Афсонавий ичимлик – Coca-Cola 135 ёшда. Унинг ривожланиш сири нимада?

Кейинчалик дунёнинг энг машҳур яхна ичимлигига айланиш тақдир қилган ичимлик фармацевт Жон Пембертон томонидан 1886 йил май ойининг қайноқ кунларидан бирида кашф этилган. Унинг шериги бухгалтер Фрэнк Робинсон эса ичимликка ном бериб, уни чиройли ҳарфлар билан ёзади. Шу тариқа ичимликнинг номи Coca-Cola деб ёзилади ва бироз ўзгариш билан бўлса-да бу ном бугунгача сақланиб келмоқда.

Ўшанда Coca-Cola дорихоналарда бир кишига 9 стакандан, бир стакани 5 центдан сотилган. Ҳозир эса афсонавий ичимлик дунёнинг Куба ва Шимолий Кореядан бошқа барча давлатларида эркин нархда сотилмоқда. Кунига бутун дунё бўйлаб 1,9 миллиард дона Coca-Cola сотилади. Ер юзининг 94 фоиз аҳолиси бренд ҳақида билади. Ҳозиргача ишлаб чиқарилган Coca-Cola идишларини ёнма-ён қўйса, улар 2 марта Ойгача бориб қайтиб келишга етадиган узунлик пайдо қилади. Coca-Cola тармоғида 200 дан ортиқ бренд бор, уларнинг 21 таси 1 миллиард доллардан қимматроқ туради. Компания газли ичимликлар, шарбат, қаҳва каби маҳсулотларни ишлаб чиқаради ва дунёнинг 200 дан ортиқ мамлакатларида сотади.

Coca‑Cola ташкил этилганидан буён инновация ва янгиликлар қилишдан тўхтамайди. Масалан, 1894 йил Coca‑Cola'ни махсус идишларга солиб харидорларга етказиб бериш бошланади. Таққослаш учун бу вақтда қолган яхна ичимликлар фақат махсус жойларда қуйиб берилган. Кўп ўтмай Coca‑Cola сохта маҳсулотлардан қочиш учун шиша идиш (бутылка)ларда маҳсулотини сотишни йўлга қўяди. Кейинчалик бу шиша идишлар корхонанинг рамзига айланиб қолди.

Санта-Клауснинг машҳур кўриниши илк марта 1930-йилларда айнан Coca-Cola идишларида тасвирланган. Бу компаниянинг қишки реклама кампанияси доирасида амалга оширилади. Ўша расм ҳозирда Сантанинг дунёдаги энг машҳур кўриниши ҳисобланади. 1985 йилда Coca-Cola'ни Challenger космик кемаси билан бирга коинотга олиб чиқиш учун махсус идиш ясалади. 1995 йилда эса ичимликни коинотда ҳам ичиш имконини берадиган махсус идиш тайёрланиб, унда 1,65 литргача Coca-Cola'ни космосга олиб чиқиш мумкин бўлади.

Coca-Cola биологик қайта ишлаш борасида ҳам етакчилардан ҳисобланади. 2009 йилда компания Plant Bottle технологиясидаги янги қадоқларни ишлаб чиқаради. Уларнинг 30 фоизи ўсимликлардан олинган материаллардан иборат. 2019 йилда компания бу технологиясини барча учун, ҳатто рақобатчилари учун ҳам фойдаланишга беришини маълум қилди. 2018 йилда компания «Чиқиндисиз дунё» деган лойиҳани бошлайди. Унга кўра Coca-Cola 2025 йилгача тўлиқ қайта ишланадиган қадоқларга ўтиши режалаштирилган. 2030 йилда эса компания йилига нечта идишда ичимлик ишлаб чиқарса, дунё бўйлаб шунча идишларни йиғиб олиш акциясини ўтказади.

2008 йилда компания олимпиада ўйинларидаги ҳамкорликнинг 80 йиллигини нишонлайди. Олимпиада ўйинларида ҳали бирор ҳамкорлик бу қадар узоқ давом этмаган. 135 йиллик тарихи давомида Coca-Cola компанияси «Дунёни яхшилик томонга ўзгартириш» миссияси остида фонд фаолиятини юритиб келади. Фондга ҳар йили корхонанинг иқтисодий ҳолатидан қатъи назар операцион даромадларнинг 1 фоизи доимий тушиб туради. 30 йиллик фаолияти давомида фонд 1 миллиард доллардан ортиқ хайрия ишларини амалга оширган.

Coca-Cola Ўзбекистондаги БМТ тараққиёт жамғармаси билан ҳамкорликда 10 йилдан ортиқ вақт давомида кўплаб лойиҳаларни молиялаштириб келади. Бу лойиҳалар доирасида масалан, Навоий ва Самарқанддаги ҳудудларга ичимлик суви етказиб бериш ишларига ёрдам кўрсатилди.

2020 йилда Coca-Cola фонди пандемия вақтида Ўзбекистонга сунъий нафас олиш аппаратларини сотиб олиш учун 200 минг доллар пул ажратди. Кейинчалик кичик бизнесни қўллаб-қувватлаш учун яна 150 минг доллар ажратилди. Компания шунингдек, Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти билан бирга аёллар даромадларини ошириш ва чиқиндиларни камайтиришга қаратилган стартап ғояларини молиялаштириб келмоқда. Яъни, корхона фақат фойда кўришни эмас, дунё бўйлаб одамларнинг ҳаётини яхшилашга ҳам ҳаракат қилиб келади.

Реклама ҳуқуқи асосида