2020 йил 20 октябр куни «Мамлакатимизда ўзбек тилини янада ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги президент фармони имзоланди. Унда лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосига тўлиқ ўтишни таъминлаш борасида ҳам кўрсатмалар берилган. Хусусан, фармоннинг 2-иловаси 4-бандида «Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини, имло қоидаларини янада такомиллаштириш ва янги ёзувга тўлиқ ўтишни таъминлаш» деган алоҳида банд мавжуд. Айнан шу банд ижросини таъминлаш мақсадида яқинда такомиллаштирилган алифбо лойиҳаси расман эълон қилинди.
Алифбо ислоҳига айнан ҳозир қўл уриш керак. Нега?
Алифбо ўзгарса, биринчи галда дарсликлар ўзгаради. Ҳозир Миллий ўқув дастурини ишлаб чиқиш ҳаракатлари бошланган. Демак, жуда кўп дарслик ва қўлланмалар янгидан тайёрланиши ва чоп этилиши мумкин. Агар алифбо ислоҳи ҳозир ўтказилмаса (қачондир барибир ислоҳ қилинади, менимча), бу кейинчалик китобларни янги алифбода қайта босишга, яъни катта чиқимга сабаб бўлиши мумкин.
Бу йилдан ички паспортлар ўрнига ID-карталар бериш бошланди. Энди яқин хорижга чиқиш учун ҳам хорижга чиқиш биометрик паспорти керак бўлади. Демак, уни олувчилар кўпаяди. Агар алифбога қачондир ўзгартириш киритилса, ҳужжатлардаги маълумотларни ҳам ўзгартириш эҳтиёжи туғилади. Бу яна чиқим ва оворагарчиликка олиб келади.
Қозоқ қўшниларимизнинг тажрибалари ҳам хулоса учун яхши мисол. Улар ҳам дастлаб 2017 йилги вариантда барча ҳарфларни стандарт клавиатура асосида ясаб кўришди. Лекин амалиёт бу катта ўнғайсизлик ва қийинчиликлар туғдиришини кўрсатди, чоғи, 2018 йилги вариантда жуфт ҳарфлар, жумладан, oʼ ва gʼ ҳарфлари битта белгига алмаштирилди. 2019 йилги лойиҳада эса sh ва ch ҳарфлари ўрнига ҳам яхлит белги танланди. 2021 йилги версияда эса алифбо янада ихчамлашди
