Жаҳонда бундай мудофаа иншоотларининг муқобили кам учрайди. Туннелларнинг муҳим қисмлари ҳимоя чораси сифатида миналанган. Уларни сувга тўлдиришнинг самараси ҳақида аниқ гап айтиш қийин, айни пайтда, Исроил сув тўлдирилаётган туннелларда асирлар йўқлигига кафолат беролмайди, дейди эксперт Шавкат Икромов.
Ғазо бўлгасидаги ҲАМАС ҳаракатини яксон қилишга уринаётган Исроил кучлари ҳаракатнинг асосий мудофаа иншоотларидан бўлмиш ерости туннелларини сув билан тўлдиришни бошлади. Kun.uz бу борадаги саволларга Яқин Шарқ масалалари бўйича эксперт Шавкат Икромовдан жавоб олди.
— Туннеллар тизими қандай яратилган?
— Бу туннеллар тизими мураккаб мудофаа иншооти ҳисобланади. Бутун дунёда ҳам алтернативи кам учрайди. Бу туннеллар ўтган асрнинг 80-йилларидан бошлаб, Ғазо ва Миср чегарасида, Рафаҳ чегара ўтиш йўлаги яқинида ташкил қилинган. Дастлаб бу туннеллар Мисрдан ҳаёт учун зарур маҳсулотлар ташиб келувчи контрабанда йўлаги сифатида маълум эди. 2007 йилдан бошлаб ҲАМАС маъмурияти бу туннеллар тизимини бутун сектор бўйлаб кенгайтирди.
Ғазодан Исроил ҳудудига ўтадиган юзлаб яширин туннеллар қазилди. Уларнинг кириш йўлаклари одатда аҳоли инфратузилмасига жуда яқин жойда, кўп ҳолларда мактаблар, масжидлар, касалхоналар ва уйларнинг тагида жойлаштирилган. Улар ер юзасидан тахминан 5 метрдан 25 метргача чуқурликдан ўтказилган. Туннеллар қурилишида ҲАМАС муҳандислари билан бирга, эронлик мутахассислар ҳам иштирок этгани ҳақида маълумотлар бор.
— Исроил ҳозиргача Ғазонинг эгалланган қисмларида туннел тизимларини ҳам эгаллаганми?
— Исроил эгалланган ерлардаги туннел иншоотларини ҳам қўлга киритиб, йўқ қилиняпти, деган баёнотларни берган. Лекин ҲАМАС томони бу маълумотларни тасдиқламаган. Исроилликлар бизга маълум бўлган 800 та туннелдан 500 тасини бомбаладик деяпти. Лекин мутахассислар айтишича, бу туннеллар тизимини бомбалаш орқали йўқ қилиб бўлмайди, чунки бу туннелларда бомбаларга қарши мудофаа чоралари кўрилган.
— Ерости лойиҳасининг барпо этилишида унинг сувга тўлдирилиши эҳтимолига ҳам тайёргарлик кўрилганми?
— Сув билан тўлдириш биринчи марта бўлаётган иш эмас. 2015 йилда Миср томонидан Рафаҳ тарафдаги туннеллар сув билан тўлдирилган эди. Катта авария ҳолати юзага келган эди ўшанда. Исроил ҳам туннелларни сувга тўлдириш борасида тажрибага эга. Исроилга ўтувчи туннеллар орқали ҳужум бўлганда бу туннеллар бир неча маротаба сув билан тўлдирилган.
