Ma’mun universitetida zamonaviy ilm-fan va tarix uyg‘unligi: innovatsiyadan merosgacha yagona makon

O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida ilm-fan, innovatsiya va madaniy merosni uyg‘unlashtirishga qaratilgan yangi yondashuvlar shakllanmoqda. Shu jarayonlarda Ma’mun universiteti huzurida tashkil etilgan “Ilmiy-tadqiqotlar va innovatsion rivojlanish” markazi o‘zining kompleks tizimi va zamonaviy infratuzilmasi bilan alohida ajralib turadi.

Markaz zamonaviy binoda faoliyat yuritib, Buyuk Britaniyadagi Universal World Research Innovation Centre (UWRIC) modeli asosida tashkil etilgan. Ushbu model “izlanish — innovatsiya — amaliyot” zanjirini yaxlit tizim sifatida shakllantirishga xizmat qiladi.

Ilmdan amaliyotgacha — yagona tizim

Markazning asosiy maqsadi — professor-o‘qituvchilar, tadqiqotchilar va talabalar salohiyatini birlashtirgan holda nazariy bilimlarni innovatsiyalar, patentlar va amaliy yechimlarga aylantirishdir.

Bugungi kunda markaz tarkibida 19 ta bo‘lim, laboratoriya va simulyatsiya markazlari faoliyat yuritmoqda. Ular quyidagi ustuvor yo‘nalishlarni qamrab oladi:

• tarix va madaniy meros tadqiqotlari
• iqtisodiyot va moliya simulyatsiya markazlari
• axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt
• tibbiyot simulyatsiya markazlari
• psixologiya va salomatlik
• ta’lim va konferensiya infratuzilmasi

Bu tizim talabalarga nazariya va amaliyotni uyg‘unlashtirgan holda bilim olish imkonini yaratadi.

TARIX YO‘NALIShI: “Ma’mun History” — o‘tmishni zamonaviy anglash

Markazning eng o‘ziga xos yo‘nalishlaridan biri — “Ma’mun History” ilmiy tadqiqot markazidir. U ikki blokdan iborat bo‘lib, tarixni ham ilmiy laboratoriyalar, ham interaktiv muzey orqali o‘rganish imkonini beradi.

 1-BLOK: Ilmiy laboratoriyalar

Bu yerda tarix faqat nazariy emas, balki amaliy va tadqiqot asosida o‘rganiladi.

Arxeologiya laboratoriyasi

Qazilma topilmalarni tozalash, tasniflash va saqlash uchun mo‘ljallangan. Kelgusida 3D-skanerlash va raqamlashtirish texnologiyalari joriy etilishi rejalashtirilgan. Bunday yondashuv British Museum va Smithsonian Institution kabi markazlarda keng qo‘llanadi.

Etnografiya laboratoriyasi

Milliy liboslar, hunarmandchilik va an’anaviy madaniyatni o‘rganishga qaratilgan. Interfaol muhit orqali talabalar ilmiy muhokama va tahlil ko‘nikmalarini rivojlantiradi.

Raqamli tarix xonasi

VR texnologiyalari yordamida talabalar qadimgi shaharlar va sivilizatsiyalarni virtual tarzda o‘rganadi. Bu “immersive learning” usuli Harvard University va Stanford University kabi universitetlarda keng joriy etilgan.

Ma’mun tarixi muzeyi

Bu muzey an’anaviy va raqamli ko‘rgazmalarni uyg‘unlashtirgan holda Xorazm tarixining uch muhim davrini yoritadi.

 Qadimgi Xorazm sivilizatsiyasi

Bu ekspozitsiyada arxaik va antik davrdan ilk o‘rta asrlargacha bo‘lgan davrdagi Xorazm qal’alari,

Ayozqal’a va Tuproqqal’a maketlari, gologrammali vitrinalar orqali tarix jonli tasvirda namoyon bo‘ladi.

Gologramma texnologiyasi zamonaviy muzeylarda keng qo‘llanib, Hermitage Museum kabi muassasalarda ham joriy etilgan.

 Ma’muniylar va Ma’mun akademiyasi

Bu bo‘lim X–XI asrlardagi ilm-fan yuksalishiga bag‘ishlangan.

Ma’mun akademiyasida faoliyat olib borgan allomalar tarixi yoritiladi.

Manekenlar, taxt rekonstruksiyasi va vizual elementlar orqali o‘sha davr muhiti qayta jonlantirilgan. Bu usul Topkapi Palace va Louvre Museum kabi muzeylarda keng qo‘llanadi.

 Xonliklar davri

XIX–XX asr boshlaridagi Xiva xonligi tarixi maketlar, portretlar va fotosuratlar orqali namoyon etilgan.

Infokiosklar orqali tashrif buyuruvchilar mustaqil ma’lumot olishi mumkin. Bu texnologiya National Museum of Singapore va National Museum of Koreada standart hisoblanadi.

TARIX VA INNOVATsIYa UYG‘UNLIGI

Ma’mun universitetida tashkil etilgan mazkur markaz — bu oddiy ilmiy yoki muzey loyihasi emas. Bu:

• ilmdan innovatsiyaga
• innovatsiyadan amaliyotga
• amaliyotdan esa tarixni anglashga olib boradigan tizimdir

Bu yerda tarix faqat o‘rganilmaydi — u his etiladi, tahlil qilinadi va zamonaviy fikr bilan uyg‘unlashtiriladi.

Ma’mun universiteti — bugun nafaqat ta’lim maskani, balki ilm, innovatsiya va milliy meros uyg‘unlashgan ilmiy-ma’rifiy markaz sifatida shakllanmoqda.

Ma’mun universiteti axborot xizmati

Reklama huquqi asosida