O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Pekinga uyushtirgan davlat tashrifi natijasi ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlikni sezilarli kuchaytirish bo‘ldi. Shu bilan birga, respublika ikki tomonlama munosabatlarda yechimini kutayotgan muammolar mavjudligiga qaramay, Xitoyning «Ipak yo‘li» loyihasiga faolroq qo‘shila boshladi. Tarix fanlari nomzodi, ekspert Aleksandr Shustov shu haqda fikr yuritadi.
Pekin-2017
11-15 may kunlari O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev XXR raisi Si Jinping taklifiga binoan davlat tashrifi bilan Pekinda bo‘ldi. Mirziyoyev tashrif doirasida Xitoyning «Bir makon, bir yo‘l» tashabbusi bilan tashkil etilgan Xalqaro forumning savdo-iqtisodiy muhokamalarida ishtirok etdi. Sh. Mirziyoyev, shuningdek, XXR raisi Si Jinping, Davlat kengashi bosh vaziri Li Ketsyan, Xalq vakillari Umumxitoy majlisi doimiy qo‘mitasi raisi Chjan Detszyan va boshqa rahbarlar bilan muzokaralar o‘tkazdi.
Aprel oyi oxirlarida O‘zbekiston Tashqi ishlar vaziri birinchi o‘rinbosari Javlon Vahobov mazkur tashrif natijasida ikki davlat o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlikni yangi bosqichga chiqarish rejalashtirilayotganini bildirgan edi.
Savdo va investitsiyalar
Toshkent va Pekinni ham ikki tomonlama munosabatlarda birinchi galda iqtisodiyot va savdo qiziqtiradi. Xavfsizlik masalalari, Afg‘onistondagi davomli beqarorlik tufayli qanchalik muhim bo‘lmasin, ushbu davlatlar o‘rtasidagi aloqalarda ikkinchi darajali hisoblanadi, chunki bu borada Markaziy Osiyoda Rossiya jiddiy siyosat yuritadi.
Iqtisodiyot borasida Xitoy Rossiyani sezilarli ortda qoldirgan holda O‘zbekistonning asosiy hamkori bo‘lib ulgurgan. Raqamlarga murojaat qilinganda buni yaqqol ko‘rish mumkin. 2016 yilda O‘zbekistonning RF bilan mahsulot ayirboshlash hajmi 2,7 mlrd dollarni tashkil etgan bo‘lsa, Xitoy bilan bu raqam 4,2 mlrd dollardan iborat bo‘ldi. Shu yilning mart oyida bo‘lib o‘tgan o‘zbek-xitoy hukumatlararo qo‘mitasi yig‘ilishida o‘zaro savdo hajmini 2020 yilga borib 10 mlrd dollarga yetkazish haqida so‘z borgan edi.
Shu o‘rinda, ta'kidlash joizki, O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi munosabatlar birmuncha muvozanatlidir. Bu esa sobiq SSSRning xom ashyo eksportiga ixtisoslashgan respublikalari uchun noyob hodisadir. O‘zbekiston Davlat statistika qo‘mitasiga ko‘ra, o‘tgan yili XXRga eksport 2 mlrd dollarni, bu davlatdan import 2,25 mlrd dollarni tashkil etgan.
Respublikada XXR ishtirokida 700dan ortiq korxona faoliyat yuritsa, shundan 88tasi 100 foiz Xitoy sarmoyasi asosida barpo etilgan. Bundan tashqari, O‘zbekistonda 73ta Xitoy kompaniyalarining vakolatxonalari mavjud.
