Qashqadaryoda islohotlar jadal sur'atlarda olib borilmoqda

Joriy yil — Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yilida odamlarni rozi qilish, inson huquq va manfaatlarini ta'minlashning zamon talablariga javob beradigan mexanizmini yaratishga qaratilgan islohotlar aholining davlat va jamiyatga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashga xizmat qilishi barobarida, barcha jabhada tashabbuskorlikka undamoqda.

Birgina Qashqadaryo viloyatida ijtimoiy-iqtisodiy sohada amalga oshirilayotgan ulkan yaratuvchanlik va bunyodkorlik ishlari natijasida 2016 yilda yalpi hududiy mahsulot hajmi 14 trln. 897 mlrd. so‘mni tashkil etib, 105,9 foiz o‘sishga erishildi. Bunda kichik biznesning ulushi 51,7 foizga, sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 104,2, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish 106,5 foizga yetdi.  

Ma'lumki, Qashqadaryo viloyati eksport salohiyati yuqoriligi jihatidan mamlakatimizning yetakchi hududlaridan hisoblanadi. Bu yerda eng ilg‘or texnologiyalar bilan jihozlangan ko‘plab sanoat korxonalarida mahalliy xom ashyo va resurslar negizida import o‘rnini bosuvchi, yuqori qo‘shilgan qiymatga ega, eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarilmoqda. 

Prezidentimizning 2016 yil 23 dekabrdagi qaroriga asosan esa, 2017 yilda Qashqadaryo viloyati va tumanlarining eksport salohiyatini yuksaltirish maqsadida hududiy korxonalarda 15 ta loyihani amalga oshirish bo‘yicha Investitsiya dasturi ishlab chiqilgan. Unga ko‘ra, yil oxirigacha 13,1 mln. AQSh dollarilik investitsiyalar, shu jumladan, 9,8 mln. dollarlik to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar jalb qilinadi. Pirovardida 140 ta ish o‘rni ochiladi.

Eksport tarkibida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ulushi ortib borayotgani, ayniqsa, e'tiborga molik. Misol uchun, 2016 yilda hududda 1 million 348 ming tonnadan ziyod sabzavot, kartoshka va poliz mahsulotlari, meva hamda uzum yetishtirilgan bo‘lsa, shundan 672 ming dollarlik qismi eksportga yo‘naltirildi. Joriy yilda esa ushbu ko‘rsatkichni yanada yuksaltirish bo‘yicha bir qator loyihalar amalga oshirilmoqda.

— Hozirgacha mavjud savdo shartnomalarida ko‘zda tutilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining asosiy qismini xorijliklarga yetkazib berdik, — deydi Shahrisabz tumanidagi “Shahrisabz meva-sabzavot” agrofirmasi rahbari  Saidjon Shokirov.

— Endilikda Rossiyaga yong‘oq, Afg‘oniston, Pokiston va Hindistonga mosh yuborayapmiz. Bundan tashqari, korxonamizda pishiqchilik mavsumida terib olingan katta miqdordagi olma va olxo‘rini tabiiy usulda quritish yo‘lga qo‘yilgan. Ushbu mahsulotlarga talabgorlar ko‘p. Shu bois kelgusida Xitoydan meva quritish va plastmassa quti ishlab chiqarish liniyasini keltirish, sovitish kamerasini o‘rnatishni mo‘ljallab turibmiz. 

Viloyatda, shuningdek, chorvachilik tarmog‘ini yanada rivojlantirishga qaratilgan ko‘plab istiqbolli loyihalar ro‘yobga chiqarilmoqda. Xususan, aholini go‘sht va sut mahsulotlari bilan ta'minlash uchun mingdan ortiq fermer xo‘jaliklari qoramolchilik, echkichilik, qo‘ychilik, yilqichilikka ixtisoslashtirilgan bo‘lib, ularda ishlab chiqarishga zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, naslchilikni sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish borasida keng ko‘lamli ishlar olib borilayapti.

— Biz nasldor qoramollarni ko‘paytirish, sut va go‘shtni qayta ishlash bilan birga, — deydi o‘uzor tumanidagi “Jamila Jasmina” fermer xo‘jaligi rahbari Zubayda Jo‘rayeva, — parrandachilik, asalarichilik va baliqchilik bilan  ham shug‘ullanamiz. Ayni paytda jamoamiz ahli 20 bosh qoramol, 200 boshdan ziyod qo‘y-echkini parvarishlayapti, ming dona tovuqdan esa kuniga 800 tagacha tuxum olayapti. Mazkur tarmoqlar davlat darajasida qo‘llab-quvvatlanayotgani bizni yanada samarali ishlashga undamoqda. 

Viloyatda qoramolchilik yo‘nalishidagi 10 ta fermer xo‘jaligi naslchilikka ixtisoslashtirilgan. Ular uchun Avstriya, Ukraina, Estoniyadan 547 bosh qoramol hamda Rossiyadan 502 bosh echki keltirilgan. Barchasi sut sog‘ish, ozuqa o‘rish va yig‘ish uskunalari hamda texnikalar bilan ta'minlangan.  

Bugungi kunda esa Koson tumanida 2 ming bosh, Qarshi, Shahrisabz, Kasbi, Muborak tumanlarining har birida kamida 1000 boshga mo‘ljallangan zamonaviy chorva kompleksini barpo etish bo‘yicha tarmoq jadvallari ishlab chiqilmoqda. 2018 yilning birinchi choragida to‘liq ishga tushirilishi rejalashtirilayotgan mazkur komplekslar uchun qoramollar chetdan keltirilayapti.

— Qashqadaryoliklar kurka boqish va parhez parranda go‘shti yetishtirish borasida katta tajribaga ega, — deydi Qamashi tumani hokimining birinchi o‘rinbosari O‘ktam Pardayev. — Shuni hisobga olib, qolaversa, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning viloyatimizga tashrifi chog‘ida ushbu masala bo‘yicha bergan tavsiyalari asosida kurkachilikni rivojlantirish maqsadida “Maroqand parranda” MChJ qoshida “AZZA parranda” MChJ tashkil etildi. Tuman hokimining qaroriga muvofiq, zamonaviy kurkachilik kompleksining bino hamda inshootlarini barpo etish, ozuqa yetishtirish, kurka boqish uchun jami 335,04 gektar yer ajratildi. 

Shu bilan birga, hududimizda quyonchilikni sanoat usulida rivojlantirish loyihasi ham amalga oshirilmoqda. “Mikrokreditbank”, “O‘zbekinvest” eksport-import milliy sug‘urta kompaniyasi, Qashqadaryo viloyati hokimligi bilan birgalikda ro‘yobga chiqarilayotgan yangi loyiha uchun “Qamashi momiq quyonlari” agrofirmasiga quyonxona qurish hamda ozuqa yetishtirish uchun 131 gektar yer berildi. 

Viloyatda 2017 yilda aholi bandligini ta'minlash dasturiga binoan, 1051 gektar tomorqa maydonida 107050 ta issiqxona tashkil etish va ularda bir million 90 ming tup limon ko‘chatini parvarishlash ishlari izchil davom ettirilayotgani ham diqqatga sazovor. 

— Davlatimiz rahbari ta'kidlaganidek, har bir xonadonning o‘z tomorqasi bo‘lishi kerak, — deydi Sovuqbuloq qishlog‘ilik Gulbahor Boynazarova. — Chunki tomorqa — xonadonni farovon qiladigan, gullatib-yashnatadigan xazina. Shundan kelib chiqib, tomorqamizdagi issiqxonada 60 tup limon ko‘chatini o‘stirayapmiz. 

— 62 yoshdaman, — deydi Kasbi tumanidagi Mo‘g‘lon qishlog‘ida yashovchi To‘ra opa Xudoyberdiyeva. — 3 yil muqaddam toshloq yerni o‘zlashtirib, issiqxona tashkil etgandik, undagi 100 tup limon hosilga kirdi. Bu yil esa bog‘ yaratishga qaror qilib, 50 tup xurmo, 40 tup bodom, 100 tup olcha va olxo‘ri, 50 tup anor va tok, 100 tup tut daraxti ko‘chatlarini ekdik. Bunda bank krediti qo‘l keldi. 

Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 4 martdagi “Dehqon xo‘jaliklari va aholining tomorqa yerlaridan samarali foydalanish, suvga chidamli, eksportbop daraxt plantatsiyalarini rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori asosida esa, Kasbi, Shahrisabz, G‘uzor, Koson, Qamashi va Yakkabog‘ tumanlarida 2017 — 2019 yillarda aholi xonadonlarida  2 mln. 289 ming tup limon, 1 mln. 144 ming tup chilonjiyda, 1 mln. 144 ming tup grek yong‘og‘i ko‘chatlarini ekish ishlari olib borilmoqda. 

O‘z navbatida, viloyatning tog‘ va tog‘oldi, lalmi yerlari hamda adirliklarda 3360 gektar maydonga 524,2 ming tup yong‘oq va barcha tumanda 600 gektar yerda 156 ming tup chilonjiyda ko‘chatlarini o‘tqazish hamda 2-3 gektarlik dehqon xo‘jaliklari plantatsiyalarini tashkil etish ko‘zda tutilmoqda. 

Xabaringiz bor, Prezidentimiz rahbarligida shu yil 11 aprel kuni bo‘lib o‘tgan kengaytirilgan videoselektor yig‘ilishida Qash¬qadaryo viloyatida mahalliy aholini hududda yetishtirilgan meva bilan ta'minlash darajasi 71 foizni tashkil etayotgani hech kimni qanoatlantirmasligi tanqid qilindi. Shundan kelib chiqib, Qashqadaryoda mevali bog‘larni ko‘paytirish bilan birga, ularda yetishtirilayotgan mahsulotlarni qayta ishlash bo‘yicha ham bir qator loyihalar hayotga tatbiq etilmoqda. Chunonchi, Yakkabog‘ tumanida qiymati 5,8 mlrd. so‘mlik bo‘lgan, 4 ming tonna uzumni birlamchi qayta ishlash korxonasi, Shahrisabzda sig‘imi 5350 tonnalik sovitadigan va muzlatadigan omborxona, 1000 tonna meva-savzavotni quritish, 2000 tonna mosh, loviya, no‘xat, yeryon¬g‘oqni saralash liniyasini qurish hamda brokerlik idorasi, logistika bo‘limi va eksport maktabini tashkil etish choralari ko‘rilmoqda.

Umuman, ijtimoiy-iqtisodiy sohada olib borilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyati va ijrosi zamirida xalq manfaati hamda farovonligi ustuvor ekanligi amaliy ishlarda yaqqol namoyon bo‘lmoqda.

Ahad MUHAMMADIYeV,