Yöllarda nega köp odam halok bölmoqda?

Ana şu YTHga haydovçilarning mahorati kamligi sabab bölgan. Yöl muzlama bölgan va qalin tuman qoplagan holatda ular özaro oraliq masofani saqlamagan holda harakatlangan. Oqibatda, buzilib töxtab qolgan yuk maşinasiga avval birinçi, keyin ikkinçi avtomobil urilgan, qolganlari ham xuddi kinolarda körsatiladiganday ularning ortidan kelib urilavergan.

Töğri, haydovçi ming mahoratli bölmasin bunday noqulay ob-havoda avtomobilni boşqara olmay qolişi mumkin, lekin haydovçilar mahoratli bölganida jabrlangan insonlar va şikastlangan avtomobillar soni kamroq bölişi mumkin edi.

Yöllar

Ming afsuski, sifatli yöllarimiz bor deb maqtana olmaymiz. Aynan sifatsiz yöllardagi «yama»ni çetlab ötaman deb qarama-qarşi yönalişdan kelayotgan avtomobillar qarşisiga yoki yölning çetiga çiqib ketiş, piyodalar ustiga haydab yuboriş kabi holatlarga haydovçi sifatida tez-tez guvoh bölaman. Yölning sifatsiz qismida şinasi yorilişi yoki boşqa qismiga zarar yetişi oqibatida harakatlanib ketayotgan avtomobilning birdaniga töxtab qolişi yoki yölning qarama-qarşi tomoniga ötib ketişi oqibatida ham YTH sodir böladi. Şunday ekan, sifatsiz yöllar ham avtohalokat sodir bölişiga va odamlar halok bölişiga sabab böladi.

Uzoqqa bormaylik, yölning holatidan qat'i nazar, unda qatorlarni ajratib turuvçi çiziqlarning sifatli çizilişi YTHni birmunça kamaytiradi. Ayniqsa, tunda çiziqlarning ahamiyati juda katta, çunki aksariyat haydovçilar keçasi öşa çiziqlarni möljallab yuradi. Şundoğam sifatsiz yöllarimizda heç bölmasa oddiy çiziqning körinadigan qilib çizilmagani afsuslanarli. Şuningdek, yöl belgilari masalasida ham muammolar bor.

Piyodalar, piyodalar, piyodalar

YTH natijasida halok bölganlarning bir qismini piyodalar taşkil etadi. Piyodalar yölakçasini kesib ötayotganda ham maşina urib ketib halok bölganlar oz emas. Aynan piyodalarga yöl bermaslikda bizning haydovçilar «oldi qatorlarda turadi». Köçalarda piyodalar yölakçasini köp kuzataman: odamlar svetofor bilan tartibga solinmaydigan piyodalar yölakçasida «zebra»ning ustiga çiqib köçada avtomobillar oqimining ötib bölişini kutadi. Köça böşagandan keyin ham yölakça ustidan köpinça yugurib ötişadi, çunki kelayotgan maşina piyodalar yölakçasiga yaqinlaşganda nafaqat töxtamasligi, hatto sekinlaşmay piyodani bosib ketişi mumkin.

Ikki-uç qatorli yöllarda birinçi qatordagi ulov piyodaga yöl bersa, ikkinçi yoki uçinçi qatordagi boşqasi piyodani urib yuboriş ham biz uçun yangilik emas.

Umuman olganda, mamlakatimizda piyodalarga oson emas, ayniqsa, nogironlik aravaçasidan foydalanadigan yoki közi ojiz insonlarning bizning şahar köçalarida harakatlanişi juda qiyin. Yöllarimizda ular uçun deyarli heç qanday şaroit yöq.

Albatta, piyodalarni ham bu masalada aybsiz deb bölmaydi. Köçani belgilanmagan joydan kesib ötiş, piyodalar yölakçasidan ötayotganda quloqqa quloqçin taqib, telefonga termilib yuriş – bularning barçasi YTH xavfini oşirib boraveradi.

Mastlik va tezlik

Bugun aksariyat haydovçilar yöl harakati qoidalarini buzganlik uçun jarimalar miqdori juda yuqori belgilangan deb noliydi. Jarimalar balandligi bor gap, lekin sönggi yillarda YTH ma'lum miqdorda kamayib kelayotgan bölsa ham yöl harakati qoidalarini buziş kamaymayapti. Haydovçilar bir tarafdan jarimalar miqdori juda balandligidan norozi, ikkinçi tomondan esa özlari ongli ravişda qoidani buzaverişadi.

Qoida buziş-buzmaslik har bir haydovçining öziga boğliq. Agar haydovçi özi xohlasa, qoidani umuman buzmasdan ham avtomobil boşqara oladi. Hamma gap xohişda va avtomobilga ötirganda hissiyotlarni yengib olişda.

Endi, belgilangan jazo çoralariga kelsak. Men aynan tezlikni oşirib yoki avtomobilni mast holda boşqarib, xoh köçadagi piyodaning, xoh avtomobil salonida hamroh bölib ketayotgan insonlarning umriga zomin bölgan haydovçilarni qonunda belgilangan jazo çoralaridan taşqari bir umrga haydovçilik huquqidan mahrum qiliş tarafdoriman.

Hozir tafsilotlarini keltirib ötirmayman, ammo bir neçta yuqori tezlikda yoki mast holatda avtomobil boşqarib inson ölimiga sababçi bölgan haydovçilar Yoşlar ittifoqi kafilligi bilan yoki jabrlanuvçi tomonlarning öz da'vosidan keçişi tufayli arzimagan jazo olgan holatlarni körganmiz. Töğri, ular jiddiy jazo olmagan bölsa ham, ma'lum muddatga avtomobil boşqariş huquqidan mahrum qilinyapti. Ammo butun boşli tirik odamning halok bölişiga sabab bölgan haydovçilar umrbod haydovçilik huquqidan mahrum qilinişi lozim. Ana şunda mast bölib yoki tezlikni oşirib avtomobil boşqaradiganlar öylab iş qiladi.

Albatta, kimlargadir bu oğir jazo bölib tuyulişi mumkin, lekin qoidalarni qöpol tarzda buzgan haydovçilar sababli halok bölib ketayotgan insonlarning ham bu hayotda yaşaşga haqqi borligini va ularning heç bir sababsiz halok bölib ketayotganini inobatga olsak, jazo adolatsiz bölmaydi. Qolaversa, YTH natijasida birovning ölimiga sabab bölayotgan haydovçilardan jonga jon söralmaydi, balki boşqa avtomobil boşqarmasligi belgilanadi.

Haydovçilar örtasida hurmatsizlik

Agar siz piyoda bölsangiz yoki har doim jamoat transportidan foydalansangiz, haydovçilarning köçada avtomobil boşqariş jaryonida naqadar asabiylaşib yurişlarini bilmaysiz. Umumiy manzara şuki, bizda aksariyat haydovçilar nafaqat özi bilan yonma-yon harakatlanyotgan haydovçilarni, balki köça harakatining boşqa qatnaşçilarini ham hurmat qilmaydi va odob bilan munosabatda bölmaydi. Buning natijasida bir haydovçi ozgina ehtiyotsizlikka yöl qöysa, boşqa bir haydovçi uni haqorat qiladi yoki uning harakatlanişiga xalaqit berib, yölning çetiga çiqarib yuborişga urinadi.

Ayrim haydovçilar oqibatini öylamay, arzimagan holatda qasd olişga urinadi. Umumiy manzarada bu holat avtohalokatga, eng dahşati ODAM ÖLIŞIGA sabab böladi...

Ğayrat Yöldoş