“Кучли интилиши бўлган аёл учун тадбиркор бўлиш осон” – “Тадбиркор аёл” ассоциацияси раҳбари Гулнора Маҳмудова

Ўзбекистонда хотин-қизлар тадбиркорлигини ривожлантиришда, уларга жамиятда ўз ўрнини топишда ёрдам бераётган ташкилот сифатида тилга олинадиган “Тадбиркор аёл” ассоциацияси аёл тадбиркорлар учун имкониятлар эшиги бўлиб хизмат қилмоқда. Ассоциация раҳбари Гулнора Маҳмудова Kun.uz билан суҳбатда тизимдаги муаммолар ва режалар ҳақида ўртоқлашди.

– “Тадбиркор аёл” Ўзбекистон ишбилармон аёллар ассоциацияси ташкил этилганига 30 йил тўлди. 30 йил ичида ассоциация тадбиркор аёлларга нима бера олди? Қандай ишлар амалга оширилди бу борада?

– “Тадбиркор аёл” ассоциацияси ташкил этилганига 30 йил тўлди. Ўтган давр ичида хотин-қизларнинг ижтимоий нуфузини оширишга қаратилган 100 дан ортиқ лойиҳалар амалга оширилди.

Ассоциация тадбиркор аёлларга аввало билим берди. Тадбиркорликни энди бошлаётган аёлларга ўзини эркин ҳис қиладиган ҳамжамиятни ва ўзига бўлган ишончни берди. Юртимиз истиқболи билан боғлиқ ҳолда аёллар тадбиркорлиги босқичма-босқич ривожланиб бораётганини кўриш мумкин. Тадбиркор аёл бўлишнинг ўзига яраша оғир-енгилликлари ҳақида аёлларимизда етарли даражада тушунча йўқ эди. Ҳар доим ҳам тадбиркор аёлларнинг ижобий имижи яратилмади. Шундай даврларни бошдан кечириш учун аёлларга ёрдам берадиган ташкилотлар йўқ эди. Бизнинг ассоциациямиз эса ана шундай ташкилотга айланди.

Чунки аёлларимиз бирор ишга қўл урганда қаерга мурожаат қилишни билишмайди. Ассоциация шундай вақтда уларга ёрдам бериб, тўғри йўл тутишга имкон яратди.

Аъзоларимиз орасида ўз тадбиркорлигини энг қуйи поғонадан бошлаб бугунги кунда йирик ишбилармонга айланган аёлларимиз жуда кўпчиликни ташкил қилади. Сирдарёлик бир аёл ҳақида айтиб ўтмоқчиман: олий маълумотли, иқтисодий билимларга эга бўлган аёл тақдир тақозоси билан бир неча йил жазони ўташ муассасаларида бўлган. “Аёллар дафтари”даги хотин-қизлар билан олиб бориладиган дастурларимизда ўқиб чиқиб, ўзининг олдинги билимларига таяниб тадбиркорликни бошлаганди. Ҳозирги вақтга келиб шу аёл 100 кишини иш билан таъминлашга эриша олди ва ҳар йили ўтказиладиган “Анор” миллий танловида иштирок этмоқчи.

– Тадбиркор аёллар учун давлат идоралари ва ташкилотлар билан ишлашда қандай муаммолар мавжуд? Умуман олганда ассоциация аёл тадбиркорлар ҳуқуқларини ҳимоя қила оляптими?

– Давлат ташкилотлари билан ишлашда муаммо йўқ десак хато бўлади. Аввало тегишли идораларда жавобгарлик ҳисси йўқлиги, тадбиркорлар олдида тенглик йўқлиги, шартномавий мажбуриятларнинг бажарилмаслиги тадбиркорларга қийинчилик туғдиради. Суд-ижро тизимининг ўз вақтида амалга оширилмаслиги ҳам муаммолардан бири ҳисобланади.

“Тадбиркор аёл” ассоциацияси – жамоат ташкилоти. Шунинг учун ҳам бизда аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ваколатимиз йўқ бўлса-да, жамоа сифатида тавсия бериш, иштирок этиш, ўз назоратимизни ўрнатиш орқали аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қилишга ҳаракат қиляпмиз.

– Қишлоқ хўжалиги билан боғлиқ фаолият олиб борадиган қанча тадбиркор аёллар бор ҳозир республикада? Улар учун қандай имкониятлар яратилган?

– Қишлоқ хўжалигида аёлларнинг ўрни катта. Уларга жуда кўп имтиёзлар берилган: кам фоизли кредит олишда, ер ва мулк солиқларидан озод этилиши, маҳсулотларини экспорт қилишда енгилликлар яратилиши шулар жумласидан. Бундан ташқари, тухум, гўшт, гуруч ишлаб чиқаришда давлат субсидияларидан фойдаланишлари мумкин.

Лекин шундай имкониятларга қарамай республикада қишлоқ хўжалиги соҳасида фаолият юритаётган тадбиркор аёллар салмоғи жуда кам. Республикамизда 84787 та фермер бўлса, шундан 6 фоизи, яъни 5527 тасини аёллар ташкил этади. Бу жудаям кичкина улуш, кўпайтиришга ҳаракат қиляпмиз. Фермер аёлларга ёрдам беришни истаган ташкилотлар турли дастурларни амалга оширяпти. Бизнинг ассоциацияда ҳам бу йўналишда алоҳида дастурлар бор. Ҳар йили фермер аёллар форумини ўтказамиз ва уларга янги замонавий технологиялар билан танишишга имкон берувчи платформани яратамиз.

Жаҳон банки билан ҳамкорликда интенсив боғларни яратиш бўйича 2 йиллик курслар ташкил қилиниб, тадбиркор аёлларимизга билим берилди. Бутун республикада 32 та маҳаллий тренерларимиз фаолиятини йўлга қўйдик. Фермер аёлларни шундай йўллар билан қўллаб-қувватлашга ҳаракат қиляпмиз.

– Бевосита тадбиркор аёллар билан ишлайсиз. Бугун Ўзбекистонда тадбиркор аёл бўлиш осонми ёки акси?

– Ўзим ҳам тадбиркорликдан узоқда эмасман. Жуда кучли интилиши бўлган аёл учун тадбиркор бўлиш осон. Лекин тадбиркорликни бошлагандан кейин ҳақиқий ишбилармон аёл бўлиб қолиш қийин. Фаолият бошлагандан кейин жуда кўп тўсиқлар бўлиши мумкин. Катта энергия, куч талаб қилади. Буларнинг барига бардош беролмаган тадбиркор ўз бизнесини ривожлантира олмайди.

Ундан мунтазам равишда ўз устида ишлаш талаб қилинади. Доимий тарзда янги, ноу-хау технологияларни ўзлаштирмаса, глобаллашув масштабига кира олмаса бизнесни ривожлантиришга имкон яратилмайди. Мана шу босқичларни босиб ўтиш осон бўлмайди.

Ҳаммаси маблағга боғлиқ эмас, маблағи бўлган тақдирда ҳам ўз-ўзидан тадбиркор бўлиб қолмайди. Унда мотивация, кучли хоҳиш, интилиш ва албатта билим бўлиши керак.

Бизнинг аёлларимиз жудаям иродали. Улар ҳаётда қанчалик қийинчилик кўришса, меҳнатдаги машаққатларини ҳам иккиланмасдан босиб ўтишга тайёр бўлишади. Бизнесда муваффақиятга эришган аёлларнинг кўпчилигини ёлғиз аёллар ташкил килади. Кўпчилиги ҳаётда қийналган, машаққатларни енгиш мақсадида тадбиркорликни йўлга қўйган аёллардир. Чунки тадбиркорликни йўлга қўйишнинг ҳам турлича сабаблари бор. Кимлардир ўзини намоён қилиш учун тадбиркор бўлса, кимлардир эҳтиёж туфайли тадбиркорликни бошлайди. Лекин ассоциация эшиги ҳамма учун баробар очиқ. Шунинг учун ҳам ассоциация 30 йил ичида жуда катта тизимга, минглаб аёлларни бирлаштирувчи ташкилотга айланди. Чунки бизга аъзо бўлиш осон ва қулай. Ассоциацияга аъзо бўлган аёл тажрибаси ёки маблағига қараб ажратилмайди, барчага бирдай қаралади. Тажрибаси йўқ, аммо тадбиркорликни йўлга қўймоқчи бўлган хотин-қизларимизни ўзимиз ўқитамиз.

Таъкидлаш керакки, илгари ассоциацияга фақатгина муҳтож бўлган аёллар келарди. Ҳозир эса бизнесда ўз йўлини топган, муваффақиятга эришган аёллар ҳам аъзо бўлишади. Ана шу икки тоифадаги аёлларнинг ўзаро тандемини яратишга муваффақ бўлдик.

“Тадбиркор аёл” ассоциацияси атиги 4 жамоатчи аёлнинг ҳаракати билан бошланган. Бугунги кунда эса республиканинг 69 та туманида бўлимларимиз мавжуд. Мамлакатимиз бўйлаб бизнес тренерларнинг катта базасини яратишга муваффақ бўлдик: 200 дан ортиқ бизнес тренерларимиз аёлларга тадбиркорлик сирларини ўргатишяпти. Ўзбекистонда 5-маротаба “Тадбиркор аёллар ҳафталиги” ўтказиляпти. Бу йилги ҳафталик ўзгача санада, яъни ассоциация ташкил этилганлигининг 30 йиллиги ва 19 ноябрь Халқаро аёллар тадбиркорлиги куни арафасида ташкил этилди. Ҳафталик давомида кўплаб тадбирларимиз бўлиб ўтади. Тадбирларда дунё ва Ўзбекистон тажрибаси, миллий иқтисодиётимизда тадбиркор аёлларнинг ўрни эътироф этилади ва таҳлил қилинади. Швейцария, Австрия, Туркия, Ҳиндистон, Корея давлатларидан тадбиркорлар иштирок этишади.

“Тадбиркор аёл” ассоциациясини 30 йилдан кейин нафақат Марказий Осиё, балки Осиё минтақасида нуфузли ташкилот сифатида кўраман.

Гулмира Тошниёзова суҳбатлашди.