Лотин алифбосига ўтиш масаласини ўтган асрнинг бошларида яшаб ижод этган жадидлар кўтариб чиққан эди. Улар миллатнинг миллат сифатида шаклланиши, танилишида маълум қонун-қоидалар асосида тизимлаштирилган, маълум меъёрга келтирилган адабий тил зарурлигини англаб етганлар. Бошқа туркий халқларда бўлаётган лотинлаштириш ҳаракатига жадидлар ҳам қўшилдилар.
1926 йилда Бокуда бўлиб ўтган Биринчи Бутуниттифоқ туркология қурултойида туркий халқларнинг лотин алифбосига ўтишлари ҳақида қарор қабул қилинади. Ўзбекистонда ҳам лотин ёзувига ўтиш, лотин алифбосига асосланган ўзбек алифбосини яратиш бўйича жиддий ҳаракатлар бошланади. Турли анжуманларда, матбуотда мавзу юзасидан қизғин муҳокамалар бошланади.
Ўша пайтда алифбодаги ҳарфларни белгилашда жадидлар иккита гуруҳга бўлинган эдилар. 1-гуруҳ – туркий тилларда мавжуд сингармонизм қонуниятини ўзбек тилида ҳам борлигини эътироф этувчилар. 2-гуруҳ – ўзбек тилида сингармонизм қонунияти бузилган деб эътироф этувчилар.
Биринчи гуруҳ қарашларига кўра, ўзбек тилида ҳам бошқа туркий тиллардаги каби 9 та унли бор (сингармонизм қонуниятига кўра, унлилар қаттиқ-юмшоқ вариантга эга) ва улар алифбода акс этиши керак. Иккинчи гуруҳ эса ўзбек тилида 6 та унли бўлиши керак, деган таклифни илгари суради.
1929 йилда Самарқандда бўлиб ўтган Тил ва имло анжуманида лотин алифбосига ўтиш ҳақида қарор қабул қилинади ва биринчи гуруҳ тавсия қилган алифбо тасдиқланади.
Жадидларнинг асосий хизматларидан бири шу бўлдики, улар миллий алифбога «ng» (ңг) товуши учун алоҳида ҳарф киритдилар. Бу ҳақда ўтган аср бошлари тарихи бўйича тадқиқотлар олиб борган Боймирза Ҳайит шундай ёзган эди:
«Жадидчилар араб ҳарфларини қулай ўргатмоқ ва туркчани тўғри талаффуз эттирмоқ учун араб ҳарфларидаги фатха, касра ва замма ишоратлари ўрнига алоҳида ҳарфларни илова қилгандилар. Улар бу алифбога туркларнинг энг эски «ng» ҳарфини ҳам қўшдилар. Туркистонда алифбо шу тариқа яратилганди».
«ng» товуши туркий тилларнинг энг қадимий товуши экани тилшунослар томонидан эътироф этилган (бу ҳақда қаранг: Ҳ.Неъматов. Ўзбек тилининг тарихий фонетикаси, 1992, 65-б).
Шу билан бирга, 2 хил j (портловчи ва сирғалувчилари учун) ҳарфлари қабул қилинди:
