Илик кўчириш операциялари қандай амалга оширилади? Тиббий консультантдан тавсиялар 

Жигар ва илик кўчириш операциялари сабаб келаётганлар кўп

Бизнинг BLK-MAX клиникамизга мурожаат қилувчи ўзбекистонликларнинг катта қисмини жигар кўчириш операциясига муҳтож бўлган беморлар ташкил қилади. Ундан кейинги ўринда илик кўчириш амалиёти ўтказишни сўраб мурожаат қилишади. Бу беморлар орасида ёш болалар айниқса кўп учрайди.

Бу касаллик аксарият ҳолатларда наслдан наслга ўтадиган хасталик ҳисобланади. Уларни даволашда, яъни илик кўчириш операцияларида донор топишда ота-она ва ака-ука каби яқин қариндошлардан олинади. Шунинг учун аввало бемордан ҳам, донордан ҳам таҳлиллар олиниб, мутаносиблик аниқланади. Ота-онада 50 фоизгача тўғри келиши мумкин, ака-ука каби яқинларида эса баъзида 100 фоизгача тўғри келади. Донор аниқлангандан сўнг операцияга тайёргарлик кўрилади.

Операцияга тайёргарлик жараёни учун 2 ой муддат кетади. Бу вақтда кимётерапиялар амалга оширилади. Ҳар ойда бештадан - ўнта кимётерапия ўтказилади.

Бемор ва донор ўртасидаги мутаносиблик операция харажатларига таъсир қилади

Ҳозир Ўзбекистонда илик кўчириш операциясига муҳтож беморлар жуда кўп экан. Биринчи навбатда президентингизга бу борадаги ишлар учун ташаккур айтаман. Чунки бундай хасталикларга чалинган болаларга давлат томонидан катта ёрдам бериш йўлга қўйилган. Касалхонада даволаниш ва қон қуйиш бизга нисбатан жуда арзон бу ерда. Ҳиндистонда бу муолажалар жуда қиммат туради.

Бизга беморлар даволаниш учун боришганда биринчи ўринда беморнинг ҳолатига қараб ҳамма керакли кўрсатмалар, тавсиялар берилади. Агар беморда ич кетиш, қон кетишлар, тана ҳарорати ёки жароҳатлар бўлса аввало шундан даволаниш керак бўлади. Бемор бу қўшимча хасталиклардан холи ҳамда ёш бўлса, соғайиш имконияти шунча кўп бўлади.

Беморнинг соғайишида донорнинг қанчалик мос келиши катта аҳамиятга эга. Агар донор ва бемор ўртасида муносиблик 100 фоиз бўлса, бу соғайишга катта эҳтимол дегани. Ёки 50 фоизлик муносибликда ҳам натижа яхши бўлиши кузатилади. Операциядан кейин яна икки ойлик даволаниш курси бўлади. Ўзбекистондан борган беморларнинг 85-90 фоизи шу муолажаларни олишгандан кейин соғайиб қайтишмоқда. Албатта шифо Аллоҳдан, шифокорлар фақат яхши натижа кўрсатиш учун ҳаракат қилишади.

Шу пайтга қадар илик кўчириш операциялари нархлари жуда баланд эди. Кузатувларимизга қараганда, ўзбекистонлик беморларнинг айримларида бир оиладан икки аъзоси шу касалликка чалинган ҳолатларни ҳам учратдик. Бу улар учун жуда қимматлик қилиши аниқ. Чунки 45 минг АҚШ доллари миқдорида маблағ кетар эди. Шундан сўнг клиника раҳбари билан келишган ҳолда имкон қадар нархларни пасайтиришга қарор қилдик. Ҳозирги кунда агар донор 100 фоиз тўғри келадиган бўлса 25-30 минг АҚШ доллари, 50 фоиз тўғри келадиган бўлса 30-35 минг АҚШ доллари атрофида маблағ ишлатилади. Ҳар бир беморда ўтказиладиган муолажалар турлича бўлиши мумкин, маблағ ҳам шунга қараб кетади. 

Операциядан кейинги жараён

Илик кўчириш операциясини бошдан ўтказган беморлар учун бир йиллик даволаниш курси тавсия қилинади. Бу пайтда тўлиқ тикланиш учун бемор парваришига алоҳида эътибор бериш лозим. Агар беморда таласемия касаллиги бўлса, бу кейинчалик наслдан наслга ўтиши мумкин. Шунинг учун шу бир йиллик даволанишдан сўнг таҳлиллар топширилади. Агар бемор оила қуриш ёшида бўлса ниҳоятда эҳтиёт бўлиш керак. У тўлиқ соғайиб бўлгандан сўнг оила қуриш тавсия қилинади. Шундагина бу касаллик кейинги наслга ўтмаслиги мумкин. Бир йиллик даволанишни уйда ўтказса ҳам бўлади.

Гулмира Тошниёзова суҳбатлашди.
Тасвирчи – Асадбек Курязов.

Реклама ҳуқуқи асосида