Ko‘pchilikka nohaq qamalgan olim sifatida yaxshi tanish bo‘lgan, uch oycha avval ozodlikka chiqqan Andrey Kubatin hamda uning turmush o‘rtog‘i, tarixchi olima Feruza Jumaniyozova tahririyatimiz mehmoni bo‘lishdi. Ular qiziqarli suhbat davomida hayotlarining ommaga ma'lum bo‘lmagan qirralari, ilm va olim tiynati, tarixchi olimni qiynagan muammolar, shuningdek, ilmiy faoliyatlari haqida so‘zlab berishdi.
«Ko‘pchilik turkologiya deganda turkiy xalqlar tillari bilan shug‘ullanishni tushunadi — bu yanglish!»
— Andrey aka, ko‘pchilik sizni tarixchi sifatida taniydi, ba'zilar esa turkolog olim deb biladi. O‘zingiz taalluqli bo‘lgan ilm sohasi haqida so‘zlab bersangiz?
— Bizda xalq orasida yurgan yanglish tushuncha bor, ya'ni turkologiya deganda turkiy xalqlar tillari bilan shug‘ullanuvchi sohani tushunadi. Aslida bunday emas, sababi turkiy xalqlarning tarixini, madaniyatini, folklorini – barcha sohalarini o‘rganuvchi olim turkolog hisoblanadi. Men ko‘proq ularning qadimgi davri bilan shug‘ullanaman.
Bundan tashqari, o‘zbek tilining bobo tili bo‘lgan qadimgi runik yozuvlar bo‘yicha va ilk o‘rta asrlarda turkiy va eroniy xalqlarning aloqalari bo‘yicha ham tadqiqotlar olib boryapman.
«Aslida, ilm bizning yo‘llarimizni tutashtirgan»
— Feruza opa, ilmga kirib kelishingiz qanaqa bo‘lgan? Hayot yo‘llari qanday qilib kesishdi?
— Aslida, ilm bizning yo‘llarimizni tutashtirgan desam mubolag‘a bo‘lmaydi. Men universitet talabasi bo‘lgan kezlarimdayoq turkiy xalqlarning tillari, yozuvlariga qiziqardim. Turkiyshunos olim G‘aybullo Boboyorov bu borada menga ustozlik qilgan va ayni zamonda Andrey Kubatin ham u kishining shogirdi edi.
Ustozimiz chet el safarlarida, konferensiyalarida bo‘lgan vaqtda Andrey aka menga turkiy xalqlar hayotiga oid kitoblarni topishda yordam berardi, yozuvlarni o‘rgatardi. Andrey aka boshqa millat vakili bo‘lishiga qaramay, o‘zbek xalqini nihoyatda sevishi, turkiy xalqlar tarixi, etnografiyasi, tili, madaniyati haqida juda mukammal bilimga egaligi meni qiziqtirardi. Men ham shu ilm sohasidan ketishni maqsad qilgandim va ilm bizning yo‘llarimizni tutashtirdi desam bo‘ladi.
