KUN.UZ sayti tahririyati lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi atrofida kechayotgan qizg‘in muhokamalar va ba'zi savollarga javob olish maqsadida Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov bilan suhbat uyushtirdi.
Video: Youtube.com
Video: Tas-IX
KUN.UZ: Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosiga o‘zgartirish kiritish, maxsus loyiha va Harakatlar rejasi ishlab chiqilishi uchun zaruriyat bormidi?
Shuhrat Sirojiddinov: Birinchidan, so‘nggi yillarda o‘zbek tilining qo‘llanishida, tashkilotlarda o‘zbek tilida ish yuritish masalalarida kamchiliklar bor. Bundan tashqari, axborot texnologiyalarining o‘zbek tilida joriy etish masalalarida qo‘shni davlatlardan oqsab qolayotganimiz rost. Uchinchidan esa ko‘chalardagi e'lonlar, peshlavhalar, ko‘chalarda ko‘zga tez tashlanuvchi yozuvlardagi nuqsonlar lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini o‘zgartirishni kun tartibiga qo‘ydi.
KUN.UZ: O‘tgan yillar davomida, turli tizimlar, turli tuzumlar davrida yozuvlar alifboda bir necha o‘zgarishlar bo‘ldi. Aholi bunday o‘zgarishlardan bezib qolishi ham mumkin, shu to‘g‘rida qanday fikrdasiz?
Shuhrat Sirojiddinov: O‘zgarishlardan bezib qolgani rost, chunki shu yuz yil davomida bir necha bor alifbo o‘zgartirilgani xalqning savodxonlik darajasiga ta'sir qilmay qo‘ymaydi. Ayniqsa, mustaqillik yillarida lotin yozuvidagi alifbosi ikki marta – dastlab, 1993 yilda, so‘ng ikki yil o‘tib yana o‘zgartirildi. 23 yil davomida tildagi nuqsonlarni to‘lig‘icha bartaraf eta olmayapmiz.
Bu birinchidan, qonun ijrosi ta'minlanmaganidandir. Bugungi kunda mazkur holat ko‘chalarda, xalq savodxonligida, shuningdek, tashkilotlarda haligacha ikki tilda ish olib borilishida yaqqol ko‘zga tashlanyapti. Albatta, bu ziyolilar o‘rtasida norozilik uyg‘otyapti. Biz bu borada prezidentning virtual qabulxonasiga yozilgan murojaatlarni ko‘ryapmiz, yoshlarning ijtimoiy tarmoqlardagi fikrlarini o‘qiyapmiz.
