoti hamda tabiiy gazga bölgan ehtiyojlarini maktub orqali bitib yuborişgan. Bu haqida köp gapirilyapti, yozilyapti, muhokama qilinyapti. Fuqarolarimiz öz huquqlarini çuqur anglab yetayotgani, ularning sözlari, fikrlaridan oçiq-oydin körinib turibdi. Bu bir tomondan kişini quvontiradi, albatta. Zero huquq bor joyda mustaqillik böladi. Mustaqillik esa taraqqiyot demakdir.