Hayo – Islom dinining shiorlaridandir
Avvalo, muqaddas Ramazon oyi hammamizga muborak bo‘lsin. Bu kunlarda va'da qilingan ajr-u savoblarni Alloh hammamizga nasib qilsin. Shuning barobarida Ramazonda poklanib, xulqimiz go‘zallashsin. Va go‘zal hayo sohibi bo‘lish nasib qilsin.
Hayo haqida so‘z ketganda janobi Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning bir muborak hadislarini eslasak, o‘rinli bo‘ladi. U zot aytganlarki: «Har bir dinning xulqi bor. Islomning xulqi hayodir».
Demak, agar Islom dinining xulqi hayo bo‘lsa, unga e'tiqod qiluvchi musulmonlarning asosiy fazilati ham hayo bo‘lishi lozim.
Dinimizda uning madori bo‘lgan hadislar bor. Ulardan birida Payg‘ambarimiz alayhissalom: «Agar hayo qilmasang, bilganingni qilaver», deganlar.
Buni 2 xil ma'noda tushunish mumkin. Birinchi ma'no amr, buyruq emas, undagi ohang kinoyadan iborat va odamlarni noto‘g‘ri narsadan qaytarish uchun yangramoqda. Ikkinchi ma'noda esa xabar ohangi bor, bu ma'no kimning hayosi bo‘lmasa, u hech narsadan tap tortmasligi va bilgan ishini qilaverishi mumkinligi aytilmoqda.
Bu hadis, dastlab, Abu Mas'ud roziallohu anhudan rivoyat qilingan. Unda «Odamlar payg‘ambarlikdan olgan ilk narsa hayo edi», deyiladi.
Xayrulla Turmatov
Hayo – iymondandir
Iymonning bir necha shoxi bor. Afzali: «Laa ilaaha illalloh» bo‘lsa, odamlarga ozor beradigan biror narsani yo‘ldan olib tashlash ham iymonning kichik bo‘lagidir. Hayo ham iymonning bir bo‘lagi, shuningdek, inson xulqini go‘zal qiladigan vosita hamdir.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam hayo masalasida bizga buyuk maktab edi. Imom Barzanjiy «Mavludin Nabiy» asarida Payg‘ambarimiz sifatini keltirib bir bayt yozgan: «U zot nihoyatda hayoli va tavozeli zot edi. Payg‘ambarimiz (s.a.v)ning hayosi chodirdagi kelinchakning hayosidan ham kuchliroq edi».
Demak, hayo bizga sunnat hisoblanadi.
