Davletov.uz kanali muallifi Qobil Xidirov O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki raisi Mamarizo Nurmuratov bilan o‘tkazgan suhbatni maroq bilan tomosha qildim. Intervyuni tayyorlash va o‘tkazishga juda professional jihatdan yondashilgan. Intervyuda berilgan barcha savollar turli forumlarda iqtisodchilar ko‘targan qizg‘in va dolzarb mavzularni qamrab olgan, savollar iyerarxiyasi to‘g‘ri tanlangan va muloqot juda jonli bo‘lgan.

O‘z navbatida, Markaziy bank raisi Mamarizo Berdimuratovichga ham alohida rahmat, chunki u kishi boshqalardan farqli o‘laroq, iqtisodiy siyosatdagi o‘z fikrlari va tutgan siyosatini ochiqroq bo‘lishgan.

Ana shu suhbat davomida ko‘tarilgan mavzular yuzasidan iqtisodchi va tadbirkor sifatida bir qator fikrlar yuzaga keldi.

Markaziy bankning ro‘y berayotgan hodisalar ko‘lami, mamlakat iqtisodiyotiga bo‘layotgan og‘ir ta'sirini ko‘ra bila turib, 2018 yilda e'lon qilgan «inflatsiyani jilovlash» oliy maqsadidan qaytish niyati yo‘q. Boz ustiga, koronavirus Markaziy bank raisining ta'biri bilan aytganda, «ne bylo by schastya, da neschaste pomoglo» («baxsizlik bo‘lmaganda, bu baxt bo‘lmasdi») qabilidagi omil bo‘lib, o‘ylangan rejalardan ko‘proq inflatsiya darajasi tushishiga olib keldi.

Inflatsiyani jilovlash uchun Markaziy bank turli yo‘llar bilan tijorat banklarining mamlakat taraqqiyoti uchun o‘ta muhim bo‘lgan investitsion loyihalarni kreditlash qobiliyatini cheklamoqda:

  1. Tijorat banklarining 20 trln so‘mga yaqin miqdorda korxona va xususiy shaxslarning banklardan olgan kreditlari to‘lov muddatlari ortga surilgan. Boshqacha qilib aytganda, banklarning ana shu miqdordagi odatiy resurslari kamida 6 oy davomida aylanmada bo‘lmaydi va pul bozorida umumiy investitsion mablag‘larning resurslari bo‘lib xizmat qila olmaydi;
  2. Banklarning ortiqcha mablag‘larini Markaziy bankka ko‘proq jalb qilish uchun tijorat banklaridan «overnight» va 7-14 kunlik depozitlar 14-15 foiz ustama to‘lov hisobiga depozitlarga jalb qilinmoqda. Demak, tijorat banklari kredit bermasalar ham depozitlar orqali qo‘shimcha daromadlar olishi mumkin. Lekin to‘lanayotgan 14-15 foiz ustama Markaziy bankning qaysi daromadlari hisobidan bo‘lyapti?
  3. Tijorat banklarining rezerv talablarini qayta ko‘rib chiqish hisobiga yana qo‘shimcha 2,6 trln so‘m «likvidlik darajasini oshirish» qiyomi asosida pul aylanmasidan butunlay chetga chiqarilgan;