Tilimizga «aqlli» hisoblagichlar iborasi kirib kelganiga ko‘p bo‘lmagan bo‘lsa-da, hududlarda iste'molchilarni zamonaviy hisoblagichlar bilan ta'minlash ishlari yakunlanmoqda. Ayni vaqtda Buxoro viloyatida 230 ming xonadonda yangi hisoblagichlar ishlab turibdi. Hozirda G‘ijduvon, Peshku va Vobkent tumanlarida zamonaviy hisoblagichlar o‘rnatish ishlari yakunlandi.
Noqonuniy foydalanmoqchi bo‘lsangiz, hisoblagich operatorga xabar yuboradi.
Biz bu boradagi yangiliklarni bilish va yangi hisoblagichning xususiyatlarini o‘rganish uchun Buxoro viloyatida bo‘ldik. Yangi tizim debitor qarzdorlikka butunlay barham berish, elektr energiyasi ta'minotida uzilishlarga yo‘l qo‘ymaslik, energiya yo‘qolishini keskin qisqartirish va undan noqonuniy foydalanishning oldini olish imkonini berar ekan. Bu borada viloyatda Janubiy Koreya bilan keng hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan.
Shu asosda elektr energiyasi ta'minoti sifati imkoniyatlarini keskin ko‘tarishi kutilayotgan loyiha – elektr energiyasi iste'molini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi (ASKUE) joriy etilmoqda.
– Avvaliga Qorovulbozor tumanida bu loyihani sinovdan o‘tkazdik, – deydi EEHO va NQAT loyihasini joriy qilish bo‘yicha «Koreya Telekom» kompaniyasining Buxoro hududiy vakili Xan Su Kim. – Loyiha ko‘magida qarzdorlik 90 foizga kamayib, tushumlar 60 foizga ortganiga guvoh bo‘ldik. Yil oxiriga qadar Buxoro viloyati to‘liq qamrab olinadi. Har bir hudud bilan avtomatik aloqa yo‘lga qo‘yiladi. Asosiysi iste'molchi elektr energiyasidan noqonuniy foydalanmoqchi bo‘lsa, avtomatik o‘chib, operatorga xabar yuboradi. Ushbu hisoblagichni ochishga urinib ko‘rsangiz bas, kompyuter markazidagi signal ishga tushib, qaysi hudud, qaysi xonadonda ushbu voqea bo‘layotganigacha xabar beradi. Bu esa yangi tizimda elektr energiyasidan noqonuniy foydalanish butunlay barham topishiga olib keladi.
Elektron hisob tizimi har kuni ertalab iste'molchi qancha elektr energiya ishlatgani haqida ma'lumot oladi. Agar uning hisobvarag‘ida mablag‘ kam qolgan bo‘lsa, «sms» xabarnoma boradi. So‘ngra tizimga avtomatik tokdan ajratish haqida topshiriq beriladi. Qarzdorlik bartarf etilishi bilan tizimni yoqish haqida xabar yuboriladi. Muhimi bu tizim inson omilisiz to‘laligicha avtomatlashtirilgan.
Zamonaviy hisoblagichlarning ishlashidan shikoyatlar mavjud emas. Bunday holat isbotlangan vaziyat mavjud ham emas. Bunda bitta narsani inobatga olish kerak. Ya'ni hisoblagichlarda ikkita o‘lchov nuqtasi bor. Biri faol faza bo‘lsa, ikkinchisi «nol» o‘lchov nuqtasi. Mazkur nuqtalarning qaysi birida kilovatt ko‘p bo‘lsa, shu hisobga olinadi.
