Trampning ittifoqchisi Britaniyadagi saylovlarda tarixiy g‘alabani qo‘lga kiritdi

Bosh vazir Kir Starmerning hukmron Leyboristlar partiyasi Buyuk Britaniyadagi mahalliy va mintaqaviy saylovlarda og‘ir mag‘lubiyatga uchradi. Asosiy g‘olib yevroskeptik Nayjyel Faraj boshchiligidagi o‘ng qanot populistik Reform UK partiyasi bo‘ldi, deb yozdi Reuters.

Xabar qilinishicha, leyboristlar Angliyaning shimolidagi, shuningdek, Shotlandiya va Uelsdagi an’anaviy tayanch hududlarda qo‘llab-quvvatlovni yo‘qotgan. Yaqindagina marginal deb hisoblangan Reform UK partiyasi turli mahalliy kengashlarda 700 dan ortiq o‘ringa ega bo‘ldi va amalda mamlakatning asosiy siyosiy kuchlaridan biriga aylandi.

Reuters nashrining ta’kidlashicha, saylov natijalari «an’anaviy Britaniya ikki partiyali tizimining parchalanish belgisi» bo‘ldi, chunki nafaqat Starmer boshchiligidagi Leyboristlar partiyasi, balki uning abadiy raqibi Konservativ partiya ham mag‘lubiyatga uchradi. Shu bilan birga, Reform UK partiyasidan tashqari, boshqa an’anaviy autsayder partiya - siyosiy spektrning boshqa tomonidagi so‘l Yashillar partiyasi, shuningdek, Shotlandiya va Uelsdagi mintaqaviy millatchilar o‘z vakilligini sezilarli darajada oshirdi.

The Guardian nashrining yozishicha, leyboristlar hatto yillar davomida ularning ishonchli elektoral bazasi hisoblangan «qizil» okruglarda ham o‘nlab mandatlarni yo‘qotgan. Xususan, Reform UK Nyukasl-ander-Laymni nazoratga oldi va Xartlpuldagi barcha 12 o‘rinni qo‘lga kiritdi. Shu fonda partiya ichida Starmerning iste’fosiga chaqiriqlar yangradi.

The Guardian gazetasi iqtibos keltirgan britaniyalik leyborist deputat Jonatan Bresh bosh vazir iste’foga chiqishi kerakligini ochiqchasiga aytdi. Sobiq «soyadagi» kansler Jon Makdonnell ham partiya rahbariyatini o‘zgartirish zarurligiga ishora qildi.

Shu bilan birga, Starmerning o‘zi lavozimini tark etishdan bosh tortdi.

«Saylovchilar o‘zgarishlar sur’ati haqida, o‘z hayotini qanday yaxshilashni xohlashi haqida xabar berdi. Men bu chaqiriqlarga javob berish uchun saylanganman va men bundan bo‘yin tovlab, mamlakatni tartibsizlikka duchor qilmoqchi emasman», dedi Starmer.

O‘z navbatida, Nayjyel Faraj partiyasining g‘alabasi «Britaniya siyosatidagi tarixiy o‘zgarishlardan» dalolat berishini va endi Reform UK leyboristlar va konservatorlar timsolida Britaniya hukumatiga «haqiqiy muxolifatga» aylanganini aytdi. Faraj, shuningdek, partiyasi 2029 yildan kechiktirmay o‘tkaziladigan Britaniya parlamentiga «umumiy saylovlarda g‘alaba qozonish yo‘lida» ekaniga ishonch bildirdi.

Nayjyel Faraj kim va Reform UK partiyasi haqida nimalarni bilish kerak?

Nayjyel Faraj - britaniyalik o‘ng qanot populisti va Brexit (Britaniyaning Yevropa Ittifoqidan chiqish harakati) asosiy me’morlaridan biri. U mamlakatning Yevropa Ittifoqidan chiqishi va immigratsiyani qat’iy cheklash tarafdori bo‘lgan Buyuk Britaniya Mustaqillik partiyasining (UKIP) ko‘p yillik rahbari sifatida mashhurlikka erishdi.

2016 yilgi referendumdan so‘ng Faraj Brexit partiyasini tuzdi va keyinchalik o‘zini hozirda ham konservatorlar, ham leyboristlarga muqobil sifatida ko‘rsatayotgan o‘ng qanot populistik va yevroskeptik Reform UK partiyasini boshqardi. Reform UK siyosiy platformasi immigratsiyaga qarshi ritorika, soliqlarni kamaytirish, «siyosiy tuzumni» tanqid qilish, «yashil byurokratiyaga» qarshi kurashish va milliy suverenitetni mustahkamlashga asoslangan.

Faraj Yevropaning eng mashhur yevroskeptiklaridan biridir. U yillar davomida Yevropa Ittifoqi bilan integratsiyani chuqurlashtirishga qarshi bo‘lib, Bryusselni haddan tashqari byurokratik va nodemokratik tuzilma deb atagan. Xalqaro siyosatda u ko‘pincha global o‘ng populizm to‘lqini bilan bog‘lanadi. Faraj Donald Tramp bilan yaqin aloqada bo‘lib, AQSh prezidentlik kampaniyalarida uni ochiqchasiga qo‘llab-quvvatlagan. Ikkala siyosatchini ham globallashuv, liberal elita va G‘arbning migratsiya siyosatini tanqid qilish birlashtiradi.

Ukraina va Rossiyaga nisbatan Farajning pozitsiyasi ziddiyatli. Rossiyaning keng ko‘lamli bosqinidan so‘ng u Moskvaning tajovuzini qoraladi va Ukraina o‘zini himoya qilish huquqiga ega ekanini aytdi. Shu bilan birga, Faraj NATO tanqidchisi hisoblanadi va Rossiyani Ukrainaga hujum qilishga undaganini da’vo qilgan. Shuningdek, u Ukrainani qo‘llab-quvvatlash tufayli britaniyalik soliq to‘lovchilarga haddan tashqari moliyaviy yuk tushishiga qarshi chiqdi. Biroq, keyinchalik u o‘z pozitsiyasini biroz o‘zgartirdi va hatto Trampni Putinga haddan tashqari yumshoq munosabatda bo‘lgani uchun tanqid qila boshladi.