«YaHM aholi jon boshiga 1 000 dollardan to‘g‘ri keldi» - Samarqandda yil yakunlari tahlil qilindi

Biz bog‘dorchilikni ham rivojlantirishimiz kerak. 1 gektardan 2, 3, 5 tonna hosil beradigan 5,5 gektar eski bog‘larni buzamiz va o‘rniga intensiv bog‘lar quramiz. Intensiv bog‘ 50 tonnagacha hosil beradi. 2020 yilda g‘alla maydonlarini kamaytiramiz, ammo buni g‘alla rejasini kamaytirish evaziga emas, boshqa g‘alla yerlaridagi hosilni ko‘paytirish hisobiga amalga oshirib, g‘alladan bo‘shagan yerlarga sabzavot ekish imkoniga ega bo‘lamiz.

Samarqandda qishloq xo‘jalik mahsulotlarini qayta ishlash sohasi doim kuchli bo‘lgan. Bizning konservalar, tomat pastalarimiz avvallari dunyo bozorlarida sotilgan, biroq hozir bu borada oqsayapmiz. Ayni damda 77 ta korxonamiz mavjud va ularning aksari eski texnologiyalar bilan ishlaydi. Biz ularni jihozlashga e'tibor berib qo‘shimchasiga intensiv bog‘larni ko‘paytirishimiz lozim. Meva-sabzavot ishlab chiqarishni ko‘paytirmay qayta ishlashni rivojlantira olmaymiz».

Viloyat hokimi o‘rinbosari xizmatlar sohasi haqida gapirar ekan norasmiy sektordagi tadbirkorlik sub'yektlarini rasmiylashtirish kerakligini aytdi: «Bugungi kunda xizmatlar sohasining 50 foizdan ko‘prog‘i norasmiy sektorga to‘g‘ri kelayotganini tan olishimiz kerak. Oddiy sartaroshxona, go‘zallik saloni, «paynet»... bu yerlarda ham pul aylanadi va ularni rasmiylashtirishimiz kerak. Samarqandda 2019 yilda xizmatlar sohasi aholi jon boshiga 3,2 million so‘mdan to‘g‘ri keldi, bu juda kam».

O‘roqov Samarqandning 2019 yildagi tashqi savdo aylanmasi miqdori haqidagi ma'lumotlar bilan bo‘lishdi: «2019 yilda Samarqandning tashqi savdo aylanmasi 1,7 milliard AQSh dollarini tashkil qildi. Bu oldingi yilgiga qaraganda 8 foizga ko‘proq degani. Eksportning tashqi savdodagi ulushi 22,4 foizni, imkort ulushi esa 77,6 foizni tashkil qildi.

Kelasi yilda eksportning istiqbolli yo‘nalishi sifatida meva-sabzavot savdosiga e'tibor berishimiz kerak deb o‘ylayman. Bilasizmi, Rossiyada Turkiyaning mevalarini O‘zbekistonniki deb 30 foiz qimmatga sotishadi. Biz eksportni oshirish uchun 12 oy davomida xorijiy xaridorlarga sifatli mahsulot yetkazib berishni kafolatlashimiz kerak. Yaqinda Ufada bo‘ldim, u yerda mendan «Mahalliy bolalar bog‘chalarini o‘zbek meva-sabzavotlari bilan 12 oy davomida ta'minlab bera olasizmi?», deb so‘rashdi.

Endi import haqida. Samarqand viloyati importining 60 foizi yangi texnologiyalar olib kelishga to‘g‘ri keldi. Bu o‘tish davri uchun normal holat, ammo o‘zimiz ishlab chiqarishimiz mumkin bo‘lgan oddiy mahsulotlar, masalan, ketchup, makaronni ham import qilganmiz. Bu esa quvonarli holat emas.

Biz transport va logistika sohasiga e'tibor berishimiz kerak. Tadbirkorlarning pullarini Rossiya, Turkiya, Erondagi yuk tashuvchi haydovchilar olib ketyapti. O‘tgan yil biz mahsulot eksport qiladigan mamlakatlar qatoriga 6 ta yangi davlat qo‘shildi. Eksport qilinadigan mahsulotlar soni 12 xilga oshdi. Biz ularning sonini ko‘paytirishimiz kerak».

Jamshid O‘roqov tadbirkorlarning asosiy muammosi hamon kredit bo‘lib turgani haqida gapirdi: «Tadbirkorning asosiy muammosi hamon kredit va yer bilan bog‘liq. Yana ikki muammo yo‘l, gaz va elektr tarmog‘iga ulanish. Ana shu muammolarni hal qilsak, tadbirkorlik rivojlanadi.

2020 yil 1 yanvar holatida Samarqandda 25 643 ta tadbirkorlik sub'yektlari faoliyat olib bormoqda. Xo‘p, tadbirkorlik sub'yektalarini ro‘yxatdan o‘tkazishga ko‘pi bilan 30 daqiqa vaqt ketadi, keyinchi? U ishlab keta olishi uchun sharoit, pul va albatta, kredit kerak. Tadbirkorlar soni ikki barobarga ko‘paydi, bu esa kreditga bo‘lgan ehtiyoj ham shuncha oshdi degani. Yangi paydo bo‘layotgan tadbirkorlarni yo‘qotmasligimiz kerak. Tahlillarga ko‘ra hozir yangi faoliyat boshlagan o‘rtacha 15% tadbirkor ochilganidan so‘ng ishlay olmay sohani tashlab ketmoqda, bu ko‘rsatkich 10 foizdan oshmasligi kerak. Samarqandda 2020 yilda 8 500ta yangi tadbirkorlik sub'yektlari paydo bo‘lishi kutilmoqda».

Ma'lum bo‘lishicha, Samarqandda ishsizlik darajasi 9,2 foizga teng: «Samarqandda mehnat resurslari, ya'ni mehnatga yaroqli aholi 2 million 122 ming nafar. 148 ming nafar fuqaro ishga joylashish bo‘yicha ariza bilan murojaat qilgan, ishsizlik darajasi esa 9,2 foiz. Bu baland, shu o‘rinda real raqamlar. Bizda 62 foiz aholi yoshlar, bu juda axir, chunki ular ishchi kuchi degani. Ayni damda Samarqand aholisning 1 488 760 nafari mehnat bilan band.

2019 yil Samarqandda 45 147 ta yangi ish o‘rinlari tashkil qilindi. Bu bizga berilgan rejaning 115 foizi degani, ammo biz bundan 3 barobar ko‘proq ish o‘rni yaratishimiz kerak».

Hokim o‘rinbosari o‘tgan yilda Samarqandga qancha sayyoh kelgani haqida ham ma'lumot berdi: «2019 yilda Samarqandda 3 million 120 ming nafar sayyoh tashrif buyurgan. Ulardan 2 million 580 ming nafari ichki, 560 ming nafari xorijiy sayyohlar. Oxirgi yillarda o‘sish sezilarli darajada oshdi, masalan, 2011 yil 150 ming sayyoh kelardi. To‘g‘ri, bizda turizm ko‘rsatkichi oshdi, lekin salohiyatimiz 2 milliondan ortiq. Bu uchun esa mehmonxonalar kerak. Ayni damda Samarqandda 145 ta mehmonxona bor, mehmon uylari sifatida ro‘yxatdan o‘tganlar soni 151 ta, bu jada kam.

Menga bitta indoneziyalik katta tadbirkor aytdi: «Agar Samarqandda 5 yulduzli mehmonxona bo‘lganida, 500 nafar mehmonimni chaqirib korporativimni shu yerda o‘tkazardim.

Sayyohlar Samarqandda o‘rtacha 2,2 kun qolmoqda. Axir Samarqand tarixini 2 kunda o‘rganib bo‘ladimi? Xorijiy sayyohlar bir kun qolsa, o‘rtacha 120 dollar pul tashlab ketadi. Biz ko‘proq turizm yo‘nalishlarini ochishimiz, tarixni sayyohlarga jonlantirishimiz kerak. Bitta turistik korxona atrofidagi boshqa tadbirkorga ham foyda beradi»,— deb O‘qroqovning so‘zlarini keltirmoqda Kun.uz muxbiri.