Polimer banknotlar rivojlangan davlatlarda keng foydalanib kelinayotgan vosita hisoblanadi. Polimer valyuta, biz kundalik ishlatadigan qog‘oz pullardan farqli ravishda mustahkam, suv, yong‘in va boshqa tashqi xavflardan himoyalangan bo‘ladi.
Xuddi plastik kartaga o‘xshash, yangi pul ko‘rinishini yaratishga harakat 1968 yilda boshlangandi. Reserve Bank of Australia, Commonwealth Scientific&Industrial Research Organization hamda Melburn universiteti hamkorligida ilk marotaba ushbu loyiha ustida ish boshlandi. Uzoq izlanishlardan so‘ng, 1988 yilda u muomalaga kiritildi. Oradan 8 yil o‘tib esa bank to‘liq ushbu tizimga o‘tgan. Shunday qilib, Reserve Bank of Australia tomonidan ilk marotaba 10 Avstraliya dollari polimerlashtirildi.
Hozirgi kunda plastik polimer banknotalar ko‘plab rivojlangan mamlakatlarda ommalashgan. Uning bir qancha afzalliklari mavjud:
• Xavfsizlik yuqori darajada va qalbakilashtirishning imkoni yo‘q;
• Atrof-muhitga zararli ta'siri kamroq, chunki ishlatilish muddati uzoqroq bo‘ladi, o‘zida bakteriyalarni kam saqlaydi;
• Suv o‘tkazmaydi;
• Tashqi ta'sirlarga (kir, namlik) chidamli bo‘lgani uchun doim toza holatda turadi;
• Qayta ishlash mumkin;
• O‘ta issiqqa va sovuqqa ham chidamli.
Tanganing ikkinchi tomoniga ham e'tibor berish foydadan xoli bo‘lmaydi:
• Uni ishlab chiqarishga odatdagidan ko‘proq mablag‘ sarflanadi;
• Buklanishi, boshqa shakllarga kirishi qiyin;
• Qayta ishlatilishi mumkin, lekin barcha davlatlarda ham buni amalga oshirish uchun maxsus texnologiya mavjud emas. Bu ortiqcha sarf-xarajatni keltirib chiqaradi;
• U yoqib yuborilsa, havoni ifloslantiradi;
• Isitish manbalari oldida tursa erib ketadi;
• Ko‘p ishlatilishi natijasida rangi o‘chib ketish ehtimoli mavjud.
Shu kungacha 23ta davlatda ham plastik banknotlardan, ham an'anaviy pullardan foydalanilish amaliyoti kuzatiladi. Atigi 4ta mamlakat (Ruminiya, Kanada, Isroil, Vetnam)da barcha pullar polimer shaklga o‘tkazilgan. Kanada bu tizimga o‘tib bo‘ldi. Buyuk Britaniya esa 2020 yilgacha polimer banknotlarni muomalaga kiritishni rejalashtirgan.
Polimer tadqiqotchisi Steyn Straus innovatsion xavfsiz banknotlarning afzalliklari haqida quyidagicha fikr bildirgan: «Qog‘oz pulni ishlab chiqarish uchun nafaqat sun'iy, balki tabiiy xomashyo ham zarur bo‘ladi. Misol uchun, AQSh dollarining 75 foizi paxtadan tayyorlanadi. Bu jarayonda, shuningdek, suv va kimyoviy unsurlardan foydalaniladi».
