Muhojir kundaligi: Sarobga aylangan Rossiya. Registratsiya, patent...

«Qog‘oz asri» qurbonlari

Shundan so‘ng, manzilga yetib keldim deb xursand bo‘layotgan musofir vatandoshlarimiz uchun sinovlar endi boshlangani ma'lum bo‘ladi. Har bir hujjat uchun belgilangan muddat mavjud. Vatandoshning «sho‘r»i aynan shu muddatlar. Poyezddalik vaqtingizda sizga migratsion karta beriladi. So‘ngra, 7 ish kuni ichida biror joyga joylashib, registratsiya qilinishingiz lozim bo‘ladi. Agar registratsiya qoidalarini buzsangiz, 2 000 rubldan 5 000 rublgacha jarima solinishi va Rossiyadan chiqarib yuborilishingiz mumkin. Bu esa o‘z navbatida Rossiyaga kirishga 5 yilga taqiq qo‘yilishiga olib keladi. Registratsiya qilinmasdan 1 oydan oshiq muddat yursangiz, 3 yilga taqiq qo‘yilishi uchun asos bo‘ladi.

Qizig‘i shundaki, qonun sizdan o‘z vaqtida registratsiyadan o‘tishni talab qilsa-da, buni o‘zingiz mustaqil qilolmaysiz. Uy egasining roziligi kerak. Uy egalari esa odatda bir nimalardan xavfsirab, bunga rozi bo‘lishmaydi. Shuning uchun ko‘pchilik muhojirlar vositachilar orqali 3 000 yoki 4 000 rublga boshqa manzillar bo‘yicha registratsiyaga turishadi (o‘rtacha 6 000 rubl 100 dollarga teng) va noqonuniy yashash shu yerdan boshlanadi.

Registratsiya mojarosidan so‘ng, ishlash uchun kelgan vatandoshlarimiz oldida patent degan qo‘rqinchli g‘ov paydo bo‘ladi.

Ishlash uchun xarajat, xarajat uchun ishlash

Patent - chet el fuqarolari uchun Rossiya Federatsiyasida mehnat faoliyatini yuritish huquqini beruvchi hujjat.

Rossiya hududiga kirib kelish vaqti migratsion kartangizga yoziladi. Agar 1 oy ichida patentga topshirilmasa, Moskva va Sankt-Peterburg shaharlarida 10000dan 15000 rublgacha, jarima to‘lab hujjat topshirishga yoki chegaraga borib kelishga to‘g‘ri keladi.

Patent olish uchun yagona muassasa Ichki ishlar vazirligining migratsiya boshqarmasi murojaat qilinadi va ko‘plab taloto‘plardan o‘tib olinadi. Patentga hujjat topshirganingizda, avvalo, 21 000 rubl to‘lash lozim (hududiga qarab). To‘lovdan so‘ng, tibbiy ko‘rikdan o‘tasiz, so‘ngra rus tili bo‘yicha imtihonlarni topshirasiz.

Bu tashkilotga borganda hayron qoldiruvchi holatlar:

• uzundan uzoq navbatlar;
• qo‘riqlash xizmatidagilarning o‘zbek va tojik tillarini o‘rganib olgani. «Ruscha gapirsak tushunmaydi, shuning uchun o‘zimiz o‘rgandik», deya izohlashadi;
• tashkilot atrofida o‘zbek milliy taomlarini tayyorlovchi oshxonalar ko‘pligi;
• boshqa metro bekatlarida emas, aynan bu tashkilot yonidagi metro bekatlarida turuvchi politsiya xodimlari hammani tekshirish uchun to‘xtatishi.

Patentga hujjat topshirilgandan so‘ng, endi kutish davri boshlanadi... Ishlash mumkin emas, lekin dam olish ham noqulay. Chunki ancha vaqtdan beri bu ishga katta mablag‘ sarflab, qarz bo‘lishga ham ulgurgansiz.

Pul topgani kelganmisiz yoki sarflagani?

Oradan 20-25 kunlardan so‘ng, patentni olasiz. Endi ish topish kerak, yurish kerak. Ish beruvchiga ruscha gapirish kerak (ko‘pchilik uchun shunisi qiyin). Ishni topishga ham ma'lum vaqt ketadi, lekin bu orada patentning navbatdagi oylik to‘lovi kelib qoladi. Oylik to‘lov ishlasangiz ham, ishlamagan bo‘lsangiz ham to‘lanishi lozim. Hozirda bu to‘lov 1 oyga 4500 rubl (hududiga qarab).

Endi keling, bir hisoblab chiqaylik. Bitta musofir yurtdoshimiz bir oyda patent to‘lovi (4500), kvartirada ijara uchun (5000), registratsiya har 3 oyda (vositachilar bilan 4000), oziq-ovqat va boshqa xarajatlar uchun (3000 rubldan 5000 rublgacha). Oyliklar esa 25 000 rubldan 40 000 rublgacha bo‘ladi, odatda. Ortib qoluvchi daromadni o‘zingiz hisoblab ko‘ravering.

«Orzudagi ish»

Hozirgi kunda MDH davlatlari, ayniqsa, Markaziy Osiyo davlatlari fuqarolari uchun ish o‘rni mos tushishi (ba'zi hududlarda patentda aniq kasb yo‘nalishi ko‘rsatiladi) lozim. Masalan, muhandislik kasbi uchun patent olingan bo‘lsa-yu, texnika bilan shug‘ullansangiz ham, ish o‘rni hujjatda boshqacha ko‘rsatilgan bo‘lsa, bu ish sizga nasib etmaydi. Shuningdek, ko‘plab lavozimlarga faqat Rossiya yoki Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqining bojxona ittifoqiga a'zo davlat (Rossiyadan tashqari, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Armaniston, Belarus) fuqarolari so‘ralmoqda.

Hammaning yo‘rig‘i har xil. Bu maqola ko‘pchilikning holatidan kelib chiqib yozildi. Lekin, shuni aniq bilamizki, bu yurtdoshlarimizning birortasi vatanda bo‘lishdan ko‘ra, musofirchilik nonini afzal ko‘rishmaydi. Yuqoridagi pul o‘tkazmalari minglab vatandoshlarimizning uyqusiz tunlari evaziga ekanligini unutmaslik lozim.

Bahodir Ahmedov