Ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкаларига бўлган ҳуқуқлар эътироф этилиши мумкин — Кадастр агентлиги

Кадастр агентлиги ахборот хизмати раҳбари Неъмат Атамуратов брифингда соҳага оид баъзи саволларга жавоб берди. Жумладан, у ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкалари ҳамда уларда қурилган бино ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида қонун тайёрланаётганини маълум қилди. 

Атамуратов сўзларига кўра, қабул қилиниши кутилаётган қонунда жойни ноқонуний эгаллаб олиб, у ерда қурилиш қилаётганларнинг ишини оқлаш, эътироф этиш назарда тутилмаган. 

«Ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкалари ҳамда уларда қурилган бино ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тўғрисида қонун назарда тутиляпти. Эътиборли бўлинг, қабул қилиниши кутилаётган қонунда жойни ноқонуний эгаллаб олиб, у ерда ҳозир қурилиш қилаётганларнинг бу ишини оқлаш, эътироф этиш назарда тутилмаган. Аксинча ҳозир ерларни ўзбошимчалик билан эгаллаб, ноқонуний қурилиш қилаётганлар қонунбузарлик турига кўра, маъмурий ёки жиноий жавобгарликка тортилади. Қонунда ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкалари ҳамда уларда қурилган бино ва иншоотларга бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш бўйича маълум даврлар белгиланган бўлиб, ушбу даврлар космик суратлар ёрдамида аниқланади», деди Атамуратов, қонун қачон қабул қилиниши ва даврлар қандай бўлишига аниқлик киритмасдан. 

Атамуратов сўзларига кўра, уй-жойни кадастр рўйхатидан ўтказишни кечиктирган фуқаролар жаримага тортилади. 

«Кўчмас мулкка, бино ва иншоотга бўлган ҳуқуқлар вужудга келганидан кейин бир ой ичида давлат рўйхатидан ўтказиш учун мурожаат қилиниши лозим. Ўз вақтида мурожаат этмаслик фуқароларга базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 баравари, мансабдор шахсларга эса 15 баравари миқдорида маъмурий жаримага сабаб бўлади. Ушбу жарималарни қўллаш бўйича Кадастр агентлиги ваколатли орган ҳисобланади», деди у.

Атамуратовнинг таъкидлашича, кадастр идораларида мақсадсиз фойдаланилган ерларни олиб қўйиш бўйича судга мурожаат қилиш ваколати бор. 

«Ердан мақсадли фойдаланилиши устидан давлат назорати Кадастр агентлиги томонидан амалга оширилади. Бунда ер участкаларидан мақсадсиз фойдаланиш ҳолатлари аниқланганда, Ер кодексининг 36-моддасига мувофиқ, ушбу ер участкаларига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш бўйича Кадастр агентлиги органлари томонидан судга мурожаат қилинади. Мақсадсиз фойдаланилаётган ерларни олиб қўйиш фақатгина суд тартибида ҳал этилади», деди у. 

Атамуратовнинг маълумот беришича, Жиноят кодексининг 229-1-моддасига кўра, суғориладиган ер участкаларини, уларда қурилиш ишларини амалга оширган ҳолда ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш — базавий ҳисоблаш миқдорининг 400 бараваридан 600 бараваригача миқдорда жарима ёки 2 йилдан 3 йилгача озодликни чеклаш ёхуд 2 йилдан 3 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланиши белгиланган. 

Қайд қилинишича, қурилиши тўлиқ якунланмаган уйга кадастр ҳужжатларини расмийлаштириш мумкин эмас. Бинолар ва иншоотлар давлат кадастрига маълумотлар белгиланган тартибда ажратилган ер участкасида уларнинг қурилиши тугаллангандан кейин ёхуд қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тартиб ва шартларда улар бўйича битимлар тузилгандан кейин ҳисобга киритилади. 

Ер участкаларини ўзбошимчалик билан эгаллаш билан боғлиқ ҳуқуқбузарликни биринчи марта содир этган шахс, агар у ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкасининг қайтарилишини таъминласа ва ўзбошимчалик билан эгаллаб олишнинг оқибатларини бартараф этса, жавобгарликдан озод этилади. Аммо ер участкасини ўзбошимча эгаллаб, унда қурилиш қилиш билан боғлиқ ҳолат бундан мустасно.