– Ollobergan aka, siz butun faoliyatini yuqumli kasalliklarga qarshi kurashga yo‘naltirgan insonsiz va tajribangiz katta. Koronavirusga qarshi O‘zbekistonda kechayotgan kurashda ham old safda bo‘ldingiz va ma'lum xulosalarga egasiz. Ayting-chi, bizdagi bemorlar bilan xorijdagi bemorlar o‘rtasida kasallikning kechishi bo‘yicha qanday tafovutlar bor?
– Bu kasallik irq, yosh, jins va hudud tanlamaydi. Koronavirus infeksiyasiga xos belgilar – isitma, yo‘tal, nafas yetishmasligi bizning bemorlarda ham qayd etilmoqda. Diareya (ich ketishi) ham kam uchramaydigan alomatlardan. Yana boshqa alomatlar – hid va ta'm bilishning yo‘qolishi ham kasallikning boshlanishidayoq kuzatilmoqda. Umuman olganda, bizning hududdagi kechishi deyarli farq qilmaydi.
– Xudoga shukr, bizda o‘lim ko‘rsatkichi juda past. Balki bu jihatdan yetakchilardan birimiz. Fikringizcha, bunga erishishda asosiy omil nima bo‘lmoqda?
– Buni bir emas bir necha omillarning yig‘indisi deb bilaman. Hammamizga ma'lumki, bu infeksiya ayrim davlatlarda yuqori o‘lim ko‘rsatkichlari bilan kechdi va kechmoqda. Kasallikning og‘ir asoratlaridan biri pnevmoniya(o‘pkaning yallig‘lanishi)dir. O‘pkada fibroz to‘qimaning shakllanishi nafas yetishmasligiga olib keladi. Pnevmoniyaning og‘ir shakllarida o‘lim xavfi oshadi.
Bemorlarni erta aniqlash, ayniqsa muloqotdagilarni karantinga olib, kasallik belgilari paydo bo‘lmasdanoq aniqlanib, shifoxonaga yotqizilishi, o‘z vaqtida JSST tavsiyalari asosida davolash jarayonini boshlash katta rol o‘ynayapti. Germaniya, Janubiy Koreya, Xitoy, Yaponiya tajribalaridan foydalanish, zarur zamonaviy tibbiy davolash-tashxislash asbob-uskunalari, maxsus dori-darmonlar bilan ta'minlanish, yetakchi tibbiy muassasalari mutaxassislarining jalb etilishi, Sog‘liqni saqlash vazirligi (SSV) va Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) hamkorligida yaratilgan va shifokorlarimizga qurol sifatida o‘z vaqtida yetkazib berilgan milliy qo‘llanma, davlatimiz tomonidan qisqa muddatda klinika tashkil qilinishi o‘zining ijobiy samarasini bermoqda, deb bilaman.
Xalqimiz qilayotgan duolar, davlatga ko‘makchi bo‘lgan homiylarning qo‘llab-quvvatlashlari bemorlarning tuzalishiga, profilaktika choralari infeksiya tarqalishining barham topishiga sabab bo‘ladi, degan umiddaman. Ilohim tez kunlarda bu kasallik tugatilib, O‘zbekistonda o‘tkazilayotgan tadbirlar o‘zining samaradorligini ko‘rsatsin.
– Yangi kasallik bo‘lgani va haddan ortiq ortiq muhokamalar bemorlarga psixologik ta'sir qilmadimi? Ularda tushkunlik kuzatilganda, qanday choralar ko‘rildi?
