«Ekstremizmga qarşi kuraşiş töğrisida»gi qonun imzolandi
|16:32 / 31.07.201820 70816 min
Illyustrativ fotoIllyustrativ foto
«Ekstremizmga qarşi kuraşiş töğrisida»gi qonun imzolandi. Qonun Qonunçilik palatasi tomonidan 2018 yil 12 iyunda qabul qilingan, Senat tomonidan 2018 yil 28 iyunda ma'qullangan.
Uşbu Qonunning maqsadi ekstremizmga qarşi kuraşiş sohasidagi munosabatlarni tartibga solişdan iborat.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş töğrisidagi qonun hujjatlari uşbu Qonun va boşqa qonun hujjatlaridan iboratdir.
Agar Özbekiston Respublikasining xalqaro şartnomasida Özbekiston Respublikasining ekstremizmga qarşi kuraşiş töğrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boşqaça qoidalar belgilangan bölsa, xalqaro şartnoma qoidalari qöllaniladi.
Uşbu Qonunda quyidagi asosiy tuşunçalar qöllaniladi:
ekstremizm – ijtimoiy-siyosiy vaziyatni beqarorlaştirişga, Özbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini zörlik bilan özgartirişga, hokimiyatni zörlik işlatib egallaşga va uning vakolatlarini özlaştirib olişga, milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qözğatişga qaratilgan harakatlarning aşaddiy şakllari ifodaci;
ekstremistik faoliyat – quyidagilarga:
Özbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumi asoslarini zörlik bilan özgartirişga, hududiy yaxlitligi va suverenitetini buzişga;
hokimiyat vakolatlarini egallaşga yoki özlaştirişga;
qonunga xilof qurolli tuzilmalar tuzişga yoki ularda iştirok etişga;
terrorçilik faoliyatini amalga oşirişga;
zörlik yoki zörlik işlatişga oşkora da'vat qiliş bilan boğliq holda milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qözğatişga;
jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga tahdid soluvçi materiallarni tayyorlaş, saqlaş, tarqatiş yoki namoyiş etişga, şuningdek ekstremistik taşkilotlarning atributlarini yoki ramziy belgilarini tayyorlaş, saqlaş, tarqatiş yoki namoyiş etişga;
biror-bir ijtimoiy guruhga nisbatan siyosiy, mafkuraviy, irqiy, milliy, etnik yoki diniy adovat yoxud duşmanlik sababli ommaviy tartibsizliklarni amalga oşirişga;
uşbu moddaning törtinçi – öninçi xatboşilarida körsatib ötilgan harakatlarni amalga oşiriş uçun oşkora da'vat qilişga qaratilgan harakatlarni rejalaştirişga, taşkil etişga, tayyorlaşga yoki sodir etişga doir faoliyat;
Mavzuga oid
ekstremizmni moliyalaştiriş – ekstremistik faoliyatning mavjud bölişini va faoliyat körsatişini, şaxslarning ekstremistik faoliyatda iştirok etiş uçun xorijga çiqib ketişini yoki Özbekiston Respublikasi hududi orqali harakatlanişini ta'minlaşga, ekstremistik taşkilotlarga yoxud ekstremistik faoliyatga kömaklaşayotgan yoki bunday faoliyatda iştirok etayotgan şaxslarga bevosita yoki bilvosita har qanday mablağlarni, resurslarni berişga yoxud yiğişga, boşqa xizmatlar körsatişga qaratilgan faoliyat;
ekstremist – ekstremistik faoliyatni amalga oşirişda iştirok etayotgan, şuningdek ekstremistik faoliyatda iştirok etiş uçun xorijga çiqib ketişni yoxud Özbekiston Respublikasi hududi orqali harakatlanişni amalga oşirgan şaxs;
ekstremistik guruh – oldindan til biriktirib ekstremistik faoliyatni amalga oşirayotgan yoki uni sodir etişga suiqasd qilayotgan ikki yoki undan ortiq şaxs;
ekstremistik material – ekstremistik faoliyatni amalga oşirişga oşkora da'vat qiladigan yoxud şunday faoliyatni amalga oşiriş zarurligini asoslab beradigan yoki oşkora oqlaydigan, tarqatiş uçun möljallangan hujjat yoki har qanday vositadagi boşqa axborot;
ekstremistik taşkilot – ekstremistik faoliyatni amalga oşirganligi tufayli öziga nisbatan faoliyatini tugatiş yoki taqiqlaş töğrisida sudning qonunda nazarda tutilgan asoslar böyiça qonuniy kuçga kirgan qarori qabul qilingan taşkilot.
Ekstremizmga qarşi kuraşişning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
oşkoralik;
javobgarlikning muqarrarligi.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş sohasidagi davlat siyosatining asosiy yönalişlari quyidagilardan iborat:
ekstremizmning oldini olişga doir çora-tadbirlarni amalga oşiriş, şu jumladan aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltiriş, jamiyatda ekstremizmga nisbatan murosasizlik munosabatini şakllantiriş, şuningdek uning yuzaga kelişiga imkon beruvçi sabablar va şart-şaroitlarni bartaraf etiş;
ekstremizm sohasidagi huquqbuzarliklarni öz vaqtida aniqlaş va ularga çek qöyiş, ularning oqibatlarini bartaraf etiş, şuningdek javobgarlikning muqarrarligi prinsipini ta'minlaş;
ekstremizmga qarşi kuraşiş sohasidagi xalqaro hamkorlik.
Özbekiston Respublikasi hududida quyidagilar taqiqlanadi:
ekstremistik faoliyatning har qanday körinişlari;
yuridik şaxslar taşkil etilganda ularni ekstremistik taşkilotlarning nomi bilan adaştirib yuboriş darajasida bir xil yoki öxşaş bölgan belgilarni öz içiga olgan nomlardan foydalaniş.
Ekstremizmning oldini olişga doir çora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltiriş, jamiyatda ekstremizmga nisbatan murosasizlik munosabatini şakllantiriş;
ekstremistik faoliyatni amalga oşirişga yöl qöymaslik töğrisida rasmiy ogohlantiriş çiqariş;
yuridik şaxs tomonidan ekstremistik faoliyat amalga oşirilişiga yöl qöymaslik töğrisida taqdimnoma kiritiş;
ekstremistik materiallarni olib kiriş, tayyorlaş, saqlaş, tarqatiş va namoyiş etişni taqiqlaş;
ekstremizmni moliyalaştirişni taqiqlaş;
yuridik şaxsning faoliyatini töxtatib turiş;
taşkilotni ekstremistik taşkilot deb topiş.
Ekstremizmning oldini olişga doir çora-tadbirlar qonun hujjatlariga muvofiq boşqa çora-tadbirlarni ham öz içiga olişi mumkin.
Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltiriş, jamiyatda ekstremizmga nisbatan murosasizlik munosabatini şakllantiriş quyidagi yöllar bilan amalga oşiriladi:
tuşuntiriş işlarini olib boriş;
huquqiy tarbiya va ta'limni taşkil etiş;
ekstremizmga qarşi kuraşiş masalalari böyiça öquv-uslubiy
va ilmiy adabiyotlarni işlab çiqiş;
madaniy an'analarni, ma'naviy, axloqiy va vatanparvarlik ruhidagi tarbiyani mustahkamlaş;
ilmiy-amaliy tadbirlarni taşkil etiş va ötkaziş;
ekstremizmga qarşi kuraşiş sohasidagi davlat siyosatining asosiy yönalişlarini hisobga olgan holda ta'lim dasturlarini takomillaştiriş.
Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltiriş, jamiyatda ekstremizmga nisbatan murosasizlik munosabatini şakllantiriş qonun hujjatlariga muvofiq boşqa yöllar bilan ham amalga oşirilişi mumkin.
Ekstremistik faoliyat belgilarini öz içiga olgan, tayyorlanayotgan ğayriqonuniy harakatlar töğrisida yetarliça va avvaldan tasdiqlangan ma'lumotlar mavjud bölgan hamda javobgarlikka tortiş uçun asoslar mavjud bölmagan taqdirda, ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organining mansabdor şaxsi ekstremizmning yuzaga kelişiga yöl qöyayotgan mansabdor şaxslarga va jismoniy şaxslarga bunday faoliyatga yöl qöymaslik töğrisida yozma şaklda rasmiy ogohlantiriş çiqaradi, ogohlantirişda uni çiqarişning aniq asoslari körsatiladi.
Rasmiy ogohlantiriş e'lon qilingan şaxs undan norozi bölgan taqdirda, ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi tegişli davlat organining yuqori turuvçi mansabdor şaxsiga yoki sudga uşbu ogohlantiriş ustidan şikoyat qilişga haqli.
Yuridik şaxs tomonidan uning faoliyatida ekstremizm belgilari mavjudligi töğrisida dalolat beruvçi qonun buzilişi sodir etilgan taqdirda, prokuror yoki ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organining boşqa mansabdor şaxsi mazkur yuridik şaxsning mansabdor şaxsiga körsatib ötilgan qonunbuzarliklarga yöl qöymaslik töğrisida taqdimnoma kiritadi va ularni bartaraf etiş uçun muddat belgilaydi. Agar uşbu qonunbuzarliklar belgilangan muddatda bartaraf etilmasa, şuningdek taqdimnoma kiritilgan kundan e'tiboran bir yil içida ekstremizm belgilari mavjudligi haqida dalolat beruvçi yangi faktlar aniqlansa, prokurorning yoki ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organi boşqa mansabdor şaxsining taqdimnomasiga asosan yuridik şaxsning faoliyati olti oygaça bölgan muddatga töxtatib turiladi yoki Özbekiston Respublikasi Oliy sudining qarori bilan taqiqlanadi.
Ekstremistik faoliyat amalga oşirilişiga yöl qöymaslik töğrisida öziga taqdimnoma kiritilgan şaxs undan norozi bölgan taqdirda, ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi yuqori turuvçi davlat organiga, uning mansabdor şaxsiga yoki sudga uşbu taqdimnoma ustidan şikoyat qilişga haqli.
Özbekiston Respublikasining hududiga ekstremistik materiallarni, ekstremistik taşkilotlarning atributlari va ramziy belgilarini olib kiriş, tayyorlaş, saqlaş, tarqatiş va namoyiş etiş, şuningdek ularni ommaviy axborot vositalarida yoxud telekommunikatsiya tarmoqlarida, şu jumladan Internet jahon axborot tarmoğida tarqatiş va namoyiş etiş taqiqlanadi.
Özbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotgan, tayyorlanayotgan, saqlanayotgan, tarqatilayotgan va namoyiş etilayotgan, şuningdek ommaviy axborot vositalarida yoki telekommunikatsiya tarmoqlarida, şu jumladan Internet jahon axborot tarmoğida tarqatilayotgan va namoyiş etilayotgan materiallar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ekstremistik materiallar deb topiladi.
Ekstremistik materiallar, ekstremistik taşkilotlarning atributlari va ramziy belgilari belgilangan tartibda yöq qilinişi yoki olib taşlanişi kerak. Ommaviy axborot vositalarida yoxud telekommunikatsiyalar tarmoqlarida, şu jumladan Internet jahon axborot tarmoğida joylaştirilgan ekstremistik materiallarni, ekstremistik taşkilotlarning atributlari va ramziy belgilarini yöq qiliş yoki olib taşlaş imkoni bölmaganda ulardan foydalaniş çeklanadi.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organining ekstremistik materiallarni yöq qiliş, olib taşlaş yoki ulardan foydalanişni çeklaş töğrisidagi talabining telekommunikatsiya tarmoqlariga va Internet jahon axborot tarmoğiga kiriş böyiça xizmatlar taqdim etuvçi şaxs tomonidan bajarilmaganligi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka sabab böladi.
Özbekiston Respublikasi hududida ekstremizmni moliyalaştiriş taqiqlanadi.
Pul mablağlari yoki boşqa mol-mulk bilan boğliq operatsiyalarni amalga oşiruvçi taşkilotlar ekstremizmni moliyalaştirişga yöl qöymaslik maqsadida pul mablağlari yoki boşqa mol-mulk bilan boğliq operatsiyalar nazoratini, içki nazoratni amalga oşiradi hamda tegişli tarzda tekşiriş çoralarini köradi.
Pul mablağlari yoki boşqa mol-mulk bilan boğliq operatsiyalarni amalga oşiruvçi taşkilotlar zudlik bilan va oldindan xabardor qilmagan holda ekstremistik faoliyatga aloqador şaxslarning operatsiyasini, bundan yuridik yoki jismoniy şaxsning hisob raqamiga kelib tuşgan pul mablağlarini ötkazişga doir operatsiyalar mustasno, töxtatib turişi va (yoki) pul mablağlarini yoxud boşqa mol-mulkini muzlatib qöyişi şart.
Ekstremistik faoliyatga aloqador şaxslarning operatsiyalarini töxtatib turiş, pul mablağlarini yoki boşqa mol-mulkini muzlatib qöyiş, şaxslarning operatsiyalarini tiklaş, muzlatib qöyilgan pul mablağlaridan yoki boşqa mol-mulkidan foydalaniş huquqini taqdim etiş tartibi Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarşi kuraşiş departamenti tomonidan manfaatdor vazirliklar, davlat qömitalari va idoralar bilan kelişgan holda belgilanadi.
Yuridik şaxs ekstremistik faoliyatga aloqador bölgan taqdirda, uning faoliyati ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organining arizasiga köra sudning qarori bilan töxtatib turiladi.
Sudning yuridik şaxs faoliyatini töxtatib turiş töğrisidagi qarori ustidan belgilangan tartibda şikoyat qilinişi mumkin.
Siyosiy partiyalar faoliyatini töxtatib turiş qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oşiriladi.
Ekstremistik faoliyatga aloqadorligi munosabati bilan faoliyati töxtatib turilgan yuridik şaxslarning röyxati Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Oliy sudining rasmiy veb-saytlariga joylaştiriladi.
Özbekiston Respublikasida taşkilotni ekstremistik taşkilot deb topiş sud tartibida amalga oşiriladi.
Taşkilot, agar uning tarkibiy tuzilmalaridan heç bölmasa bittasi (bölinmasi, filiali va vakolatxonasi) ekstremistik faoliyatni amalga oşirayotgan bölsa, ekstremistik taşkilot deb topiladi.
Taşkilotni ekstremistik taşkilot deb topiş töğrisidagi ariza Özbekiston Respublikasi Boş prokurori tomonidan Özbekiston Respublikasi Oliy sudiga beriladi.
Qaysi taşkilotlarga nisbatan sudning ularni ekstremistik taşkilot deb topiş va Özbekiston Respublikasi hududida ularning faoliyatini taqiqlaş töğrisidagi qonuniy kuçga kirgan qarori mavjud bölsa, öşa taşkilotlarning röyxati Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Oliy sudining rasmiy veb-saytlarida e'lon qilinişi lozim.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organlari quyidagilardan iborat:
Özbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati;
Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi;
Özbekiston Respublikasi Içki işlar vazirligi;
Özbekiston Respublikasi Adliya vazirligi;
Özbekiston Respublikasi Davlat bojxona qömitasi;
Özbekiston Respublikasi Boş prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarşi kuraşiş departamenti.
Özbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi va unda iştirok etuvçi davlat organlari hamda boşqa sub'yektlar faoliyatini muvofiqlaştiradi.
Uşbu davlat organlari ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni qonun hujjatlarida berilgan öz vakolatlari doirasida amalga oşiradi.
Uşbu Qonunning 15-moddasida körsatilmagan davlat organlari, boşqa taşkilotlar va fuqarolar ekstremizmga qarşi kuraşişga doir tadbirlarda öz vakolatlari doirasida hamda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda iştirok etadi.
Özbekiston Respublikasi fuqarolari, çet el fuqarolari va fuqaroligi bölmagan şaxslar ekstremistik faoliyatni amalga oşirganlik uçun qonunga muvofiq javobgar böladi.
Şaxs ekstremistik faoliyatda iştirok etişni öz ixtiyori bilan rad etgan, bu haqda tegişli davlat organlariga xabar bergan hamda oğir oqibatlar yuzaga kelişining va ekstremistlarning maqsadlari amalga oşirilişining oldini olişga faol kömaklaşgan taqdirda, qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikdan ozod etiladi.
Taşkilotlar ekstremistik faoliyatni amalga oşirganlik uçun tugatiladi, ularning faoliyati esa taqiqlanadi.
Taşkilotni tugatiş sudning qarori asosida amalga oşiriladi.
Ekstremistik taşkilot deb topilgan taşkilot tugatilganda unga tegişli mol-mulk musodara qilinadi hamda davlat mulkiga ötkaziladi.
Özbekiston Respublikasidan taşqarida röyxatga olingan mintaqaviy, xalqaro yoki xorijiy taşkilot (uning bölinmasi, filiali, vakolatxonasi) Özbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan ekstremistik taşkilot deb topilgan taqdirda, Özbekiston Respublikasi hududida mazkur taşkilotning (uning bölinmasi, filiali, vakolatxonasining) faoliyati taqiqlanadi hamda bu taşkilot (uning bölinmasi, filiali, vakolatxonasi) tugatiladi, unga (uning bölinmasiga, filialiga, vakolatxonasiga) tegişli bölgan, Özbekiston Respublikasi hududida joylaşgan mol-mulk esa musodara qilinadi hamda davlat mulkiga ötkaziladi.
Mintaqaviy, xalqaro yoki xorijiy taşkilotning (uning bölinmasi, filiali, vakolatxonasining) faoliyatini taqiqlaş:
belgilangan tartibda akkreditatsiyani bekor qilişga;
çet el fuqarolari va fuqaroligi bölmagan şaxslarning mazkur taşkilot vakillari sifatida Özbekiston Respublikasi hududida bölişini taqiqlaşga;
Özbekiston Respublikasi hududida har qanday moliya-xöjalik faoliyatini yoki boşqa faoliyatni yuritişni taqiqlaşga;
ommaviy axborot vositalarida uşbu taşkilot nomidan har qanday materiallarni Özbekiston Respublikasi hududida e'lon qilişni taqiqlaşga;
taqiqlangan taşkilotning materiallarini, şuningdek uning materiallarini öz içiga olgan axborot mahsulotini Özbekiston Respublikasi hududida tarqatişni taqiqlaşga;
ommaviy tadbirlar ötkazişni, şuningdek ularda taqiqlangan taşkilot vakillarining iştirok etişini taqiqlaşga sabab böladi.
Özbekiston Respublikasi Taşqi işlar vazirligi Özbekiston Respublikasi Oliy sudining mintaqaviy, xalqaro yoki xorijiy taşkilotni (uning bölinmasi, filiali, vakolatxonasini) ekstremistik taşkilot deb topiş, Özbekiston Respublikasi hududida uning faoliyatini taqiqlaş, Özbekiston Respublikasi hududida joylaşgan bunday taşkilotning bölinmasi, filiali, vakolatxonasi faoliyatini tugatiş töğrisidagi qarori köçirma nusxasini olgan kundan e'tiboran tegişli çet davlatni bu haqda taqiq sabablari va taqiq bilan boğliq oqibatlarni körsatgan holda diplomatik kanallar orqali belgilangan tartibda xabardor qiladi.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş sohasidagi xalqaro hamkorlik Özbekiston Respublikasining qonun hujjatlari va xalqaro şartnomalariga muvofiq amalga oşiriladi.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş böyiça faoliyatni amalga oşiruvçi davlat organlari çet davlatlarning vakolatli organlariga belgilangan tartibda zarur axborotni taqdim etiş töğrisida sörovlar yuboriş va ularning sörovlariga javob beriş, şuningdek boşqa hamkorlikni amalga oşiriş huquqiga ega.
Ekstremizmga qarşi kuraşiş töğrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor şaxslar belgilangan tartibda javobgar böladi.